Alcoholvrij is de aanduiding voor producten die, volgens de geldende Europese en Nederlandse wetgeving, zo genoemd mogen worden, indien het alcoholvolume niet hoger is dan 0,5%. Het segment omvat onder meer alcoholvrije bieren, wijnen, cocktails (mocktails), en alternatieven voor sterke dranken, zoals gin of rum.
Een alcoholvolume van 0,5% wordt veroorzaakt door de restsporen van de gisting van natuurlijke suikers. Zo kunnen in cola, sinaasappelsap of een gebakken brood zomaar alcoholpercentages tot 0,2% voorkomen. De Nederlandse bierbrouwers en het Productschap Dranken hanteren een bovengrens van 0,1% voor de term 'alcoholvrij bier'. Bieren met een alcoholpercentage tot 1,2% worden 'alcoholarme' bieren genoemd.
In Nederland begon de belangstelling voor alcoholvrije dranken in de jaren 1980 met de introductie van de eerste 0.0-bieren. Lange tijd bleef het aanbod beperkt tot enkele varianten, maar vanaf circa 2015 verschoof de markt: consumenten gingen meer letten op gezondheid, en fabrikanten investeerden in technieken om de smaak van alcoholvrije dranken te verbeteren. De populariteit van campagnes zoals IkPas en de opkomst van de 'mindful drinking'-beweging hebben eveneens bijgedragen aan de groei van de categorie.
Sinds het begin van de jaren 2020 is er sprake van een sterke uitbreiding in het aanbod van alcoholvrije wijnen, sterkedranken en ready-to-drink-cocktails. De Nederlandse markt voor alcoholvrije dranken groeide tussen 2018 en 2025 met meer dan 200 %, mede dankzij toenemende acceptatie onder consumenten.
Tot de belangrijkste categorieën alcoholvrije dranken behoren: