Alexander Gottlieb Baumgarten

Alexander Gottlieb Baumgarten
Algemene informatie
Geboortedatum	17 juli 1714
Geboorteplaats	Berlijn
Overlijdensdatum	27 mei 1762
Overlijdensplaats	Frankfort aan de Oder
Werk
Beroep	filosoof, schrijver, academisch docent, theoloog, estheticus
Werkveld	filosofie
Werkgever(s)	Maarten Luther-Universiteit, Universiteit van Frankfurt an der Oder
Werkplaats	Frankfort aan de Oder
Bekende werken	Aesthetica
Studie
School/universiteit	Maarten Luther-Universiteit, Friedrich-Schiller-Universität Jena
Familie
Echtgenoot	Luisa Wilhelmina Alemann, Justina Elisabeth Albinus
Vader	Jacob Baumgarten
Kinderen	Carl Gottlieb Baumgarten, Eleonora Wilhelmina Baumgarten, Eleonora Juliana Baumgarten, Gottlieb Wilhelm Baumgarten
Broers en zussen	Siegmund Jakob Baumgarten, August Joseph Baumgarten, Nathanael Baumgarten
Persoonlijk
Woonplaats	Berlijn
Talen	Duits
Schrijftaal	Duits

Alexander Gottlieb Baumgarten (Berlijn, 17 juli 1714 - Frankfurt (Oder), 27 mei 1762) was een Duits filosoof. Baumgarten beschreef de esthetiek en stelde de naam aesthetica voor. Hij was een leerling van Christian Wolff.

Filosofie

Net zoals Leibniz en Wolff gaat Baumgarten ervan uit dat de objectieve werkelijkheid een harmonieuze orde is, de door God geschapen beste wereld. Iemand maakt van deze werkelijkheid een abstract beeld (figuurlijk) of een voorstelling (representationes).

Baumgarten merkt op dat bij het abstraheren van dit beeld of voorstelling iets verloren gaat. Het duidelijk worden van een beeld/voorstelling benadert de werkelijkheid niet beter, maar duidt erop dat er een verlies is aan rijkdom van het beeld. De logica moet aangevuld worden met de esthetica.

De esthetische kennis is volgens Baumgarten de beste benadering van de werkelijkheid en wordt aangetroffen in een gedicht. De studie naar de natuurlijke zintuigen (esthetica) heeft dus tegelijk gevolgen voor de kunst: zij kan regels opleveren voor het schrijven van poëzie. Regels voor de poëzie was expliciet een doel van Baumgarten en andere Duitsers in zijn tijd, want in die tijd ontbrak het nog aan echte Duitse poëzie.

Receptie

Baumgarten was van belang voor o.a. Immanuel Kant.

Enkele belangrijke werken

• Meditationes philosophicae de nonnullis ad poema pertinentibus (1735)
• Metaphysica (1739)
• Aesthetica (1750/1758)

1. 1 2 Nationaal Normbestand van Duitsland; geraadpleegd op: 9 april 2014.
2. ↑ Nationaal Normbestand van Duitsland; geraadpleegd op: 10 december 2014.
3. ↑ Store norske leksikon; geraadpleegd op: 16 oktober 2026; Store norske leksikon-identificatiecode: Alexander_Gottlieb_Baumgarten.
4. 1 2 abART; geraadpleegd op: 1 april 2021; abART-identificatiecode voor persoon: 76695.