Jehuda Cresques

Jehuda Cresques

Estatua que representa a Cresques y puede verse en la Plaça del Temple, cerca de donde tenía la casa y el taller la familia; es obra de María Isabel Ballester.
Información personal
Nacimiento 1350 Ver y modificar los datos en Wikidata
Mallorca (España) Ver y modificar los datos en Wikidata
Fallecimiento 1410 Ver y modificar los datos en Wikidata
Barcelona (España) Ver y modificar los datos en Wikidata
Familia
Padre Cresques Abraham Ver y modificar los datos en Wikidata
Información profesional
Ocupación Cartógrafo e ilustrador Ver y modificar los datos en Wikidata

Jehuda Cresques (1350?-1410), en catalán Jafudà Cresques o Jaume Ribes (Riba en español), también conocido como Cresques el joven, fue un cartógrafo mallorquín judío-converso.

Biografía

Nació en Mallorca, que formaba parte de la Corona de Aragón. Su padre fue el notable ilustrador y autor de brújulas y cartas náuticas Cresques Abraham, judío de cultura románica. Su madre, llamada Settedar, era de una familia judía de cultura árabe.

Jehuda gozó desde 1380 del privilegio de "familiar real", que ya disfrutaba su padre y que le autorizaba por ejemplo a portar espada y a no tener que llevar el redondel rojo distintivo de judío en sus ropas. Se casó hacia 1376 con una mujer llamada Dolça, a la que solicitó repudiar en 1381 porque no le había dado descendencia.

Junto con su padre, realizó en 1382 un mapamundi para el rey Pedro IV de Aragón y en 1387, tras la muerte de su padre, se encargó de completar otro mapamundi encargado por el rey Juan I. También se ha especulado que fuese coautor, con su padre, del famoso Atlas Catalán de 1375. Fue maestro de otro autor de cartas náuticas judío, Samuel Corcós.

Se convirtió al cristianismo junto con su madre Settedar (de nombre cristiano Anna), su hermana Astruga (de nombre cristiano Francesca) y su esposa (que no cambió de nombre) durante las persecuciones antijudías de 1391, adoptando entonces el nombre de Jaume Riba (Jacobus Ribus, en latín). Su ex-aprendiz también se convirtió, pasando a llamarse Mecia de Viladestes.

Se sabe que Cresques murió antes de 1410 porque un documento de ese año menciona a su mujer Dolça como viuda.

¿Jacome de Mallorca?

El infante Enrique de Portugal (1394 - 1460) hizo venir a su reino a un tal Mestre Jacome de Malhorca, autor de instrumentos náuticos y experto en navegación, para que enseñara su arte a los portugueses. Varios historiadores, primero Gabriel Llabrés y sobre todo el catalán Gonzalo de Reparaz, han identificado a este Mestre Jacome con Jacobus Ribus (nombre cristiano de Jehuda Cresques). Sin embargo, la investigación posterior de Riera i Sans ha probado que Jehuda Cresques falleció antes de 1410, por lo que debe tratarse de dos personas diferentes.

Enlaces externos

Referencias

  1. 1 2 Riera i Sans, Jaume (1977). «Jafudà Cresques, jueu de Mallorca». Randa (en catalán) (Barcelona: Curial) (5): 51-66. ISSN 0210-5993.
  2. ↑ «Jafudà Cresques | Real Academia de la Historia». dbe.rah.es. Consultado el 15 de noviembre de 2022.
  3. 1 2 Llompart Moragues, Gabriel; Riera i Sans, Jaume (1984). «Jafudà Cresques i Samuel Corcós. Més documents sobre els jueus pintors de Cartes de navegar (Mallorca, s. XIV)». Bolletí de la Societat Arqueolgica Lul·liana: Revista d'Estudis Històrics (40): 341-350.
  4. 1 2 Riera i Sans, Jaume (1975). «Cresque Abraham, jueu de Mallorca, mestre de mapamundis i de brúixoles». L'Atlas Català (en catalán) (Primera edición). Barcelona: Diàfora. pp. 14-22.
  5. ↑ Riera i Sans, Jaume (1975). «Cresque Abraham, jueu de Mallorca, mestre de mapamundis i de brúixoles». L'Atlas Català (en catalán) (Primera edición). Barcelona: Diàfora. pp. 14-22.
  6. ↑ Riera i Sans es escéptico.
  7. ↑ Mencionado primero por Duarte Pacheco Pereira en su Esmeraldo de situ Orbis (c.1507, p.58). João de Barros, en sus Decadas de Asia (1552: I.16 p.133) añade que fue autor de instrumentos.
  8. ↑ LLABRÉS, G. El maestro de los cartógrafos mallorquines, “Boletn de la Sociedad Arqueológica Luliana”, III (Palma de Mallorca, 1889-1890), pp. 313-318; Idem, Algo más sobre Jafudà Cresques, “Boletn de la Sociedad Arqueológica Luliana”, IV (Palma de Mallorca, 1891-1892), pp. 158-161.
  9. ↑ Reparaz (1930) basa su argumento en que unas cartas náuticas entregadas a Pêro da Covilhã y Afonso de Paiva en 1487 derivaban de mapas anteriores hechos por "Mestre Moyses" y "Jaime Ribera", nombre que Reparaz considera debe ser Jacobus Ribus / Jehuda Cresques. Reparaz supone que Cresque debió llegar a Portugal entre 1420 y 1427, con más de 70 años de edad.
  10. ↑ Jaume Riera i Sans, 1977