Tupac Shakur

Jeugd (1971–1988)

Tupac Shakur werd op 16 juni 1971 geboren in East Harlem, een wijk in New York. Zijn moeder, Afeni Shakur, was actief binnen de Black Panther Party. Zijn geboortenaam was Parish Lesane Crooks. Kort na zijn geboorte kreeg hij de naam Tupac Amaru Shakur, een verwijzing naar Túpac Amaru II, een Peruaanse revolutionair die in de achttiende eeuw in opstand kwam tegen het Spaanse koloniale gezag.

Shakur groeide op in een gezin met financiële problemen. Zijn jeugd werd mede beïnvloed door de politieke overtuigingen van zijn moeder en andere familieleden. Hij ontwikkelde al vroeg belangstelling voor literatuur, poëzie, theater en muziek.

In 1986 verhuisde het gezin naar Baltimore, waar Shakur onderwijs volgde aan de Baltimore School for the Arts. Hij hield zich daar bezig met acteren, poëzie, jazz en ballet. Ook raakte hij bevriend met Jada Pinkett, die later actrice werd. In 1988 verhuisde hij met zijn familie naar Marin City in Californië, waar hij zijn muzikale activiteiten voortzette.

Begin van zijn muziek- en filmcarrière (1988–1992)

Na zijn verhuizing naar Californië begon Shakur zich op rapmuziek te richten. Hij trad aanvankelijk op onder de naam MC New York en kwam in contact met de hiphopgroep Digital Underground uit Oakland. Hij werkte met de groep samen als danser en rapper en was in 1991 te horen op het nummer "Same Song".

In november 1991 verscheen zijn solodebuut 2Pacalypse Now. Het album behandelde onderwerpen als racisme, politiegeweld, armoede en maatschappelijke ongelijkheid. Met nummers als "Brenda's Got a Baby" vestigde Shakur de aandacht op sociale problemen in Amerikaanse achterstandswijken. Zijn uitgesproken teksten leverden hem zowel waardering als kritiek op.

Naast zijn muziekcarrière begon Shakur als acteur. In de misdaadfilm Juice (1992) speelde hij de rol van Bishop, een jongeman die steeds verder in de criminaliteit verstrikt raakt. De film betekende zijn doorbraak als acteur en vergrootte zijn bekendheid buiten de hiphopwereld.

Commerciële doorbraak en juridische problemen (1993–1995)

In februari 1993 bracht Shakur zijn tweede studioalbum Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z. uit. Het album bevatte onder meer de singles "I Get Around" en "Keep Ya Head Up". Vooral dat laatste nummer, waarin hij aandacht vroeg voor de positie van vrouwen en alleenstaande moeders, liet de maatschappijkritische kant van zijn muziek horen. In hetzelfde jaar speelde hij naast Janet Jackson in de film Poetic Justice.

In 1993 werd Shakur in New York beschuldigd van seksueel misbruik van een vrouw in een hotelkamer. Hij ontkende de beschuldigingen. In december 1994 werd hij schuldig bevonden aan seksueel misbruik, maar vrijgesproken van de zwaardere aanklachten wegens gedwongen seksuele handelingen en verboden wapenbezit. In februari 1995 kreeg hij een gevangenisstraf van anderhalf tot vierenhalf jaar opgelegd.

Op 30 november 1994, kort voor de uitspraak in die zaak, werd Shakur tijdens een overval bij de Quad Recording Studios in Manhattan meerdere keren neergeschoten. Hij overleefde de aanslag. Het incident verslechterde zijn verhouding met de New Yorkse rapper The Notorious B.I.G., met wie hij sinds 1993 bevriend was. De twee hadden samen opgetreden en Shakur had hem advies gegeven over zijn muziekcarrière. Shakur vermoedde dat The Notorious B.I.G. en personen uit diens omgeving vooraf van de overval hadden geweten. The Notorious B.I.G. ontkende iedere betrokkenheid. Het conflict droeg bij aan de groeiende rivaliteit tussen de hiphopscenes van de Amerikaanse oost- en westkust.

Tijdens zijn gevangenschap verscheen in maart 1995 zijn derde studioalbum Me Against the World. Het album had een persoonlijker karakter dan zijn eerdere werk. In nummers als "Dear Mama" beschreef Shakur zijn relatie met zijn moeder en de moeilijkheden waarmee zijn familie te maken had gehad. Het album bereikte de eerste plaats van de Amerikaanse albumlijst terwijl Shakur in de gevangenis zat.

Death Row Records (1995–1996)

In oktober 1995 kwam Shakur op borgtocht vrij nadat Suge Knight, medeoprichter van Death Row Records, financieel had bijgedragen aan zijn vrijlating. Shakur sloot zich vervolgens aan bij het platenlabel, dat eerder grote successen had behaald met artiesten als Dr. Dre en Snoop Dogg.

In december 1995 verscheen de single "California Love", een samenwerking met Dr. Dre. Het nummer groeide uit tot een van Shakurs grootste hits en droeg bij aan zijn internationale populariteit.

In februari 1996 bracht hij het dubbelalbum All Eyez on Me uit. Het album bevatte onder meer "California Love", "How Do U Want It" en "2 of Amerikaz Most Wanted", een samenwerking met Snoop Dogg. De muziek sloot sterker aan bij de gangstarap en de door funk beïnvloede G-funk die Death Row Records populair had gemaakt. All Eyez on Me werd een groot commercieel succes en geldt als een van de belangrijkste albums uit Shakurs carrière.

Zijn conflict met The Notorious B.I.G. en diens platenlabel Bad Boy Records werd in deze periode openlijker. In juni 1996 verscheen het nummer "Hit 'Em Up", waarop Shakur samen met Outlawz, de hiphopgroep die hij had opgericht, The Notorious B.I.G. en verschillende andere artiesten persoonlijk aanviel. Het nummer werd een van de bekendste voorbeelden van de rivaliteit tussen de hiphopscenes van de Amerikaanse oost- en westkust.

Shakur nam in 1996 nieuw materiaal op onder de naam Makaveli, een verwijzing naar de Italiaanse politieke denker Niccolò Machiavelli. Deze opnamen verschenen na zijn dood op het album The Don Killuminati: The 7 Day Theory.

Moord (1996)

Op 7 september 1996 bezocht Shakur met Suge Knight een bokswedstrijd van Mike Tyson in het MGM Grand in Las Vegas. Na afloop raakte hij betrokken bij een vechtpartij met Orlando Anderson, die banden had met de straatbende South Side Compton Crips. Later die avond werd Shakur vanuit een andere auto beschoten terwijl hij naast Knight in diens auto zat. Hij werd zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht, waar onder meer een van zijn longen werd verwijderd. Shakur overleed op 13 september 1996 op 25-jarige leeftijd aan zijn verwondingen.

De moord bleef jarenlang onopgelost. In september 2023 werd Duane Davis, ook bekend als Keffe D, aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de schietpartij. Volgens het Openbaar Ministerie had hij de aanslag georganiseerd als vergelding voor de mishandeling van Anderson. Op 31 augustus 2026 werd Davis schuldig bevonden aan moord en op 13 oktober 2026 veroordeeld tot een gevangenisstraf van veertig jaar tot levenslang.

Postume albums en nalatenschap

In november 1996 verscheen postuum het album The Don Killuminati: The 7 Day Theory, dat Shakur onder de naam Makaveli had opgenomen. Het album bevatte onder meer "Hail Mary" en "To Live & Die in L.A." en werd een commercieel succes.

In de daaropvolgende jaren verschenen verschillende albums met eerder opgenomen materiaal, waaronder R U Still Down? (Remember Me) (1997), Until the End of Time (2001) en Better Dayz (2002). Het verzamelalbum Greatest Hits (1998) bevatte het postuum uitgebrachte nummer "Changes". Het nummer werd een internationale hit en bereikte in 1999 de eerste plaats van de Nederlandse Top 40.

Shakurs muziek bleef ook na zijn dood invloedrijk. Zijn combinatie van maatschappijkritische teksten, persoonlijke onderwerpen en gangstarap beïnvloedde latere generaties hiphopartiesten. Zijn leven en carrière vormden bovendien het onderwerp van talrijke documentaires en boeken.

In 2017 werd Shakur postuum opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. In 2023 kreeg hij een ster op de Hollywood Walk of Fame. Zijn leven werd ook verfilmd in de biografische speelfilm All Eyez on Me (2017).

Albums

Singles

NPO Radio 2 Top 2000