De opmaak van dit artikel is nog niet in overeenstemming met de conventies van Wikipedia. Mogelijk is ook de spelling of het taalgebruik niet in orde. Men wordt uitgenodigd deze pagina aan te passen.
De Asberg is een kunstmatige heuvel in Stevoort, een deelgemeente van de Belgische stad Hasselt. De heuvel wordt beschouwd als een mogelijke grafheuvel uit de Romeinse tijd. In de middeleeuwen zou de heuvel zijn aangepast en gebruikt als motte.
De Asberg is ongeveer vijf tot zes meter hoog en heeft een ronde vorm met een diameter van circa 35 tot 40 meter. In het landschap zijn nog delen van een omliggende gracht en mogelijke walstructuren herkenbaar. De heuvel ligt in een landelijk gebied nabij de Wijerbeek en is niet vrij toegankelijk.
Mogelijke Romeinse oorsprong
De oorspronkelijke functie en ouderdom van de Asberg zijn niet met zekerheid vastgesteld. Volgens een historische theorie kan de heuvel zijn aangelegd als tumulus in de Romeinse tijd. Een tumulus is een kunstmatige grafheuvel waarin menselijke resten of crematieresten konden worden bijgezet.
De ligging van de heuvel in een gebied waar Romeinse aanwezigheid is aangetoond, wordt genoemd als argument voor deze theorie. In de omgeving zijn tijdens archeologisch onderzoek resten uit verschillende perioden aangetroffen. Deze vondsten bewijzen echter niet zonder meer dat de Asberg zelf als Romeinse begraafplaats heeft gediend.
Ook de historische benaming Aschberg is in verband gebracht met asresten van crematies. Deze taalkundige verklaring is niet algemeen bevestigd.
Archeologische vondsten in de omgeving
In 1984 werden in de omgeving van het huidige bedrijventerrein Cijnsbroek archeologische sporen aangetroffen. Het ging onder meer om resten van houten constructies, paalgaten en een mogelijke afwateringsgracht.
Daarnaast werden aardewerkscherven, bewerkte vuursteen en andere archeologische voorwerpen gevonden. Sommige vuurstenen voorwerpen zouden afkomstig kunnen zijn uit andere delen van het huidige België, wat mogelijk wijst op contacten of ruilhandel.
De vondsten bevonden zich op enige afstand van de Asberg. Daardoor is een rechtstreeks verband tussen deze archeologische resten en de heuvel niet vastgesteld.
Gebruik als motte
De Asberg zou tussen de twaalfde en veertiende eeuw zijn gebruikt als motte. Een motte bestond doorgaans uit een kunstmatige of aangepaste heuvel met daarop een houten of stenen versterking. Rond de heuvel lag vaak een gracht.
Mogelijk werd voor de aanleg gebruikgemaakt van een reeds bestaande grafheuvel. Dit zou de hoeveelheid werk voor de bouw van een verdedigingswerk hebben beperkt. De ligging nabij een waterloop maakte het bovendien mogelijk een omliggende gracht van water te voorzien.
Op de top kan een houten toren hebben gestaan. Meldingen van verkoolde houtresten worden in lokale geschiedschrijving genoemd als aanwijzing voor een houten constructie die door brand verloren zou zijn gegaan. Zonder archeologisch onderzoek op de heuvel zelf blijft deze verklaring onzeker.
Verdedigingsfunctie
Mottekastelen werden in de middeleeuwen gebruikt als versterkte woon- en verdedigingsplaatsen. Ze konden bescherming bieden tegen gewapende groepen en lokale conflicten.
De Asberg was relatief klein. Wanneer de heuvel daadwerkelijk als motte heeft gefunctioneerd, zal het verdedigingswerk vermoedelijk vooral lokaal belang hebben gehad.
Statusfunctie
Vanaf de late middeleeuwen verloren veel motten hun militaire functie. Sommige bleven bestaan als statussymbool of als onderdeel van een heerlijkheid of herenhoeve.
In historische beschrijvingen wordt de Asberg in verband gebracht met de nabijgelegen Schouwborgwinning en met een mogelijke herenwoning aan de overzijde van de Wijerbeek. De precieze bestuurlijke en bouwkundige relatie tussen deze locaties is niet vastgesteld.
Latere geschiedenis
De Asberg en de omliggende gronden waren in latere eeuwen met loofbomen begroeid. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd een deel van de beplanting gekapt.
In de twintigste eeuw werd de heuvel volgens lokale beschrijvingen gedeeltelijk afgevlakt voor agrarisch gebruik. Ook erosie, betreding door dieren en mogelijke afgravingen kunnen de oorspronkelijke vorm hebben aangetast.
In de jaren 1970 vond op beperkte schaal archeologisch onderzoek plaats aan een flank van de heuvel. Dit onderzoek werd niet uitgebreid voortgezet.
Een groot deel van de begroeiing werd tijdens een storm in augustus 2011 beschadigd. Daarna vond nieuwe aanplant plaats.
Huidige toestand
De Asberg ligt in het zuidwestelijke deel van Stevoort, nabij de grens met Wijer. De Wijerbeek stroomt op korte afstand van de heuvel.
De heuvel is nog duidelijk herkenbaar in het landschap. De huidige vorm en afmetingen zijn vermoedelijk kleiner dan in het verleden. Delen van de omliggende gracht zijn nog zichtbaar en staan periodiek onder water.
De locatie is particulier terrein en niet vrij toegankelijk.
Bronnen, noten en/of referenties
Literatuur
Middeleeuwse Burchten, verslag van het colloquium te Tongeren van 12 september 1970, Provinciaal Gallo-Romeins Museum, Tongeren, 1972, p. 47.
