Amapiano is een Zuid-Afrikaans elektronisch muziekgenre. Het is een mix van onder andere deep house, jazz en Zuid-Afrikaanse stijlen. Het ontstond rond begin jaren 2010 en brak in de 1e helft van de jaren 2020 internationaal door.
Amapiano is een mix van deep house, jazz en Zuid-Afrikaanse genres als kwaito. Ook lounge wordt genoemd als een van de invloeden.
Een belangrijk kenmerk van amapiano is het elektronische geluid van de logdrum, "een diepe, doffe bass die als ritmesectie wordt ingezet". Dit geluid is vermoedelijk gebaseerd op het traditionele percussie-instrument, dat wordt gemaakt van een uitgeholde boomstam.
Andere belangrijke elementen in de muziek zijn soulvolle zang en pianomelodieën, jazzakkoorden en instrumentale stukken. Piano kan in de context van amapiano overigens ook verwijzen naar elektrisch orgel, synthesizer, keyboard en dergelijke.
Het tempo ligt in amapiano rond de (ongeveer) 110-120 beats per minuut. Het is daarmee sneller dan kwaito, maar langzamer dan andere house-genres zoals het Zuid-Afrikaanse gqom.
Men zingt in amapiano meestal in Zuid-Afrikaanse talen als xhosa en zoeloe.
Amapiano wordt verder omschreven als hypnotiserend, opwekkend en spiritueel, en als meer poppy dan kwaito.
Amapiano kent een grote variatie. Het kan variëren van clubmuziek met harde, pompende beats tot meer relaxte, jazzy muziek om bij te chillen. Ook kent het genre diverse subgenres, van quantum (gekenmerkt door een donkere, aanhoudende baslijn) tot private school (gekenmerkt door jazz-solo’s, jazzy akkoorden en soulvolle melodieën). Daarnaast bestaan er buiten Zuid-Afrika mengvormen van amapiano met andere genres, zoals afropiano (Nigeria) en bique (Mozambique).
Amapiano betekent 'de piano's' in Zoeloe. Het genre kreeg volgens sommigen deze naam toen iemand piano begon te spelen terwijl een dj een housetrack draaide. Volgens anderen verwijst het naar dj's die (in de begintijd van het genre) muzikanten uitnodigden om piano te spelen tijdens de set. Het amapianoduo MFR Souls wordt soms genoemd als de bedenker van de naam amapiano.
In de 20e eeuw ontstonden in Zuid-Afrika nieuwe genres die jazz combineerden met Zuid-Afrikaanse invloeden. Voorbeelden zijn marabi (ontstond in ca. de eerste decennia van de 20e eeuw) en mbaqanga (ontstond rond halverwege de 20e eeuw).
In de jaren 1990 werd de uit Chicago overgekomen house populair in Zuid-Afrika (nadat in de jaren 1970 en 1980 hiphop, elektro en disco al populair waren geworden). Zuid-Afrikaanse dj's gingen house vermengen met eigen lokale stijlen. Dit leidde tot de opkomst van housegenres als kwaito, afrohouse, soulful house, gqom en bacardi. Housemuziek werd zeer populair, het wordt wel de popmuziek van Zuid-Afrika genoemd. Van deze nieuwe housegenres worden bacardi en vooral kwaito gezien als voorlopers van amapiano.
Het is niet precies duidelijk hoe en wanneer amapiano precies is ontstaan. Het genre ontstond vermoedelijk begin jaren 2010, rond 2012-2013, in de townships van of rond Johannesburg en Pretoria.
Jonge en beginnende artiesten en producenten maakten hier nieuwe muziek op pc's met digitale software als Fruity Loops, en vaak in samenwerking met anderen.
Mdu aka TRP was een belangrijk pionier, hij wordt genoemd als degene die de logdrum-sound introduceerde in amapiano. Enkele andere belangrijke pioniers waren MFR Souls en Kabza De Smal, van wie wordt gezegd dat hij als een van de eersten zang toevoegde aan amapiano.
Amapiano verspreidde zich aanvankelijk vooral via whatsapp-groepen, mp3-websites en taxichauffeurs die de muziek in de auto draaiden. Dit was deels uit nood geboren; in het Zuid-Afrika van na de apartheid kregen onafhankelijke artiesten uit de townships weinig kansen van de gevestigde muziekindustrie. Amapiano-artiesten slaagden erin om dit te omzeilen en via andere routes succesvol te worden.
Rond eind jaren 2010 brak amapiano echt door in Zuid-Afrika als meest populaire housegenre, het nam deze positie over van gqom. Een van de succesvolle albums uit doorbraakjaar 2019 was Scorpion Kings van dj Maphorisa en Kabza De Small.
Social media en streaming platforms zoals Tiktok, Instagram en YouTube droegen sterk bij aan de verspreiding van het genre. Ook kreeg het genre rond 2019 meer aandacht van mainstream media als radio en tv. Diverse amapiano-tracks werden hits in Zuid-Afrika.
Ook dans speelde een belangrijke rol bij de verspreiding van het genre. Artiesten en dj's dansen live en bedenken hun eigen dansjes, die zich vervolgens verspreiden via virale video's en dans-challenges op social media.
Het genre brak internationaal door tijdens de coronapandemie in 2020-2021. Amapiano verspreidde zich naar West-Afrika, Noord-Amerika, Europa enzovoorts. Ook in Nederland werd het genre populair. Ondertussen bleef de populariteit in Zuid-Afrika toenemen.
Social media als TikTok, YouTube en Whatsapp waren belangrijk voor deze doorbraak. Hierbij hielp het dat men tijdens de coronapandemie lockdowns meer tijd online besteedde. Major League Djz livestreamden hun optredens (Balcony Mixes) elke week op YouTube, deze optredens werden miljoenen keren bekeken. Na de lockdowns kwam amapiano internationaal verder op via clubs en festivals. Major League Djz gaven optredens op internationale festivals en in clubs op Ibiza.
Ook in West-Afrika werd het genre populair. Artiesten en producenten uit Nigeria gingen West-Afrikaanse afrobeats mengen met amapiano. Dit leidde tot het Nigeriaanse genre afropiano. Afrobeats artiesten als Burna Boy, Wizkid, Tiwa Savage, Davido en CKay werkten samen met amapiano-artiesten.
Ook Amerikaanse en Europese artiesten als Drake, Diplo (Major Lazer) en Benny Benassi deden dit. Deze internationale samenwerkingen droeg verder bij aan de verspreiding van amapiano.
Amapiano was goed voor miljarden streams op TikTok en bereikte in 2022 de grens van een miljard streams op Spotify. Sommige songs waren in 2024 al honderden miljoenen keren bekeken op YouTube. Tyla scoorde een internationale hit en won een Grammy Award met Water, een mix van amapiano en afropop.
Amapiano werd geprogrammeerd op festivals als Amsterdam Dance Event, Tomorrowland, Lowlands, Down The Rabbit Hole, Best Kept Secret, WECANDANCE en Couleur Café.
Voorbeelden van bekende artiesten, dj's en producenten uit het amapiano-genre: