Bormo
Etymologie und Mythologie
Der Name Borvo wird vom keltischen Wort für „kochen“ hergeleitet, er hängt mit seiner Funktion als Lokalgottheit bei heißen Quellen zusammen („der Kochende/Sprudelnde“). Seine Verehrung war vor allem in Gallien sehr verbreitet, wo er als Gott der Heil- und Thermalquellen galt. Zumeist wird er von einer weiblichen Gottheit begleitet, die Damona (auch Bormona, Bormana) genannt wird (CIL 13, 2805 C(aius) Iulius Eporedirigis f(ilius) Magnus / pro L(ucio) Iulio Caleno filio / Bormoni et Damonae / vot(um) sol(vit) ). Die Gleichsetzungen Bormo-Damona/Bormona, Bormanus-Bormana und Borvo sind nicht ganz unumstritten, werden von den meisten Etymologen aber eher akzeptiert.
Borvo/Bormo ist noch heute in den französischen Ortsnamen Bourbonne-les-Bains (Département Haute-Marne ) und Bourbon-Lancy (Département Saône-et-Loire ) zu finden. In einer Inschrift in Bourbonne-les-Bains wird Bormo nach der Interpretatio Romana mit dem römischen Apollo identifiziert.(CIL 13, 5911 Deo Apol/lini Borvoni / et Damonae / C(aius) Daminius / Ferox civis / Lingonus ex / voto ).
Weiheinschriften
Caldas de Vizela, Portugal, römische Provinz Hispania citerior
CIL 000002 II, 2402Vorlage:CIL/R Medam/us Camal(i) / Bormani/co v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
CIL 000002 II, 2403Vorlage:CIL/R C(aius) Pompeius / Gal(eria) Caturo/nis f(ilius) Mot/ugenus Ux/{s}amensis / deo Borma/nico v(otum) s(olvit) l(ibens?) / quisquis ho/norem agi/tas ita te tua / gloria servet / praecipias / puero ne / linat hunc / lapidem
Aix-en-Provence (Aquae Sextiae ), römische Provinz Gallia Narbonensis
Aix-les-Bains (Aquae ), römische Provinz Gallia Narbonensis
Bourbon-Lancy, (Aquae Bormonis ), römische Provinz Gallia Lugdunensis
Bourbonne-les-Bains, römische Provinzen Gallia Belgica und Germania superior
CIL 000013 XIII, 5911Vorlage:CIL/R eo Apol/lini Borvoni / et Damonae / C(aius) Daminius / Ferox civis / Lingonus ex / voto
CIL 000013 XIII, 5912Vorlage:CIL/R Aug(usto) / Borvoni / C(aius) Valent(inius) / Censori/nus / Mulli f(ilius) / ex voto
CIL 000013 XIII, 5913Vorlage:CIL/R Deo Bor/voni / Vita/lia / Sas/sula / ex vo/to
CIL 000013 XIII, 5914Vorlage:CIL/R Borvoni / et Damon(ae) / Aemilia / Sex(ti) fil(ia) / M[3]S
CIL 000013 XIII, 5915Vorlage:CIL/R Borvoni / et Damo(nae) / Fro(n)t(o) Luc(i) f(ilius)
CIL 000013 XIII, 5916Vorlage:CIL/R Borvoni et [Da]/monae C(aius) Ia/tinius Ro/manus (L)in/g(onus) pro salu/te Cocillae / fil(iae) ex voto
CIL 000013 XIII, 5917Vorlage:CIL/R Borvoni / et Damon(ae) / Iul(ia) Tiberia / Corisilla / Claud(i) Catonis Ling(onis) / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
CIL 000013 XIII, 5918Vorlage:CIL/R Deo Borvoni / et Damon(ae) / Maturia Rus/tica / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
CIL 000013 XIII, 5919Vorlage:CIL/R Borvoni / et Damo/nae / [Se]xtilia / Sexti fil(ia) / Med(iomatrica?)
CIL 000013 XIII, 5920Vorlage:CIL/R Deo Borvo(ni) / et Damon(a)e / Verrea / Veri/lla Lingo /
Entrains-sur-Nohain, (Intaranum ) Département Nièvre , römische Provinz Gallia Lugdunensis
CIL 000013 XIII, 2901Vorlage:CIL/R Aug(usto) sacr(um) deo / Borvoni et Candi/do aerari(i) sub cu/ra Leonis et Mar/ciani ex voto r(eddito?) / aerari(i) dona(verunt)
Aix-en-Diois (Lucus Augusti ), römische Provinz Gallia Narbonensis
Rhein , römische Provinz Germania superior
AE 2003, 1279 Ian(uarius) K(alendae) N(onae) Id(us) Feb(ruarius) K(alendae) N(onae) Id(us) Ma(rtius) K(alendae) N(onae) Id(us) aeq(uinoctium) Apr(ilis) K(alendae) N(onae) Id(us) Mai(us) K(alendae) N(onae) Id(us) Iun(ius) K(alendae) N(onae) Id(us) sol(stitium) VIII K(alendas) Iul(ius) K(alendae) N(onae) Id(us) Aug(ustus) K(alendae) N(onae) Id(us) Sep(tember) K(alendae) N(onae) Id(us) aeq(uinoctium) Oct(ober) K(alendae) N(onae) Id(us) Nov(ember) K(alendae) N(onae) Id(us) Dec(ember) K(alendae) N(onae) Id(us) br(uma) // Mapil(ius) Mapilianus su(b)pr(a)efect(u)s aquarum dei Borvonis ex aere fracto {et} excitatoriam f(ecit) ex voto s(olvit) l(ibens) m(erito)
Saint-Vulbas, (Ambarri ), Département Ain , römische Provinz Gallia Lugdunensis
Literatur
Helmut Birkhan : Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3 .
Bernhard Maier : Lexikon der keltischen Religion und Kultur (= Kröners Taschenausgabe . Band 466). Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5 .
Maximilian Ihm : Bormo . In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band III,1, Stuttgart 1897, Sp. 733.
Maximilian Ihm : Borvo . In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band III,1, Stuttgart 1897, Sp. 735 f.
Einzelnachweise
↑ Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. S. 619, Anm. 5–7.
↑ Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur . S. 47 f.