Gastrodia
Merkmale
Gastrodia haben die Photosynthese aufgegeben und bilden dementsprechend kein Chlorophyll mehr. Stattdessen leben sie myko-heterotroph von einem Pilz, der die Pflanzen ernährt. Wahrscheinlich handelt es sich dabei um Hallimasche . Damit wären Gastrodia neben den Orchideen der Gattung Galeola die einzigen bisher bekannten myko-heterotrophen Pflanzen, die nicht auf einen Mykorrhizapilz angewiesen sind.
Das Rhizom ist fleischig und knollenähnlich, die Blüten röhren- bis glockenförmig.
Systematik und botanische Geschichte
Die Gattung Gastrodia wurde 1810 von Robert Brown in Prodromus Florae Novae Hollandiae et Insulae van-Diemen Seite 330 erstbeschrieben. Der Name stammt von dem griechischen Wort γαστροειδής gastroeides , „bauchförmig, bauchig“. Er bezieht sich auf die ausgeprägte Form der seitlichen Sepalen. Typusart ist Gastrodia sesamoides .
Gastrodia wird innerhalb der Tribus Gastrodieae in die Subtribus Gastrodiinae eingeordnet.
Arten
Nach R. Govaerts werden etwa 93 Arten anerkannt:
Gastrodia abscondita J.J.Sm. : Westliches Java.
Gastrodia africana Kraenzl. : Südwestliches Kamerun.
Gastrodia albida T.C.Hsu & C.M.Kuo : China, Taiwan, Japan.
Gastrodia albidoides Y.H.Tan & T.C.Hsu : Yunnan, Thailand.
Gastrodia amamiana Suetsugu : Nansei-Inseln .
Gastrodia angusta S.Chow & S.C.Chen : China.
Gastrodia appendiculata C.S.Leou & N.J.Chung : Taiwan.
Gastrodia arunachalensis S.N.Hegde & A.N.Rao : Arunachal Pradesh .
Gastrodia ballii P.J.Cribb & Browning : Malawi, Simbabwe, Mosambik.
Gastrodia bambu Metusala : Java.
Gastrodia boninensis Tuyama : Ogasawara-Inseln .
Gastrodia cajanoae Barcelona & Pelser : Philippinen.
Gastrodia callosa J.J.Sm. : Taiwan, Java.
Gastrodia celebica Schltr. : Sulawesi.
Gastrodia clausa T.C.Hsu, S.W.Chung & C.M.Kuo : Nansei-Inseln bis Taiwan.
Gastrodia confusa Honda & Tuyama : Gemäßigtes Ostasien.
Gastrodia confusoides T.C.Hsu, S.W.Chung & C.M.Kuo : Taiwan.
Gastrodia cooperae Lehnebach & J.R.Rolfe : Neuseeland.
Gastrodia crassisepala L.O.Williams : Neuguinea.
Gastrodia crebriflora D.L.Jones : Queensland.
Gastrodia crispa J.J.Sm. : Westliches Java.
Gastrodia cunninghamii Hook.f. : Neuseeland, Vanuatu.
Gastrodia damingshanensis A.Q.Hu & T.C.Hsu : Guangxi.
Gastrodia dyeriana King & Pantl. : Östlicher Himalaja.
Gastrodia effusa P.T.Ong & P.O'Byrne : Malaysia, Borneo.
Gastrodia elata Blume : Himalaja bis fernöstliches Russland und gemäßigtes Ostasien.
Gastrodia elatoides W.C.Huang, G.W.Hu & Q.F.Wang : Madagaskar.
Gastrodia entomogama D.L.Jones : New South Wales bis Tasmanien.
Gastrodia exilis Hook.f. : Indien, Assam bis Thailand, Sumatra.
Gastrodia falconeri D.L.Jones & M.A.Clem. : Pakistan bis Nepal.
Gastrodia fimbriata Suddee : Südwestliches Thailand.
Gastrodia flavilabella S.S.Ying : Taiwan.
Gastrodia flexistyla T.C.Hsu & C.M.Kuo : Taiwan.
Gastrodia flexistyloides Suetsugu : Südliches Japan bis Nansei-Inseln.
Gastrodia fontinalis T.P.Lin : Japan bis Taiwan.
Gastrodia fujianensis Liang Ma, Xin Y.Chen & S.P.Chen : Fujian .
Gastrodia gracilis Blume : Japan und Taiwan.
Gastrodia grandilabris Carr : Borneo.
Gastrodia holttumii Carr : Malaysia.
Gastrodia huapingensis X.Y.Huang, A.Q.Hu & Yan Liu : Guangxi .
Gastrodia isabelensis T.C.Hsu : Salomonen .
Gastrodia javanica (Blume) Lindl. : Thailand bis Malesien.
Gastrodia kachinensis X.H.Jin & L.A.Ye : Myanmar.
Gastrodia kaohsiungensis T.P.Lin : Taiwan.
Gastrodia khangii Aver. : Vietnam.
Gastrodia kuroshimensis Suetsugu : Japan.
Gastrodia lacista D.L.Jones : Südwestliches Australien.
Gastrodia longitubularis Q.W.Meng : Hainan.
Gastrodia madagascariensis Schltr. ex H.Perrier : Nordöstliches Madagaskar.
Gastrodia major Aver. : Südliches Vietnam.
Gastrodia maliauensis Suetsugu, Suleiman & Tsukaya : Borneo.
Gastrodia menghaiensis Z.H.Tsi & S.C.Chen : Südliches Yunnan.
Gastrodia minor Petrie : Neuseeland.
Gastrodia mishmensis A.N.Rao : Arunachal Pradesh .
Gastrodia molloyi Lehnebach & J.R.Rolfe : Neuseeland.
Gastrodia nantoensis T.C.Hsu & C.M.Kuo ex T.P.Lin : Taiwan.
Gastrodia nipponica (Honda) Tuyama : Japan bis Taiwan.
Gastrodia nipponicoides Suetsugu : Okinawa .
Gastrodia okinawensis Suetsugu : Okinawa .
Gastrodia papuana Schltr. : Papua-Neuguinea.
Gastrodia peichatieniana S.S.Ying (Syn.: Gastrodia autumnalis T.P.Lin ): Guangdong und Taiwan.
Gastrodia phangngaensis Suddee, Sirim. & Chamch. : Thailand.
Gastrodia procera G.W.Carr : Victoria (Australien) .
Gastrodia pubilabiata Sawa : Japan bis Taiwan.
Gastrodia punctata Aver. : Südliches Vietnam.
Gastrodia queenslandica Dockrill : Nördliches Queensland.
Gastrodia rubinea T.P.Lin : Taiwan.
Gastrodia rwandensis Eb.Fisch. & Killmann : Ruanda.
Gastrodia sabahensis J.J.Wood & A.L.Lamb : Borneo bis zu den Philippinen.
Gastrodia selabintanensis Tsukaya & Hidayat : Java.
Gastrodia sesamoides R.Br. : Südliches und östliches Australien.
Gastrodia shimizuana Tuyama : Nansei-Inseln bis Taiwan.
Gastrodia silentvalleyana C.S.Kumar, P.C.S.Kumar, Sibi & S.Anil Kumar : Kerala .
Gastrodia similis Bosser : Réunion.
Gastrodia solomonensis T.C.Hsu : Salomonen.
Gastrodia spatulata (Carr) J.J.Wood : Borneo und Java.
Gastrodia stapfii Hayata : China, Nansei-Inseln bis Taiwan.
Gastrodia sui C.S.Leou : Taiwan.
Gastrodia surcula D.L.Jones : New South Wales.
Gastrodia taiensis Tuyama : Nordwestliches Vietnam.
Gastrodia takeshimensis Suetsugu : Japan bis zu den Nansei-Inseln.
Gastrodia tembatensis P.T.Ong & P.O'Byrne : Malaysia.
Gastrodia theana Aver. : Thailand, Vietnam, Taiwan.
Gastrodia tonkinensis Aver. & Averyanova : Nördliches Vietnam.
Gastrodia tuberculata F.Y.Liu & S.C.Chen : Yunnan.
Gastrodia umbrosa B.Gray : Queensland.
Gastrodia uraiensis T.C.Hsu & C.M.Kuo : Taiwan.
Gastrodia urceolata D.L.Jones : Queensland.
Gastrodia verrucosa Blume : Thailand, Sumatra bis Java.
Gastrodia vescula D.L.Jones : Südliches Australien.
Gastrodia wuyishanensis Da M.Li & C.D.Liu : Westliches Fujian .
Gastrodia zeylanica Schltr. : Südwestliches Sri Lanka .
Verwendung
Die knolligen Rhizome finden in der chinesischen Medizin bei Kopfschmerzen und Migräne Verwendung, bei den Maori werden sie als Lebensmittel verwendet.