De AHP-methode (Analytisch Hiërarchisch Proces) is een methode om besluitvorming geordend te laten verlopen. De methode pretendeert te zijn gebouwd op psychologische fundamenten en maakt gebruik van wiskundige technieken en werd ontwikkeld in de zeventiger jaren van de twintigste eeuw door Thomas L. Saaty. De methode wordt gebruikt om de criteria die van belang zijn voor het maken van de juiste keuze van een waarde te voorzien, waarna de mogelijke oplossingen kunnen worden doorgerekend en vastgesteld. De methode kan gebruikt worden om zowel kwalitatieve als kwantitatieve criteria tegen elkaar af te wegen. De AHP-methode wordt vaak toegepast bij groepsprocessen.
Kernbegrippen
AHP, hoofdstructuur
De AHP-methode beoogt het keuzetraject toegankelijk en inzichtelijk te maken voor alle belanghebbenden. Daartoe worden drie kernbegrippen gehanteerd:
Doel - wat wil je bereiken
Criteria - waaraan moet de te maken keuze ten minste voldoen om het doel te bereiken
Alternatieven - welke keuzes voldoen aan de gestelde criteria
De beste keuze is de keuze die het beste voldoet aan de criteria.
Rekenwerk
De rekenmethode bestaat uit twee stappen waarin vergelijkingen worden gemaakt en getallen worden verzameld:
Stap 1: criteria vergelijken en in een rangorde plaatsen;
Stap 2: alternatieven met de criteria vergelijken en in een rangorde plaatsen;
en twee stappen waarin het rekenwerk wordt verricht waarbij gebruik wordt gemaakt van een raamwerk:
Stap 3: scores van de criteria in het raamwerk plaatsen;
Stap 4: scores van de alternatieven in het raamwerk plaatsen.
De uitkomst is een lijst met gewogen alternatieven. Het beste alternatief heeft de hoogste score.
Structuur
De structuur in het keuzeproces is in onderstaande figuur aangegeven:
AHP, structuur, onderlinge relatie van het doel, alle criteria en de alternatieven
Als de cijfers bekend zijn, levert dat in onderstaand voorbeeld het volgende op:
AHP, structuur, onderlinge relatie van het doel, alle criteria en de alternatieven met de resultaten
Een Voorbeeld: de Nieuwe Directeur
Een voorbeeld:
1. Wij zoeken een nieuwe directeur. (Het DOEL)
2. Wie is een goede directeur voor ons bedrijf (de alternatieven):
Henk (61 jaar)
Jeroen (53 jaar)
Pascal (44 jaar)
3. Welke criteria (waar deze kandidaten aan moeten voldoen) zijn belangrijk:
Bedrijfskennis
Productkennis
Senioriteit
Uitstraling
Netwerk
In onderstaand overzicht is het proces zichtbaar gemaakt.
AHP, stap 1 t/m 4, weging van 3 alternatieven ten opzichte van 5 criteria
Literatuur AHP-methode
1980 The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation, ISBN 0-07-054371-2, McGraw-Hill
1982 Decision Making for Leaders: The Analytical Hierarchy Process for Decisions in a Complex World, ISBN 0-534-97959-9, Wadsworth. 1988, Paperback, ISBN 0-9620317-0-4, RWS
1982 The Logic of Priorities: Applications in Business, Energy, Health, and Transportation, in samenwerking met Luis G. Vargas, ISBN 0-89838-071-5 (Hardcover), ISBN 0-89838-078-2 (Paperback), Kluwer-Nijhoff
1985 Analytical Planning: The Organization of Systems, in samenwerking met Kevin P. Kearns, ISBN 0-08-032599-8, Pergamon
1989 Conflict Resolution: The Analytic Hierarchy Process, in samenwerking met Joyce Alexander, ISBN 0-275-93229-X, Praeger
1991 Prediction, Projection and Forecasting: Applications of the Analytic Hierarchy Process in Economics, Finance, Politics, Games and Sports, in samenwerking met Luis G. Vargas, ISBN 0-7923-9104-7, Kluwer Academic
1992 The Hierarchon: A Dictionary of Hierarchies, in samenwerking met Ernest H. Forman, ISBN 0-9620317-5-5, RWS
1994 Fundamentals of Decision Making and Priority Theory with the Analytic Hierarchy Process, ISBN 0-9620317-6-3, RWS
1994 Decision Making in Economic, Social and Technological Environments, in samenwerking met Luis G. Vargas, ISBN 0-9620317-7-1, RWS
2001 Models, Methods, Concepts & Applications of the Analytic Hierarchy Process, in samenwerking met Luis G. Vargas, ISBN 0-7923-7267-0, Kluwer Academic
2007 Group Decision Making: Drawing Out and Reconciling Differences, in samenwerking met Kirti Peniwati, ISBN 1-888603-08-9, RWS
2013 "On the extraction of weights from pairwise comparison matrices", in Central European Journal of Operations Research, 21(1), 103-123 door Theo K. Dijkstra
Bronnen, noten en/of referenties
↑P. Fabianek, C. Will, S. Wolff, R. Madlener: Green and regional? A multi-criteria assessment framework for the provision of green electricity for electric vehicles in Germany. Transportation Research Part D 87 (2020)
