Penneman

Penneman de Bosscheyde is een van de oudste Zuid-Nederlandse adellijke families afkomstig uit Gent, waar ze sinds meer dan zes eeuwen woont.

Eerste geschiedkundige vermelding

In de Livres des Réconciliations van de jaren 1375 tot 1376, wordt het bestaan van de familie Penneman in Gent bevestigd. De tekst leest als volgt:

"Men sal geven over de doed ende den wancosten van Pietere, iacob Costers sone was XI pond grooten tornois etc. etc. den welken versoenen Pieter Penneman, Olivierssone, ende ihan Meeus Willem Seghers soens sone etc. etc. Voorts, voornoemden Pieter Penneman Olivierssone voerseyd, sal doen sine Pelgrimagie tsinte Pieters ende tsinte Pauwels ten hoeghen Roeme... ende ihan Meeus Willem Seghers soens sone vorseyd tonsen Vrouwen taveioen (N.-D. à Avignon) theen van maghen ende vrienden vanden doeden vorseyd, ende purren (aller) omme dese Pelgrimagie te doene tusschen nu ende Sente Marien Lichtmesse eerst commende ende van daeranne bringhen lettren van gheloeve naer costume etc. etc. Omme dwelke soendinc te vulcommene syn borghen ende etc. over al Meeus Willems Seghers sone, Pieter Willem Seghers sone, ihan Penneman, Olivier Penneman ende Pieter Penneman etc. Ultima septembris 1376."

De tekst handelt over een vergoeding die moet volbracht worden door de familie Penneman, wegens het veroorzaken van de dood van een van de familieleden van familie de Coster. Deze zaken zijn niet zeldzaam in de "Zoendinc-boucken". We lezen dat de eerste families die veroordeeld werden voor strafbare feiten, die kunnen kwijtschelden met een pelgrimstocht naar Rome, Avignon, Constantinopel of Jerusalem, of met het betalen van een geldsom. De aanwezigheid van familie Penneman in Gent, vanaf het midden van de 14e eeuw, is aldus onbetwistbaar.

Adellijke bekroning

In de Belgische adel zijn er nog slechts 356 families die hun stamboom tot onder het ancien régime kunnen doen opklimmen. De aloude patriciërsfamilie Penneman de Bosscheyde is daar een van. Het grootste deel van de huidige adel (70%) betreft nieuwe adellijke gunsten en titels verleend onder het Belgische koninkrijk. De familie Penneman kan dus aanschouwd worden als een van de oudste adellijke families van België. Tijdens het ancien régime, in 1690, werd Pierre-François Penneman, heer van Aarschot, Mariakerke, Gavers, Vaernewyck, Vogelzang, Ryvisch etc. en griffier aan de Justitieraad bij de Raad van Vlaanderen, tot de adel verheven door de Habsburgs Spaanse koning Karel II, graaf van Vlaanderen. De origine van de familie is af te leiden uit hun dubbel wapenschild. Enerzijds voor de tak van de heren van Mariakerke, is dit een azuurblauw schild met een zilveren zwaan, zwemmend op een rivier. Dit is tevens het oorspronkelijke wapenschild van de familie. Anderzijds is er het schild met azuurblauwe achtergrond en drie zilveren veren, met daarboven een zilveren ridderhelm met een gouden bies. Dit is het schild die door de familie nog steeds wordt gedragen.

Hun stamboom toont aan dat de familie Penneman de Bosscheyde geallieerd is met de meest invloedrijke families van Vlaanderen uit die tijd. Nagenoemd alle mannelijke erfgenamen zetelden tijdens het feodaal stelsel in de Raad van Vlaanderen en waren Heren van verschillende Heerlijkheden. Het doorgeven van de adellijke titels werd hierbij verzekerd en bleven in de familie. Zo trouwde Marie-Anne Penneman, de dochter van voornoemde Pierre-François Penneman, geboren in 1643, met Albert-Ernest della Faille, heer van Landeghem. Haar kleindochter Charlotte della Faille, huwde met Gérard-Joseph de Kerckhove, heer van Etichorce, la Deuze, Vaux etc. Zij kregen een zoon, Emmanuel-Jean-Baudoin de Kerckhove, heer van Ouselghem, Gothem etc. die huwt met barones Constance-Antoinette de la Tour-Taxi, uit de Duitse adellijke familie van Italiaanse herkomst Thurn und Taxis, oprichters van het Europese postsysteem en gelijknamige site Tour & Taxis te Brussel.

Na de dood van koning Karel II in 1700 was de Spaanse tak van de Habsburgers met uitsterven bedreigd. De twist voor de troonopvolging tussen koning Louis XIV van Frankrijk en keizer Leopold I, leidde tot de Spaanse Successieoorlog. Bij de Vrede van Utrecht in 1713 wordt overeengekomen dat Filips V koning wordt van Spanje en hierbij afziet van Franse troon. De Zuidelijke Nederlanden gingen over naar Oostenrijkse tak van de Habsburgers onder keizer Karel VI, die daarmee afzag van Spaanse kroon. De Habsburgse keizer Jozef II van Oostenrijk, keizer van Heilig Roomse Rijk van 1765-1790, bevestigt Charles-François Penneman de Bosscheyde schepen van de Gentse Oudburg, de adellijke titel in 1790, voor zover als nodig.

In 1795 wordt de Bataafse Republiek ingesteld. Bij het Verdrag van Campo Formio in 1797 worden de Zuidelijke Nederlanden geannexeerd bij Frankrijk. Dit was ineens het einde van het ancien régime, waarbij door de Fransen de adel werd afgeschaft. In 1816, gaf Willem I, koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, de adellijke titels terug aan de vroegere edellieden, waaronder aan Ambroise-Joseph Penneman de Bosscheyde.

Kastelen

Philippe-François-Louis Penneman de Bosscheyde (1705-1769), griffier bij de Raad van Vlaanderen, was eigenaar van het Kasteel van Mariakerke. Dit kasteel werd echter afgebroken en vervangen door Kasteel Claeys-Bouart. Het wapenschild van de familie Penneman de Bosscheyde is echter nog terug te vinden op het weiland "De Groene Staak" langs de route naar Wondelgem. In een steenblok in stijl Louis XV staat het wapenschild van de familie Penneman en van Havre, de echtgenote van Philippe-François-Louis.

Advocaat in burgerlijk recht Brunon-Bernard-Emmanuel Penneman de Bosscheyde (1761-1832), was eigenaar van het Losfeld Kasteel in Aalter, gelegen aan de Lotenhullestraat. Het Kasteel werd opgetrokken in Louis XVI stijl en werd ook het "Pennemans kasteel" genoemd.

De zoon van Brunon-Bernard-Emmanuel, Ambroise-Joseph Penneman de Bosscheyde (1793-1852), had het Kasteel "Oude Wal" in Lovendegem als eigendom. Gelegen in een uitgestrekt boomrijk landschapspark met vijver en met ijskelder, was dit een van de voormalige lustgoeden van de familie Penneman de Bosscheyde. Het kasteel werd opgetrokken in het derde kwart van de 18e eeuw.

Kasteel Zomergem aan de Route de Meerendree en Kasteel Rijvissche in Sint-Denijs-Westrem waren beide eigendom van Louis-Constant Penneman de Bosscheyde (1808-1891). Bij zijn overlijden in 1891, werd Kasteel Rijvissche verkocht aan Madeleine Delmotte.

Genealogie

Literatuur