Ariane 5

Ariane 5
	Ariane 5 ES met ATV-4 aan boord op weg naar het lanceerplatform in juni 2013
Algemeen
Type	tweetrapsraket
Producent	Arianespace voor ESA
Land	De tweeëntwintig lidstaten van ESA
Productiejaren	1998 - 2023
Gebruikers	o.a. ESA, NASA, Commercieel
Varianten	G: buiten gebruik; G+: buiten gebruik; GS: buiten gebruik; ECA: buiten gebruik; ES: buiten gebruik;
Kostprijs voor lancering	€ 150-200 miljoen
Maten
Hoogte	45-55,9 m
Diameter	5,4 m
Gewicht	710 tot 718 ton
Trappen	2 + 2 vastebrandstof hulpraketten
Nuttige lading
Nuttige lading LEO	+18 ton
Nuttige lading GTO	10 ton
Lanceergeschiedenis
Status	actief
Lanceerbasis	Centre Spatial Guyanais
Aantal lanceringen	117
Succesvol	112
Mislukt	2
Gedeeltelijk mislukt	3
Eerste vlucht	G: 4 juni 1996; G+: 2 maart 2004; GS: 11 augustus 2005; ECA: 11 december 2002; ES: 9 maart 2008;
Laatste vlucht	G: 28 september 2003; G+: 18 december 2004; GS: 18 december 2009; ES: 25 juli 2018; ECA: 5 juli 2023;

De Ariane 5 was de vijfde generatie draagraketten van het Arianeprogramma die tussen 1996 en 2023 werd gelanceerd. De Ariane 5 werd ontwikkeld door ESA, de bouw lag de laatste productiejaren in handen van ArianeGroup en de raket werd geëxploiteerd door Arianespace die ze gebruikte om commerciële kunstmatige satellieten te lanceren. De Ariane 5 werd in Europa in delen gebouwd, waarna deze naar Frans-Guyana werd verscheept en daar werd geassembleerd. Vervolgens werd de raket gelanceerd vanaf lanceerplatform ELA-3 op het Centre Spatial Guyanais (CSP) bij Kourou.

Het was in tegenstelling tot de eerdere Arianes een tweetrapsraket. Hij was gebruiksklaar vanaf 1998 en had vanaf 2003 alle vluchten van de Ariane 4 overgenomen. De Ariane 5 werd aangedreven door een Vulcain-raketmotor. Deze werd gevoed met 130 ton vloeibare zuurstof en 26 ton vloeibare waterstof. De Ariane 5 had ook twee vastebrandstof hulpraketten, vastebrandstofmotoren van 30 meter lang, die 90% van het startvermogen van de Ariane 5 leverden.

De Ariane 5 kon grotere ladingen aan dan zijn voorganger de Ariane 4 en andere commerciële raketten. Om de concurrentie voor te blijven, werd ook het draagvermogen sterk verbeterd (van 7400 kg tot een 12.000 kg in 2006). Oorspronkelijk was het ook de bedoeling dat de Hermes (een soort Spaceshuttle van ESA) gebruik zou maken van de Ariane 5, maar dit project is stopgezet

Kenmerken

Er bestaan verschillende uitvoeringen van de Ariane 5; de uitvoering is afhankelijk van de lading
Hoogte: 45 tot 55,9 meter
Maximale diameter: 5,4 m
Maximale kracht opgewekt bij de start: 10.600 kN
Massa bij start: 710 tot 718 ton
Maximale lading voor Geostationary Transfer Orbit (GTO) : 10 ton (mogelijk in 2015 tot 12 ton)
- GTO: dit is even snel als de Aarde (circa 3,07 km/s), op 35.785 km hoogte en bijgevolg beweegt de satelliet niet ten opzichte van de Aarde.
Maximale lading voor low Earth orbit (LEO): Meer dan 18 ton
- LEO: dit is tussen ongeveer 350 en 1400 km boven het aardoppervlak, met een snelheid van ongeveer 8& km/s, waardoor een volledige omgang rond de Aarde circa 90 minuten duurt.
De motorgondel (het deel van de raket waar de motor in hangt) is een ontwerp van Airbus Defence and Space Netherlands B.V. in Leiden en wordt geproduceerd door Fokker Aerostructures in Hoogeveen.
De Ariane 5 kan twee satellieten gelijktijdig lanceren. Dit is mogelijk door de SYLDA-satellietadapter. Die wordt over de onderste satelliet geplaatst zodat daar bovenop nog een satelliet geplaatst kan worden.

Chronologie

Lancering van een Ariane 5-raket vanaf CSP

31 januari 1985 - De ESA-raad komt op ministerieel niveau samen in Rome. Er wordt besloten verder te gaan met de ontwikkeling van een nieuwe generatie draagraketten.
9 november 1987 - De lidstaten van de ESA gaan akkoord om verder te gaan met het Ariane 5-programma.
18 juni 1988 - De Ariane 4 maakt zijn eerste testvlucht.
juli 1990 - Eerste test ontsteking van de cryogene hoofdmotor in Frankrijk.
februari 1994 - Kritisch ontwerp Ariane 5 compleet.
oktober 1995 - De ESA-raad komt op ministerieel niveau bijeen in Toulouse, en besluit verder te investeren om het draagvermogen te vergroten.
4 juni 1996 - De eerste vlucht van de Ariane 5 (testvlucht 501) mislukt. Dit kwam doordat er softwarecomponenten uit Ariane 4 waren hergebruikt, die de capaciteiten van de Ariane 5 niet aankonden.
30 oktober 1997 - Tweede testvlucht is een (gedeeltelijk) succes.
21 oktober 1998 - Ariane 5 is klaar voor operationeel gebruik nadat testvlucht 503 slaagt.
11 december 2002 - De eerste vlucht van de Ariane 5 ECA eindigt na drie minuten met de zelfvernietiging van de raket. Deze zelfvernietiging vond plaats omdat de Ariane uit koers was geraakt door een probleem met de software.
12 februari 2005 - De Ariane 5 ECA brengt onder meer de Nederlandse satelliet Sloshsat-FLEVO in de ruimte.
11 augustus 2005 - De telecommunicatiesatelliet Thaicom 4 wordt 28 minuten na de start succesvol uitgezet. Thaicom 4 is eigendom van het Thaise bedrijf Shin Satellite, en zal voornamelijk gebruikt worden voor internet- en multimediaverbindingen tussen Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. De satelliet heeft 6,5 ton massa, en heeft een verwachte levensduur van 12 jaar.
29 september 2017 - Al 81 vluchten op rij is de Ariane 5 succesvol.
25 januari 2018 - Tijdens vlucht VA241 ondervond de Ariane 5 een anomalie. Kort nadat de eerste trap was afgestoten ging de telemetrie verloren. De CEO van Arianespace, Stéphane Israël, gaf enige tijd na het verliezen van het contact een persconferentie waaruit bleek dat met het ergste rekening werd gehouden. Er was op dat moment ook geen contact met de satellieten SES-14 en Al Yah 3. Uiteindelijk bleek dat de raket beide satellieten in een baan om de Aarde had afgezet maar dat de baan 20 graden in plaats van de geplande 3 graden van de evenaar afweek. Dit betekende dat de lancering als een gedeeltelijke mislukking gezien moet worden. Het had ook als gevolg dat Al Yah 3 meer eigen brandstof kwijt is aan het corrigeren van de koers. Dit gaat ten koste van de levensduur van de satelliet. SES-14 heeft dat probleem niet vanwege een elektrisch propulsiesysteem gevoed door zonnepanelen. Het bereiken van de juiste baan duurt wel een maand langer. Arianespace heeft een door ESA gecoördineerd onderzoeksteam in het leven geroepen. Volgende lanceercampagnes werden niet gestaakt. Na een week was zeker dat de afwijking van 17 graden het gevolg was van een fout in de programmering van de boordcomputer. De programmering was voor het eerst gedaan door moederbedrijf ArianeGroup, een joint venture van Safran en Airbus die de raket bouwen. Dit bedrijf had nagelaten de software te dubbelchecken zoals Arianespace dat eerder deed.
VA244 op 25 juli 2018 was de laatste Ariane 5-vlucht in de ES-configuratie.
Op 25 september 2018 werd VA243, de honderdste Ariane 5 gelanceerd.
Op 25 december 2021 werd met de Ariane 5 na een vertraging van 14 jaar de James Webb-ruimtetelescoop gelanceerd, de opvolger van de Hubble ruimtelescoop.
Op 5 juli 2023 werd de Ariane 5 voor de laatste keer gelanceerd. Tijdens deze 117e vlucht brengt de raket twee satellieten in een baan om de aarde. Tot de opvolger Ariane 6 klaar is (vermoedelijk in 2024) heeft Europa geen eigen medium- tot heavy-liftklasse raketten.

Varianten

De Ariane 5G is de eerste versie van de Ariane 5-raket. Deze raket had een Vulcain-raketmotor voor zijn eerste trap. De tweede trap bestond uit een Aestus-motor, die werkt op een hypergole brandstofmix. De Ariane 5G kon 5.970 kilogram in een geostationaire baan lanceren, maar dit werd na de eerste kwalificatievluchten verhoogd tot 6.640 kilogram.

De Ariane 5G+ had een verbeterde tweede trap, en kon tot 6950 kilogram in een geostationaire baan lanceren. De Ariane 5G+ heeft maar drie vluchten gemaakt in 2004.

De Ariane 5GS maakt voor zijn eerste trap gebruik van een Vulcain 2-motor.

De Ariane 5 ECA (Evolution Cryotechnique type A) maakt voor zijn eerste trap gebruik van de Vulcain 2-motor en heeft een nieuwe ESC-A (Etage Supérieur Cryogénique-A)-tweede trap. Deze tweede trap maakt gebruik van een cryogene brandstofmix van vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof. De HM7B-motor van de tweede trap werd ook al voor de Ariane 2, 3 en 4 gebruikt.

De Ariane 5 ES (Evolution Storable) werd onder meer gebruikt om het ATV-ruimteschip te lanceren. Deze maakte gebruik van dezelfde verbeteringen in de eerste trap van de Ariane5ECA, maar omdat de ATV naar een lage baan gelanceerd wordt, heeft de Ariane 5 ES-ATV geen verbeterde tweede trap. Geschat wordt dat de Ariane 5 ES tot 21.000 kilogram in een lage baan om de Aarde kon lanceren. Behalve vijf ATV’s werden er ook Galileo-satellieten mee gelanceerd. De laatste vlucht met deze configuratie was op 25 juli 2018.

Lijst van Ariane 5-lanceringen

Datum en tijdstip (UTC)	vluchtnr.	variant	serienummer	lading	resultaat	#
1996-06-04 12:34:06	V-88	5G	501	Cluster	mislukt	1
1997-10-30 13:43:00	V-101	5G	502	MaqSat-H, TEAMSAT, MaqSat-B, YES	gedeeltelijk mislukt	2
1998-10-21 16:37:21	V-112	5G	503	MaqSat 3, ARD	voltooid	3
1999-12-10 14:32:07	V-119	5G	504	XMM-Newton	voltooid	4
2000-03-21 23:28:19	V-128	5G	505	INSAT-3B, AsiaStar	voltooid	5
2000-09-14 22:54:07	V-130	5G	506	Astra 2B, GE-7	voltooid	6
2000-11-16 01:07:07	V-135	5G	507	PAS-1R, Amsat P3D, STRV 1C, STRV 1D	voltooid	7
2000-12-20 00:26:00	V-138	5G	508	Astra 2D, GE-8, LDREX	voltooid	8
2001-03-08 22:51:00	V-140	5G	509	Eurobird 1, BSAT-2a	voltooid	9
2001-07-12 22:58:00	V-142	5G	510	Artemis, BSAT-2b	gedeeltelijk mislukt	10
2002-03-01 01:07:59	V-145	5G	511	Envisat	voltooid	11
2002-07-05 23:22:00	V-153	5G	512	Stellat 5, N-Star c	voltooid	12
2002-08-28 22:45:00	V-155	5G	513	Atlantic Bird 1, Meteosat 8	voltooid	13
2002-12-11 22:22:00	V-157	5ECA	517	Hot Bird 7, Stentor	mislukt	14
2003-04-09 22:52:19	V-160	5G	514	INSAT-3A, Galaxy 12	voltooid	15
2003-06-11 22:38:15	V-161	5G	515	Optus and Defence C1, BSAT-2c	voltooid	16
2003-09-27 23:14:46	V-162	5G	516	INSAT-3E, eBird 1, SMART-1	voltooid	17
2004-03-02 07:17:44	V-158	5G+	518	Rosetta	voltooid	18
2004-07-18 00:44:00	V-163	5G+	519	Anik F2	voltooid	19
2004-12-18 16:26:00	V-165	5G+	520	Helios 2A, Essaim 1, 2, 3, 4, PARASOL, Nanosat 01	voltooid	20
2005-02-12 21:03:00	V-164	5ECA	521	XTAR-EUR, Maqsat-B2, Sloshsat	voltooid	21
2005-08-11 08:20:00	V-166	5GS	523	Thaicom 4	voltooid	22
2005-10-13 22:32:00	V-168	5GS	524	Syracuse 3A, Galaxy 15	voltooid	23
2005-11-16 23:46:00	V-167	5ECA	522	Spaceway F2, TELKOM-2	voltooid	24
2005-12-21 22:33:00	V-169	5GS	525	INSAT-4A, Meteosat 9	voltooid	25
2006-03-11 22:32:50	V-170	5ECA	527	Spainsat, Hot Bird 7A	voltooid	26
2006-05-26 21:09	V-171	5ECA	529	Satmex 6, Thaicom 5	voltooid	27
2006-08-11 22:15	V-172	5ECA	531	JCSAT-10, Syracuse 3B	voltooid	28
2006-10-13 20:56:00	V-173	5ECA	533	DirecTV-9S, Optus D1, LDREX-2	voltooid	29
2006-12-08 22:08:00	V-174	5ECA	534	WildBlue 1, AMC-18	voltooid	30
2007-03-11 22:03	V-175	5ECA	535	Skynet 5A, INSAT-4B	voltooid	31
2007-05-04 22:29	V-176	5ECA	536	Astra 1L, Galaxy 17	voltooid	32
2007-08-14 23:44	V-177	5ECA	537	Spaceway-3, BSAT-3A	voltooid	33
2007-10-05 22:02	V-178	5GS	526	Intelsat 11, Optus D2	voltooid	34
2007-11-14 22:06	V-179	5ECA	538	Skynet 5B, Star One C1	voltooid	35
2007-12-21 21:41	V-180	5GS	530	RASCOM-QAF 1, Horizons-2	voltooid	36
2008-03-09 04:03	V-181	5ES	528	ATV-1 "Jules Verne"	voltooid	37
2008-04-18 22:17	V-182	5ECA	539	Star One C2, Vinasat-1	voltooid	38
2008-06-12 22:05	V-183	5ECA	540	Turksat 3A, Skynet 5C	voltooid	39
2008-07-07 21:47	V-184	5ECA	541	Badr-6, ProtoStar I	voltooid	40
2008-08-14 20:44	V-185	5ECA	542	AMC-21, Superbird 7	voltooid	41
2008-12-20 22:35	V-186	5ECA	543	Eutelsat W2M, Hot Bird 9	voltooid	42
2009-02-12 22:09	V-187	5ECA	545	Hot Bird 10, NSS-9, Spirale A, Spirale B	voltooid	43
2009-05-14 13:12	V-188	5ECA	546	Herschel, Planck	voltooid	44
2009-07-01 19:52	V-189	5ECA	547	TerreStar-1	voltooid	45
2009-08-21 22:09	V-190	5ECA	548	JCSAT-12, Optus D3	voltooid	46
2009-10-01 21:59	V-191	5ECA	549	Amazonas 2, COMSATBw-1	voltooid	47
2009-10-29 20:00	V-192	5ECA	550	NSS-12, Thor 6	voltooid	48
2009-12-18 16:26	V-193	5GS	532	Helios 2B	voltooid	49
2010-05-21 22:01	V-194	5ECA	551	Astra 3B, COMSATBw-2	voltooid	50
2010-06-26 21:41	V-195	5ECA	552	Arabsat-5A, COMS-1	voltooid	51
2010-08-04 20:59	V-196	5ECA	554	Nilesat 201, RASCOM-QAF 1R	voltooid	52
2010-10-28 21:51	V-197	5ECA	555	Eutelsat W3B, BSAT-3b	voltooid	53
2010-11-26 18:39	V-198	5ECA	556	Intelsat 17, HYLAS 1	voltooid	54
2010-12-29 21:27	V-199	5ECA	557	Koreasat 6, HispaSat-1E	voltooid	55
2011-02-16 21:50	V-200	5ES	544	ATV-2 "Johannes Kepler"	voltooid	56
2011-04-22 21:37	VA-201	5ECA	558	Yahsat 1A, Intelsat New Dawn	voltooid	57
2011-05-20 20:38	VA-202	5ECA	559	ST-2, GSAT-8	voltooid	58
2011-08-06 22:52	VA-203	5ECA	560	Astra 1N, BSAT 3c	voltooid	59
2011-09-21 21:38	VA-204	5ECA	561	Arabsat 5C, SES 2	voltooid	60
2012-03-23 04:34	VA-205	5ES	553	ATV-003 "Edoardo Amaldi"	voltooid	61
2012-05-15 22:13	VA-206	5ECA	562	JCSat 13, VINASAT-2	Voltooid	62
2012-07-05 21:36	VA-207	5ECA	563	Echostar 17, MSG-3	Voltooid	63
2012-08-02 20:54	VA-208	5ECA	564	Intelsat 20, HYLAS 2	Voltooid	64
2012-09-28 21:18	VA-209	5ECA	565	GSAT-10, Astra 2F	Voltooid	65
2012-11-10 21:05	VA-210	5ECA	566	Eutelsat 21B, Star One C3	Voltooid	66
2012-12-19 21:49	VA-211	5ECA	567	Skynet 5D, Mexsat-Bicentenario	Voltooid	67
2013-02-07 21:36	VA-212	5ECA	568	Amazonas 3, Azerspace/Africasat-1A	Voltooid	68
2013-06-05 21:52	VA-213	5ES	592	ATV-4 "Albert Einstein"	Voltooid	69
2013-07-25 19:54	VA-214	5ECA	569	Alphasat, INSAT-3D	Voltooid	70
2013-08-29 20:30	VA-215	5ECA	570	Eutelsat-25B/Es’hail-1, GSAT-7	Voltooid	71
2014-02-06 21:30	VA-217	5ECA	572	ABS-2, Athena-Fidus	Voltooid	73
2014-04-22 22:04	VA-216	5ECA	571	Astra-5B, Amazonas-4A	Voltooid	72
2014-07-29 23:47	VA-219	5ES	573	ATV-5 "Georges Lemaître "	Voltooid	75
2014-09-11 22:05	VA-218	5ECA	593	MEASAT-3b, Optus 10	Voltooid	74
2014-10-16 21:43	VA-220	5ECA	574	Intelsat-30/DLA-1, ARSAT-1	Voltooid	76
2014-12-06 20:40	VA-221	5ECA	575	DirecTV-14, GSAT-16	Voltooid	77
2015-04-26 20:00	VA-222	5ECA	576	Thor 7, SICRAL-2	Voltooid	78
2015-05-27 21:16	VA-223	5ECA	577	DirecTV-15, Sky Mexico 1	Voltooid	79
2015-07-15 21:42	VA-224	5ECA	578	Star One C4, MSG-4	Voltooid	80
2015-08-20 20:34	VA-225	5ECA	579	Eutelsat 8 West B, Intelsat 34	Voltooid	81
2015-09-30 20:30	VA-226	5ECA	580	NBN Co 1A, ARSAT-2	Voltooid	82
2015-11-10 21:34	VA-227	5ECA	581	Arabsat 6B, GSAT-15	Voltooid	83
2016-01-27 23:20	VA-228	5ECA		Intelsat 29e	Voltooid	84
2016-03-09 05:20	VA-229	5ECA		Eutelsat 65 West A	Voltooid	85
2016-06-18 21:38	VA-230	5ECA		EchoStar 18, BRIsat	Voltooid	86
2016-08-24 22:16	VA-232	5ECA	586	Intelsat 33e & Intelsat 36	Voltooid	87
2016-10-05 20:30	VA-231	5ECA	585	DSN 1, GSAT 18	Voltooid	88
2016-11-17 13:06	VA-233	5ES	594	Galileo 13-16	Voltooid	89
2016-12-21 20:30	VA-234	5ECA	595	JCSAT-15, Star One D1	Voltooid	90
2017-02-14 21:39	VA-235	5ECA		SKY Brasil-1 & Telkom-3S	Voltooid	91
2017-05-04 21:39	VA-236	5ECA		KOREASAT-7 & SGDC-1	Voltooid	92
2017-06-01 23:45	VA-237	5ECA		ViaSat-2 & EUTELSAT 172B	Voltooid	93
2017-06-29 00:15	VA-238	5ECA		Hellas Sat 3 & Inmarsat S EAN	Voltooid	94
2017-09-29 21:56	VA-238	5ECA		Intelsat 37e & BSAT-4a	Voltooid	95
2017-12-12 18:36:07	VA-240	5ES	595	Galileo 19-22	Voltooid	96
2018-01-25 22:20	VA-241	5ECA		SES-14 & Al Yah 3	Gedeeltelijk mislukt	97
2018-04-05 21:34	VA-242	5ECA		Superbird-8 & HYLAS 4	Voltooid	98
2018-07-25 11:25	VA-244	5ES		Galileo 23 - 26	Voltooid	99
2018-09-25 22:38	VA-243	5ECA		Horizons 3e & Azerspace-2	Voltooid	100
2018-10-20 01:45	VA-245	5ECA		BepiColombo	Voltooid	101
2018-12-04 20:37	VA-246	5ECA		GSAT-11 & GEO-KOMPSAT-2A	Voltooid	102
2019-02-05 17:34	VA-247	5ECA		Saudi Geostationary Satellite 1/Hellas Sat 4 & GSAT-31	Voltooid	103
2019-06-20 21:43	VA-248	5ECA		T-16 & EUTELSAT 7C	Voltooid	104
2019-08-06 19:30	VA-249	5ECA		INTELSAT 39 & EDRS-C	Voltooid	105
2019-11-26 21:23	VA-250	5ECA		TIBA-1 & Inmarsat GX5	Voltooid	106
2020-01-16 21:05	VA-251	5ECA		EUTELSAT KONNECT & GSAT-30	Voltooid	107
2020-02-18 22:18	VA-252	5ECA		JCSAT-17 & GEO-KOMPSAT-2B	Voltooid	108
2020-08-15 22:04	VA-253	5ECA	5112	Galaxy 30 & MEV-2 & BSAT-4b	Voltooid	109
2021-07-30 21:00	VA-254	5ECA	5113	Eutelsat Quantum & Star One D2	Voltooid	110
2021-10-24 02:10	VA-255	5ECA	5115	SES-17 & Syracuse 4A	Voltooid	111
2021-12-25 12:20	VA-256	5ECA	5114	James Webb-ruimtetelescoop	Voltooid	112
2022-06-22 21:50	VA-257	5ECA	5116	MEASAT-3d & GSAT-24	Voltooid	113
2022-09-07 21:45	VA-258	5ECA	5117	Eutelsat Konnect VHTS	Voltooid	114
2022-12-13 20:30	VA-259	5ECA		Meteosat Third Generation Imager-1 (MTG-I1), Galaxy 35, Galaxy 36	Voltooid	115
2023-04-14 12:14	VA-260	5ECA		Jupiter Icy Moons Explorer	Voltooid	116
2023-07-05 22:00 UTC	VA-261	5ECA		Syracuse 4B & Heinrich Hertz	Voltooid	117

Onuitgevoerde plannen voor upgrades

Er werd sinds 2003 gewerkt aan een nieuwe tweede trap, de ESC-B. Deze maakt gebruik van een nieuwe cryogene motor (Vinci), die vaker dan één keer gestart kan worden. Hiermee zou tot 12.000 kilogram in een geostationaire baan gelanceerd kunnen worden. Deze ontwikkeling werd echter in zo’n traag tempo uitgevoerd dat deze geen deel van de Ariane 5 zal uitmaken maar wel op diens opvolger, de Ariane 6 zal worden gebruikt.

Voor de eerste trap van de Vega-raket is gebruikgemaakt van een verkorte versie van de boosters van de Ariane 5, en hier zijn enkele verbeteringen op toegepast, zoals een lichtere (composiet-)behuizing en een verbeterde straalpijp. Het was de verwachting dat deze ontwikkelingen hun weg terug zouden vinden naar de Ariane 5. Met deze verbeteringen had tot 27.000 kilogram naar een lage baan om de Aarde gelanceerd kunnen worden, wat bijvoorbeeld nodig is voor missies naar de Maan. Dit is echter niet gebeurd omdat voor de ontwikkeling van de Ariane 6 werd gekozen.

Uitfasering en opvolging

In december 2014 is door de ESA de beslissing genomen aan het ontwerp van de Ariane 6 te beginnen. De Ariane 6 werd in juli van 2024 voor het eerst gelanceerd en is per lancering goedkoper dan de Ariane 5. Op 9 januari 2018 werden de laatste tien Ariane 5 besteld. De laatste werd geheel volgens planning op 5 juli 2023 gelanceerd.

Lanceercomplex ELA-3 wordt sinds de laatste Ariane 5-lancering aangepast voor de Vega E.

Zie de categorie Ariane 5 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Bronnen, noten en/of referenties

Externe link

Referenties

↑ (en) LAUNCH VA241: ARIANE 5 DELIVERS SES-14 AND AL YAH 3 TO ORBIT ESA, 26 januari 2018. Gearchiveerd op 16 juni 2019.
1 2 Europees paradepaardje Ariane 5 met succes gelanceerd voor laatste vlucht (6 juli 2023).
↑ (fr) V88 Ariane 501 (1997). Gearchiveerd op 27 mei 2021.
↑ Ariane 502 - Results of detailed data analysis. ESA (8 april 1998). Gearchiveerd op 19 oktober 2012.
↑ Ariane Launch Report: Ariane 5 failure investigation focuses on upper stage. Spaceflight Now (13 juli 2001). Gearchiveerd op 17 november 2021.
↑ Arianespace releases initial information on Flight 157. ESA (12 december 2002). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ First Ariane launch of 2006. ESA (12 maart 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ Ariane 5 ECA carries record payload mass to GTO. ESA (28 mei 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ Ariane 5 launches two telecommunications satellites. ESA (12 augustus 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ Fourth Ariane 5 launch of 2006. ESA (16 oktober 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ Fifth Ariane 5 launch completes a busy year. ESA (9 december 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ First Ariane 5 launch of 2007. ESA (12 maart 2007). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.
↑ Ariane 5 – second launch of six in 2007. ESA (5 mei 2007). Gearchiveerd op 15 oktober 2012.
↑ Arianespace boosts SPACEWAY 3 and BSAT-3a into orbit. Arianespace (August 14, 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace boosts Intelsat 11 and Optus D2 into orbit. Arianespace (October 5, 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Ariane 5 - fifth launch of six in 2007. ESA (15 november 2007). Gearchiveerd op 5 maart 2012.
↑ Sixth successful Arianespace mission in 2007: RASCOM-QAF1 and Horizons-2 in orbit. Arianespace (21 december 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Mission Accomplished! Arianespace launches Jules Verne ATV to the International Space Station. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace orbits Star One C2 and VINASAT-1: Second successful launch in 2008. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Successful dual launch for Arianespace: Skynet 5C and Turksat 3A in orbit; 25th successful launch in a row for Ariane 5. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Another successful Arianespace launch: ProtoStar I and BADR-6 are in orbit. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Another successful Arianespace launch: Superbird-7 and AMC-21 in orbit. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Two Eutelsat satellites are orbited by Arianespace on Ariane 5's 28th consecutive mission success. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Ariane 5 begins 2009 with another successful launch at Arianespace's service. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace launches two spacecraft on missions to explore the universe. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (July 1, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Ariane 5's fourth launch of 2009 orbits the JCSAT-12 and Optus D3 payloads for two key Arianespace Asian-Pacific customers Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (August 21, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Another Arianespace launch success and a new commercial record for Ariane 5. Arianespace (October 1, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Ariane 5 delivers the NSS-12 and THOR 6 television broadcast satellites on Arianespace’s sixth mission of 2009. Arianespace (October 29, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace delivers Helios 2B into Sun-synchronous polar orbit on Ariane 5's seventh flight of 2009. Arianespace (18 december 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace’s double success: 50th Ariane 5 mission, 36th successful launch in a row - ASTRA 3B and COMSATBw-2 in orbit. Arianespace (May 21, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Mission accomplished! Arianespace orbits Arabsat-5A and COMS. Arianespace (June 26, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace Flight 196 orbits satellites for Africa and the Middle East. Arianespace (August 4, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace orbits satellites for Eutelsat and B-SAT. Arianespace (October 28, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace orbits INTELSAT 17 and HYLAS 1. Arianespace (26 november 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace 6 for 6 in 2010: Last mission of the year orbits Hispasat 1E and Koreasat 6. Arianespace (29 december 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Mission accomplished! ATV2 cargo vessel en route for the International Space Station. Arianespace (February 16, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace launch a success: Yahsat Y1A and Intelsat New Dawn in orbit. Arianespace (22 april 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace launch for Asia and India ST-2 and GSAT-8 satellites in orbit. Arianespace (May 20, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ A boost for direct broadcast satellites: ASTRA 1N and BSAT-3c/JCSAT-110R in orbit. Arianespace (August 6, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace launch a success: Arabsat 5C and SES-2 in orbit. Arianespace (21 september 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Mission accomplished! Arianespace launches ATV Edoardo Amaldi cargo vessel to the International Space Station. Arianespace (March 23, 2012). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ A dual-payload success for Europe: Arianespace's Ariane 5 gives a "lift" to the THOR 7 and SICRAL 2 satellites. Arianespace (26 april 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace delivers for the Americas! DirecTV-15 and SKY México-1 are orbited by Ariane 5. Arianespace (May 27, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Keeping up the pace: Ariane 5 orbits Star One C4 and MSG-4 on Arianespace’s sixth flight in 2015. Arianespace (July 15, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ An "on the numbers" Ariane 5 success for two long-time Arianespace customers: Eutelsat and Intelsat. Arianespace (August 20, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Maintaining Arianespace's 2015 launch cadence: Ariane 5 orbits Sky Muster and ARSAT-2. Arianespace (30 september 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ Arianespace delivers for long-time customers! Arabsat-6B (BADR-7) and GSAT-15 are orbited by Ariane 5. Arianespace (10 november 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ (fr) Le Centre Spatial Guyanais. Gearchiveerd op 21 november 2020.
↑ https://www.arianespace.com/mission-update/launcher-integration-is-underway-for-arianespaces-first-ariane-5-mission-of-2016/. Gearchiveerd op 4 januari 2022.
↑ (en) Arianespace’s first launch in 2016 is at the service of Intelsat. Arianespace (20 januari 2016). Gearchiveerd op 18 januari 2016. Geraadpleegd op 20 januari 2016.
↑ (en) Flight VA228: The successful launch of Intelsat 29e, and Ariane 5’s 70th success in a row. Arianespace (27 januari 2016). Gearchiveerd op 27 januari 2016. Geraadpleegd op 28-01-2016.
↑ (en) 2016 Launcher Deliveries Begin To French Guiana In Support Of Arianespace’s Busy Mission Manifest. Arianespace (7 januari 2016). Gearchiveerd op 16 januari 2016. Geraadpleegd op 9 januari 2016.
1 2 3 4 5 6 (en) Launch Schedule. Spaceflight insider. Gearchiveerd op 23 mei 2016. Geraadpleegd op 21 mei 2016.
↑ (en) Arianespace marks key achievements on its latest Ariane 5 launch success for Eutelsat Communications. Arianespace (9 maart 2016). Gearchiveerd op 10 maart 2016. Geraadpleegd op 9 maart 2016.
↑ (en) Arianespace Flight VA230: 72nd successful Ariane 5 launch in a row, and a record-setting payload for Ariane 5 ECA. Arianespace (18 juni 2016). Gearchiveerd op 18 juni 2016. Geraadpleegd op 21 juni 2016.
↑ (en) VA-232 launch kit. Arianespace (24 augustus 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.
1 2 3 4 5 6 (en) Missions. Arianespace. Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.
↑ (en) Flight VA234: Arianespace’s 11th successful mission of 2016 orbits the Star One D1 and JCSAT-15 satellites (21 december 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.
↑ (en) Maintaining Arianespace’s launch tempo: the first Ariane 5 for launch in 2017 takes shape at the Spaceport. Arianespace (21 december 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.
↑ (en) Arianespace orbits two digital HDTV satellites, SKY Brasil-1 and Telkom 3S, on Ariane 5’s 77th successful launch in a row. Arianespace (14 februari 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Flight VA236: Arianespace logs 78th successful Ariane 5 launch in a row, orbits telecom satellites for Brazil and South Korea. Arianespace (4 mei 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Flight VA237: On mission that boosts global connectivity for ViaSat and Eutelsat, the 79th successful launch by Arianespace’s Ariane 5 sets a new performance record and orbits its first all-electric satellite. Arianespace (1 juni 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Flight VA238: 80th consecutive success for Ariane 5, and a successful mission for Hellas Sat, Inmarsat and ISRO. Arianespace (29 juni 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Flight VA239: Arianespace orbits Intelsat 37e and BSAT-4a on 81st successful Ariane 5 launch in a row. Arianespace (29 september 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Launch Kit VA239. Arianespace (29 september 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.
↑ (en) Galileo launch brings navigation network close to completion. Arianespace (12 december 2017). Gearchiveerd op 14 december 2017. Geraadpleegd op 12 december 2017.
↑ (en) Arianespace Flight VA240: Arianespace has successfully launched satellites 19, 20, 21 and 22 in the Galileo constellation, using an Ariane 5 heavy launcher on behalf of the European Commission (DG GROW) and under a contract with the European Space Agency (ESA).. Arianespace (12 december 2017). Gearchiveerd op 14 december 2017. Geraadpleegd op 14 december 2017.
↑ (en) Launch VA241: Ariane 5 delivers SES-14 and Al Yah 3 to orbit. Arianespace (26 januari 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (fr) Dossier de Presse VA241. Arianespace (januari 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) Mission success: Flight VA242 orbits DSN-1/Superbird-8 for SKY Perfect JSAT and HYLAS 4 for Avanti Communications. Arianespace (5 april 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) Arianespace orbits four more Galileo satellites, as Ariane 5 logs its 99th mission. Arianespace (25 juli 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) 100th Ariane 5 launch a success, orbiting two satellites for Intelsat, SKY Perfect JSAT and Azercosmos. Arianespace (25 september 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) Arianespace launches BepiColombo, Europe’s first mission to Mercury, for ESA in cooperation with JAXA. Arianespace (20 oktober 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) Arianespace orbits GSAT-11 and GEO-KOMPSAT-2A for Indian and Korean space agencies: ISRO and KARI. Arianespace (4 december 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.
↑ (en) Arianespace orbits two telecommunications satellites on first Ariane 5 launch of 2019. Arianespace (5 februari 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.
↑ (en) Arianespace chalks up another success with Ariane 5, launches T-16 and EUTELSAT 7C. Arianespace (20 juni 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.
↑ (en) Arianespace successfully orbits two communications satellites: INTELSAT 39 for INTELSAT; and EDRS-C for Airbus. Arianespace (6 augustus 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.
↑ (en) Flight VA250: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (26 november 2019). Gearchiveerd op 23 september 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.
↑ (en) Flight VA251: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (16 January 2020). Gearchiveerd op 6 april 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.
↑ (en) Flight VA252: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (18 February 2020). Gearchiveerd op 11 juni 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.
↑ (en) Araine Flight VA253. Arianespace.com (15 augustus 2020). Gearchiveerd op 19 april 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Corbett, Tobias, Ariane 5 launches Mission Extension Vehicle, two communications satellites to orbit. Nasaspaceflight.com (14 augustus 2020). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Arianespace Flight VA253 – Galaxy 30 / MEV-2 / BSAT-4b (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (16 augustus 2020). Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Araine Flight VA254. Arianespace.com (30 juli 2021). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Flight VA254 Successfully Launched By Arianespace, Lifting Star One D2 + EUTELSAT QUANTUM To Their Assigned Orbits. Satnews.com (1 augustus 2021). Gearchiveerd op 10 augustus 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Arianespace Flight VA254 – Star One D2 / EUTELSAT QUANTUM (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (31 juli 2021). Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) raine Flight VA255. Arianespace.com (23 oktober 2021). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Davenport, Justin, Ariane 5 launches civilian, military satellites; mission to clear way for James Webb launch. Spacenews.com (23 oktober 2021). Gearchiveerd op 8 november 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Arianespace Flight VA255 – SES-17 / SYRACUSE 4A (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (24 oktober 2021). Geraadpleegd op 19 december 2021.
↑ (en) Ariane Flight VA256. Arianespace.com (26 december 2021). Gearchiveerd op 25 december 2021. Geraadpleegd op 26 december 2021.
↑ (en) Webb liftoff on Ariane 5 to unlock secrets of the Universe. ESA.int (25 december 2021). Gearchiveerd op 25 december 2021. Geraadpleegd op 26 december 2021.
↑ (en) Arianespace Flight VA256 - Webb Space Telescope (Video). Youtube.com. Arianespace (25 december 2021). Geraadpleegd op 26 december 2021.
↑ (en) Arianespace’s Upcomig June Launch On Ariane 5 For India And Malaysia. Satnews.com. Gearchiveerd op 30 april 2022. Geraadpleegd op 30 april 2022.
↑ (en) Wall, Mike, Ariane 5 rocket launches 2 communications satellites to orbit from South America. Space.com (23 juni 2022). Geraadpleegd op 23 juni 2022.
↑ (en) Ariane Flight VA257. Arianespace.com (23 juni 2022). Gearchiveerd op 23 juni 2022. Geraadpleegd op 23 juni 2022.
↑ (en) Ariane 5 successfully launches the innovative EUTELSAT KONNECT VHTS satellite. Arianespace. Gearchiveerd op 8 september 2022. Geraadpleegd op 8 september 2022.
↑ (en) A new era of weather forecasting begins. ESA (14 december 2022). Gearchiveerd op 14 december 2022. Geraadpleegd op 14 december 2022.
↑ (en) Ariane flight VA259. Arianespace (13 december 2022). Gearchiveerd op 14 december 2022. Geraadpleegd op 14 december 2022.
↑ (en) ESA's JUICE lifts off on quest to discover secrets of Jupiter's icy moons. ESA (14 april 2023). Gearchiveerd op 14 april 2023. Geraadpleegd op 14 april 2023.
↑ (en) Ariane flight VA260. Arianespace (14 april 2023). Gearchiveerd op 14 april 2023. Geraadpleegd op 14 april 2023.
↑ (en) A franco german success for the final ariane 5 mission. Arianespace (5 juli 2023). Geraadpleegd op 8 juli 2023.
↑ (en) Ariane 5 bows out in style: dual payloads, perfect delivery. ESA (6 juli 2023). Gearchiveerd op 8 juli 2023. Geraadpleegd op 8 juli 2023.
↑ https://spacenews.com/42699esa-members-agree-to-build-ariane-6-fund-station-through-2017/. Gearchiveerd op 8 januari 2022.
↑ (en) Avery ThompsonEurope's Most Reliable Rocket Just Got Its Last Order Popular Mechanics, 9 januari 2018. Gearchiveerd op 13 december 2021.
↑ Next Spaceflight-app: laatste vlucht, SYRACUSE 4B & Heinrich-Hertz-Satellit, geraadpleegd 4 juli 2023

[1] (en) LAUNCH VA241: ARIANE 5 DELIVERS SES-14 AND AL YAH 3 TO ORBIT ESA, 26 januari 2018. Gearchiveerd op 16 juni 2019.

[std-2] 1 2 Europees paradepaardje Ariane 5 met succes gelanceerd voor laatste vlucht (6 juli 2023).

[3] (fr) V88 Ariane 501 (1997). Gearchiveerd op 27 mei 2021.

[4] Ariane 502 - Results of detailed data analysis. ESA (8 april 1998). Gearchiveerd op 19 oktober 2012.

[5] Ariane Launch Report: Ariane 5 failure investigation focuses on upper stage. Spaceflight Now (13 juli 2001). Gearchiveerd op 17 november 2021.

[6] Arianespace releases initial information on Flight 157. ESA (12 december 2002). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[7] First Ariane launch of 2006. ESA (12 maart 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[8] Ariane 5 ECA carries record payload mass to GTO. ESA (28 mei 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[9] Ariane 5 launches two telecommunications satellites. ESA (12 augustus 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[10] Fourth Ariane 5 launch of 2006. ESA (16 oktober 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[11] Fifth Ariane 5 launch completes a busy year. ESA (9 december 2006). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[12] First Ariane 5 launch of 2007. ESA (12 maart 2007). Gearchiveerd op 18 oktober 2012.

[13] Ariane 5 – second launch of six in 2007. ESA (5 mei 2007). Gearchiveerd op 15 oktober 2012.

[14] Arianespace boosts SPACEWAY 3 and BSAT-3a into orbit. Arianespace (August 14, 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[15] Arianespace boosts Intelsat 11 and Optus D2 into orbit. Arianespace (October 5, 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[16] Ariane 5 - fifth launch of six in 2007. ESA (15 november 2007). Gearchiveerd op 5 maart 2012.

[17] Sixth successful Arianespace mission in 2007: RASCOM-QAF1 and Horizons-2 in orbit. Arianespace (21 december 2007). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[18] Mission Accomplished! Arianespace launches Jules Verne ATV to the International Space Station. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[19] Arianespace orbits Star One C2 and VINASAT-1: Second successful launch in 2008. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[20] Successful dual launch for Arianespace: Skynet 5C and Turksat 3A in orbit; 25th successful launch in a row for Ariane 5. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[21] Another successful Arianespace launch: ProtoStar I and BADR-6 are in orbit. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[22] Another successful Arianespace launch: Superbird-7 and AMC-21 in orbit. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[23] Two Eutelsat satellites are orbited by Arianespace on Ariane 5's 28th consecutive mission success. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[24] Ariane 5 begins 2009 with another successful launch at Arianespace's service. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[25] Arianespace launches two spacecraft on missions to explore the universe. Arianespace. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[26] Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (July 1, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[27] Ariane 5's fourth launch of 2009 orbits the JCSAT-12 and Optus D3 payloads for two key Arianespace Asian-Pacific customers Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (August 21, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[28] Another Arianespace launch success and a new commercial record for Ariane 5. Arianespace (October 1, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[29] Ariane 5 delivers the NSS-12 and THOR 6 television broadcast satellites on Arianespace’s sixth mission of 2009. Arianespace (October 29, 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[30] Arianespace delivers Helios 2B into Sun-synchronous polar orbit on Ariane 5's seventh flight of 2009. Arianespace (18 december 2009). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[31] Arianespace’s double success: 50th Ariane 5 mission, 36th successful launch in a row - ASTRA 3B and COMSATBw-2 in orbit. Arianespace (May 21, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[32] Mission accomplished! Arianespace orbits Arabsat-5A and COMS. Arianespace (June 26, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[33] Arianespace Flight 196 orbits satellites for Africa and the Middle East. Arianespace (August 4, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[34] Arianespace orbits satellites for Eutelsat and B-SAT. Arianespace (October 28, 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[35] Arianespace orbits INTELSAT 17 and HYLAS 1. Arianespace (26 november 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[36] Arianespace 6 for 6 in 2010: Last mission of the year orbits Hispasat 1E and Koreasat 6. Arianespace (29 december 2010). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[37] Mission accomplished! ATV2 cargo vessel en route for the International Space Station. Arianespace (February 16, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[38] Arianespace launch a success: Yahsat Y1A and Intelsat New Dawn in orbit. Arianespace (22 april 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[39] Arianespace launch for Asia and India ST-2 and GSAT-8 satellites in orbit. Arianespace (May 20, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[40] A boost for direct broadcast satellites: ASTRA 1N and BSAT-3c/JCSAT-110R in orbit. Arianespace (August 6, 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[41] Arianespace launch a success: Arabsat 5C and SES-2 in orbit. Arianespace (21 september 2011). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[42] Mission accomplished! Arianespace launches ATV Edoardo Amaldi cargo vessel to the International Space Station. Arianespace (March 23, 2012). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[43] A dual-payload success for Europe: Arianespace's Ariane 5 gives a "lift" to the THOR 7 and SICRAL 2 satellites. Arianespace (26 april 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[44] Arianespace delivers for the Americas! DirecTV-15 and SKY México-1 are orbited by Ariane 5. Arianespace (May 27, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[45] Keeping up the pace: Ariane 5 orbits Star One C4 and MSG-4 on Arianespace’s sixth flight in 2015. Arianespace (July 15, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[46] An "on the numbers" Ariane 5 success for two long-time Arianespace customers: Eutelsat and Intelsat. Arianespace (August 20, 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[47] Maintaining Arianespace's 2015 launch cadence: Ariane 5 orbits Sky Muster and ARSAT-2. Arianespace (30 september 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[48] Arianespace delivers for long-time customers! Arabsat-6B (BADR-7) and GSAT-15 are orbited by Ariane 5. Arianespace (10 november 2015). Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[49] (fr) Le Centre Spatial Guyanais. Gearchiveerd op 21 november 2020.

[50] ttps://www.arianespace.com/mission-update/launcher-integration-is-underway-for-arianespaces-first-ariane-5-mission-of-2016/. Gearchiveerd op 4 januari 2022.

[51] (en) Arianespace’s first launch in 2016 is at the service of Intelsat. Arianespace (20 januari 2016). Gearchiveerd op 18 januari 2016. Geraadpleegd op 20 januari 2016.

[52] (en) Flight VA228: The successful launch of Intelsat 29e, and Ariane 5’s 70th success in a row. Arianespace (27 januari 2016). Gearchiveerd op 27 januari 2016. Geraadpleegd op 28-01-2016.

[53] (en) 2016 Launcher Deliveries Begin To French Guiana In Support Of Arianespace’s Busy Mission Manifest. Arianespace (7 januari 2016). Gearchiveerd op 16 januari 2016. Geraadpleegd op 9 januari 2016.

[Schedule1-54] 1 2 3 4 5 6 (en) Launch Schedule. Spaceflight insider. Gearchiveerd op 23 mei 2016. Geraadpleegd op 21 mei 2016.

[55] (en) Arianespace marks key achievements on its latest Ariane 5 launch success for Eutelsat Communications. Arianespace (9 maart 2016). Gearchiveerd op 10 maart 2016. Geraadpleegd op 9 maart 2016.

[56] (en) Arianespace Flight VA230: 72nd successful Ariane 5 launch in a row, and a record-setting payload for Ariane 5 ECA. Arianespace (18 juni 2016). Gearchiveerd op 18 juni 2016. Geraadpleegd op 21 juni 2016.

[57] (en) VA-232 launch kit. Arianespace (24 augustus 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.

[Missies_Arianespace-58] 1 2 3 4 5 6 (en) Missions. Arianespace. Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.

[59] (en) Flight VA234: Arianespace’s 11th successful mission of 2016 orbits the Star One D1 and JCSAT-15 satellites (21 december 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.

[60] (en) Maintaining Arianespace’s launch tempo: the first Ariane 5 for launch in 2017 takes shape at the Spaceport. Arianespace (21 december 2016). Gearchiveerd op 25 december 2016. Geraadpleegd op 25 december 2016.

[61] (en) Arianespace orbits two digital HDTV satellites, SKY Brasil-1 and Telkom 3S, on Ariane 5’s 77th successful launch in a row. Arianespace (14 februari 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[62] (en) Flight VA236: Arianespace logs 78th successful Ariane 5 launch in a row, orbits telecom satellites for Brazil and South Korea. Arianespace (4 mei 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[63] (en) Flight VA237: On mission that boosts global connectivity for ViaSat and Eutelsat, the 79th successful launch by Arianespace’s Ariane 5 sets a new performance record and orbits its first all-electric satellite. Arianespace (1 juni 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[64] (en) Flight VA238: 80th consecutive success for Ariane 5, and a successful mission for Hellas Sat, Inmarsat and ISRO. Arianespace (29 juni 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[65] (en) Flight VA239: Arianespace orbits Intelsat 37e and BSAT-4a on 81st successful Ariane 5 launch in a row. Arianespace (29 september 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[66] (en) Launch Kit VA239. Arianespace (29 september 2017). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 6 september 2019.

[67] (en) Galileo launch brings navigation network close to completion. Arianespace (12 december 2017). Gearchiveerd op 14 december 2017. Geraadpleegd op 12 december 2017.

[68] (en) Arianespace Flight VA240: Arianespace has successfully launched satellites 19, 20, 21 and 22 in the Galileo constellation, using an Ariane 5 heavy launcher on behalf of the European Commission (DG GROW) and under a contract with the European Space Agency (ESA).. Arianespace (12 december 2017). Gearchiveerd op 14 december 2017. Geraadpleegd op 14 december 2017.

[69] (en) Launch VA241: Ariane 5 delivers SES-14 and Al Yah 3 to orbit. Arianespace (26 januari 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[70] (fr) Dossier de Presse VA241. Arianespace (januari 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[71] (en) Mission success: Flight VA242 orbits DSN-1/Superbird-8 for SKY Perfect JSAT and HYLAS 4 for Avanti Communications. Arianespace (5 april 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[72] (en) Arianespace orbits four more Galileo satellites, as Ariane 5 logs its 99th mission. Arianespace (25 juli 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[73] (en) 100th Ariane 5 launch a success, orbiting two satellites for Intelsat, SKY Perfect JSAT and Azercosmos. Arianespace (25 september 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[74] (en) Arianespace launches BepiColombo, Europe’s first mission to Mercury, for ESA in cooperation with JAXA. Arianespace (20 oktober 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[75] (en) Arianespace orbits GSAT-11 and GEO-KOMPSAT-2A for Indian and Korean space agencies: ISRO and KARI. Arianespace (4 december 2018). Gearchiveerd op 27 september 2019. Geraadpleegd op 8 september 2019.

[76] (en) Arianespace orbits two telecommunications satellites on first Ariane 5 launch of 2019. Arianespace (5 februari 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.

[77] (en) Arianespace chalks up another success with Ariane 5, launches T-16 and EUTELSAT 7C. Arianespace (20 juni 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.

[78] (en) Arianespace successfully orbits two communications satellites: INTELSAT 39 for INTELSAT; and EDRS-C for Airbus. Arianespace (6 augustus 2019). Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 11 september 2019.

[79] (en) Flight VA250: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (26 november 2019). Gearchiveerd op 23 september 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.

[80] (en) Flight VA251: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (16 January 2020). Gearchiveerd op 6 april 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.

[81] (en) Flight VA252: Ariane 5 lifts off from French Guiana. Arianespace (18 February 2020). Gearchiveerd op 11 juni 2020. Geraadpleegd op 31 mei 2020.

[82] (en) Araine Flight VA253. Arianespace.com (15 augustus 2020). Gearchiveerd op 19 april 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[83] (en) Corbett, Tobias, Ariane 5 launches Mission Extension Vehicle, two communications satellites to orbit. Nasaspaceflight.com (14 augustus 2020). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[84] (en) Arianespace Flight VA253 – Galaxy 30 / MEV-2 / BSAT-4b (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (16 augustus 2020). Geraadpleegd op 19 december 2021.

[85] (en) Araine Flight VA254. Arianespace.com (30 juli 2021). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[86] (en) Flight VA254 Successfully Launched By Arianespace, Lifting Star One D2 + EUTELSAT QUANTUM To Their Assigned Orbits. Satnews.com (1 augustus 2021). Gearchiveerd op 10 augustus 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[87] (en) Arianespace Flight VA254 – Star One D2 / EUTELSAT QUANTUM (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (31 juli 2021). Geraadpleegd op 19 december 2021.

[88] (en) raine Flight VA255. Arianespace.com (23 oktober 2021). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[89] (en) Davenport, Justin, Ariane 5 launches civilian, military satellites; mission to clear way for James Webb launch. Spacenews.com (23 oktober 2021). Gearchiveerd op 8 november 2021. Geraadpleegd op 19 december 2021.

[90] (en) Arianespace Flight VA255 – SES-17 / SYRACUSE 4A (EN) (Video). Youtube.com. Arianespace (24 oktober 2021). Geraadpleegd op 19 december 2021.

[91] (en) Ariane Flight VA256. Arianespace.com (26 december 2021). Gearchiveerd op 25 december 2021. Geraadpleegd op 26 december 2021.

[92] (en) Webb liftoff on Ariane 5 to unlock secrets of the Universe. ESA.int (25 december 2021). Gearchiveerd op 25 december 2021. Geraadpleegd op 26 december 2021.

[93] (en) Arianespace Flight VA256 - Webb Space Telescope (Video). Youtube.com. Arianespace (25 december 2021). Geraadpleegd op 26 december 2021.

[94] (en) Arianespace’s Upcomig June Launch On Ariane 5 For India And Malaysia. Satnews.com. Gearchiveerd op 30 april 2022. Geraadpleegd op 30 april 2022.

[95] (en) Wall, Mike, Ariane 5 rocket launches 2 communications satellites to orbit from South America. Space.com (23 juni 2022). Geraadpleegd op 23 juni 2022.

[96] (en) Ariane Flight VA257. Arianespace.com (23 juni 2022). Gearchiveerd op 23 juni 2022. Geraadpleegd op 23 juni 2022.

[97] (en) Ariane 5 successfully launches the innovative EUTELSAT KONNECT VHTS satellite. Arianespace. Gearchiveerd op 8 september 2022. Geraadpleegd op 8 september 2022.

[98] (en) A new era of weather forecasting begins. ESA (14 december 2022). Gearchiveerd op 14 december 2022. Geraadpleegd op 14 december 2022.

[99] (en) Ariane flight VA259. Arianespace (13 december 2022). Gearchiveerd op 14 december 2022. Geraadpleegd op 14 december 2022.

[100] (en) ESA's JUICE lifts off on quest to discover secrets of Jupiter's icy moons. ESA (14 april 2023). Gearchiveerd op 14 april 2023. Geraadpleegd op 14 april 2023.

[101] (en) Ariane flight VA260. Arianespace (14 april 2023). Gearchiveerd op 14 april 2023. Geraadpleegd op 14 april 2023.

[102] (en) A franco german success for the final ariane 5 mission. Arianespace (5 juli 2023). Geraadpleegd op 8 juli 2023.

[103] (en) Ariane 5 bows out in style: dual payloads, perfect delivery. ESA (6 juli 2023). Gearchiveerd op 8 juli 2023. Geraadpleegd op 8 juli 2023.

[104] ttps://spacenews.com/42699esa-members-agree-to-build-ariane-6-fund-station-through-2017/. Gearchiveerd op 8 januari 2022.

[105] (en) Avery ThompsonEurope's Most Reliable Rocket Just Got Its Last Order Popular Mechanics, 9 januari 2018. Gearchiveerd op 13 december 2021.

[106] Next Spaceflight-app: laatste vlucht, SYRACUSE 4B & Heinrich-Hertz-Satellit, geraadpleegd 4 juli 2023

Lanceerbasis:	Centre Spatial Guyanais · Esrange Space Center
Draagraket:	Ariane · 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · Next · Sojoez · Themis · Vega · Vega C
Ruimtevaartcentrum:	European Space Operations Centre (ESOC) · European Space Research and Technology Centre (ESTEC) · European Space Research Institute (ESRIN) · Europees Astronautencentrum (EAC) · European Space Astronomy Centre (ESAC) · European Space Security and Education Centre (ESEC) · European Space Deep-Tech Innovation Centre (ESDI) · European Centre for Space Applications and Telecommunications (ECSAT) · Concurrent Design Facility (CDF) ·Space Telescope – European Coordinating Facility (ST-ECF)
Telecommunicatie:	European Space Tracking (ESTRACK) · European Data Relay System (EDRS)
Ruimtevaartprogramma:	Artemisprogramma · Europese servicemodule (ESM) · Aurora · ATV · Copernicus (Sentinel) · Columbus · CryoSat · EGNOS · Galileo · ELIPS · ExoMars · FLPP · Living Planet Programme (LPP) · SSA · Science Programme · Horizon 2000 · Horizon 2000+ · Cosmic Vision · Voyage 2050 · PRIDE · Themis programma · Zero Debris Charter
Grondstations:	Cebreros · New Norcia · Malargüe
Voorlopers:	ELDO · ESRO
Gerelateerd:	Arianespace · ESA Television · EUMETSAT · ESC