Avant de fonder l'ensemble qui a fait sa renommée, le claveciniste Trevor Pinnock joue avec un ensemble de petite taille, tout comme Christopher Hogwood. Avec son groupe The Galliard Harpsichord Trio (formé avec ses amis Anthony Pleeth et Stephen Preston), il se produit durant des années dans des clubs locaux et à la salle Purcell Room dans le Southbank Centre avant de réaliser qu'un changement était nécessaire: «Je sentais que nous étions à la fin d'une route, et j'étais informé de nouveaux développement, Harnoncourt et Leonhardt, et je savais qu'autre chose nous attendait mais je ne savais pas ce que c'était.».
Initialement composé de sept musiciens, l'ensemble s'étoffe progressivement pour devenir un orchestre de chambre d'une taille d'environ 20 musiciens,. Pinnock raconte qu'«au départ, aucun des musiciens n'était un spécialiste, même si Stephen Preston et Simon Standage étaient des adeptes confirmés. À ce stade, notre ensemble n'était pas soumis à des pressions commerciales, même si notre idéalisme devait être tempéré par les réalités des familles et des hypothèques.». Aucun des musiciens impliqués à l'époque ne pense alors que l'ensemble deviendrait le vecteur d'une carrière à long terme dans le domaine de la musique ancienne. Comme le fait remarquer Pinnock, «nous ne pensions pas à l'avenir. Nous étions très enthousiasmés par ce que nous faisions; je suppose que nous espérions tous que cela se développerait.».
L'ensemble fait ses débuts lors de l'English Bach Festival à Londres en 1973,.
Il décroche un premier contrat d'enregistrement auprès de la maison de disques anglaise CRD, chez laquelle il publie un disque de concertos pour clavecin des fils de Bach en 1974.
En 1978, le Dr Andreas Holschneider, directeur de 1970 à 1991 du label Archiv Produktion, la filiale de Deutsche Grammophon spécialisée dans la musique ancienne, signe un contrat de 5 ans avec The English Concert, parce que, selon Pinnock, ce label avait eu beaucoup de succès avec la Schola Cantorum Basiliensis et cherchait la «nouvelle voie». Pinnock souligne cependant la prudence dont Holschneider a fait montre avant de passer ce contrat: il a assisté aux débuts londoniens de l'ensemble lors de l'English Bach Festival en 1973 et, comme le note Pinnock, «il nous a fait part de son intérêt et a attendu cinq ans avant de nous proposer un contrat significatif».
Au cours de son histoire, l'ensemble est dirigé successivement par Trevor Pinnock, de 1972 à 2003, par le violoniste Andrew Manze, de 2003 à 2007, et par le claveciniste Harry Bicket(en), depuis 2007,,,,.
Plusieurs ensembles ont été formés avec le temps autour de l'orchestre:
The Choir of the English Concert (ou The English Concert Choir), formé en 1983,, pour des enregistrements et concerts occasionnels jusqu'au milieu des années 1990 où il devient permanent;
The English Concert a réalisé de nombreux enregistrements, la plupart des enregistrements de Pinnock étant publiés chez Archiv Produktion, la filiale de Deutsche Grammophon spécialisée dans la musique ancienne.
Andrew Manze, pour sa part, a publié des albums chez Harmonia Mundi.
Harry Bicket, pour sa part, a publié des albums chez Harmonia Mundi, Linn Records et d'autres labels.
Parmi tous ces enregistrements, dont beaucoup ont été distingués par des prix importants tels que le Prix Gramophone ou le Grand Prix du Disque, on épinglera le Messiah de Haendel, qui est devenu le CD le mieux vendu de Deutsche Gramophon.
Sous la direction de Trevor Pinnock
C. P. E. Bach: The Symphonies for Strings, Wq. 182 (Archiv Produktion, 1980)
C. P. E. Bach: Flute Concertos Wq. 166 & 167, avec Stephen Preston, flûte (Archiv Produktion, 1981)
Bach: Violin Concertos, avec Simon Standage et Elizabeth Wilcock, violons (Archiv Produktion, 1983)
Bach: Concerto pour flûte, violon et clavecin BWV 1044, Concerto pour hautbois et violon BWV 1060, Concerto pour hautbois d'amour BWV 1055, avec Simon Standage, violon; David Reichenberg, hautbois et hautbois d'amour; Lisa Beznosiuk, flûte; Trevor Pinnock, clavecin (Archiv Produktion, 1984)
Haendel: Italian cantatas: Silete venti HWV 242; Cecilia, volgi un sguardo HWV 89, avec Jennifer Smith, soprano; John Elwes, ténor (Archiv Produktion, 1982)
Haendel: Belshazzar, avec Anthony Rolfe Johnson, ténor; Arlene Augér, soprano; James Bowman, contreténor; Catherine Robbin, mezzo-soprano; David Wilson-Johnson, baryton, Nicolas Robertson, ténor, Richard Wistreich, basse (Archiv Produktion, 1990)
Haendel/Mozart: Acis and Galatea, avec Barbara Bonney, soprano; Jamie MacDougall, ténor; Markus Schäfer, ténor; John Tomlinson, basse (Archiv Produktion, 1991)
Purcell: Dido and Æneas, avec Anne Sofie von Otter, mezzo-soprano; Stephen Varcoe, basse; Lynne Dawson, soprano; Nigel Rogers, ténor; Elisabeth Priday, soprano; Carol Hall, mezzo-soprano; Sarah Leonard, soprano; Kym Amps, soprano (Archiv Produktion, 1989)
Purcell: Odes: Come, ye sons of art, away; Welcome to all the pleasures; Of old, when heroes thought it base, avec Jennifer Smith, soprano; Elisabeth Priday, soprano; Kym Amps, soprano; Michael Chance, contreténor; Timothy Wilson, contreténor; John Mark Ainsley, ténor; Michael George, basse; Stephen Richardson, basse) (Archiv Produktion, 1989)
Purcell: King Arthur, avec Nancy Argenta, soprano; Linda Perillo, soprano; Julia Gooding, soprano; Jamie MacDougall, ténor; Mark Tucker, ténor; Brian Bannatyne-Scott, basse; Gerald Finley, basse (Archiv Produktion, 1991)
Purcell: Dioclesian et Timon of Athens, avec Nancy Argenta, soprano; Ann Monoyios, soprano; Paul Agnew, ténor; Richard Edgar-Wilson, ténor; Stephen Gadd, basse; Brian Bannatyne-Scott, basse; Simon Birchall, basse; Lawrence Wallington, basse; Christopher Foster, basse (Archiv Produktion, 1995)
Vivaldi, Gloria; Scarlatti A., Dixit Dominus, avec Nancy Argenta, soprano; Ingrid Attrot, soprano; Catherine Denley, contralto; Ashley Stafford, contreténor; Stephen Varcoe, basse (Archiv Produktion, 1988)
Vivaldi: Nisi Dominus, Concerto RV 128, Stabat Mater, Sinfonia RV 169, Salve Regina, avec Michael Chance, contreténor (Archiv Produktion, 1995)
A Grand Concert of Musick: English Baroque Concertos, chez Archiv Produktion (DG) (1979)
Christmas Concertos, chez Archiv Produktion (DG) (1991)
Sound the trumpet: Royal music of Purcell & Handel, avec Alison Balsom, trompette naturelle; Iestyn Davies, contreténor; Lucy Crowe, soprano (EMI Classics, 2012)
Trevor Pinnock & The English Concert - Complete Recordings on Archiv Produktion (Archiv Produktion, 2023)
Sous la direction de Simon Preston et Trevor Pinnock
Haendel: Coronation Anthems, avec The Choir of Westminster Abbey (Archiv Produktion, 1982)
Haendel: Dettingen Te Deum, Dettingen Anthem, avec Stephen Varcoe, basse; Christopher Tipping, contralto; Harry Christophers, ténor; Michael Pearce, basse et The Choir of Westminster Abbey (Archiv Produktion, 1984)
Purcell: Te Deum and Jubilate in D major, 4 Anthems, avec The Choir of Christ Church Cathedral, Oxford (Archiv Produktion, 1981)
Haendel: Rodelinda, avec Lucy Crowe, soprano, Iestyn Davies, contreténor, Joshua Ellicott, ténor, Brandon Cedel, basse, Jess Dandy, contralto et Tim Mead, contreténor (Linn Records, 2021)
Haendel: La Resurrezione, avec Sophie Bevan, soprano, Lucy Crowe, soprano, Iestyn Davies, contreténor, Hugo Hymas, ténor et Ashley Riches, basse (Linn Records, 2022)
Haendel: Serse, avec Emily D'Angelo, mezzo-soprano, Paula Murrihy, mezzo-soprano, Daniela Mack, mezzo-soprano, Lucy Crowe, soprano, Mary Bevan, soprano, Neal Davies, baryton-basse et William Dazeley, baryton (Linn Records, 2023)