Gezag of autoriteit is, in de sociologie, de aanvaarde macht van een persoon of een organisatie om een andere persoon of groep te leiden. In politieke zin staat gezag ook voor de macht en heerschappij over een gebied of land, in de vorm van een overheid of regering. Door de wet of de overheid gelegitimeerd gezag is 'het bevoegd gezag'. Een persoon die door kennis of status op een bepaald gebied algemeen gerespecteerd wordt, is op dat gebied 'gezaghebbend'.
Gezag regelt in de maatschappij de verhoudingen tussen mensen. Bij afwezigheid van autoriteit heerst anarchie. Het verschil tussen gezag en macht is dat gezag gelegitimeerd is. Het heeft het recht om deze macht uit te oefenen door bijvoorbeeld het opleggen van sancties.
Volgens Max Weber zijn er drie types politieke heerschappijen:
Hoewel met een autoriteit meestal gezag beoefend door een of meer mensen bedoeld wordt, kan het woord ook verwijzen naar andere soorten autoriteiten. Er zijn goddelijke en traditionele autoriteiten. Gelovigen zoals christenen die volgens de Bijbel leven, zien God als de hoogste autoriteit die zij moeten gehoorzamen.
Traditionele autoriteit is leiderschap dat volgens bepaalde tradities of voorgeschreven regels verkregen of overgenomen wordt. In de feodale standenmaatschappij had de adel het voor het zeggen. Het adeldom wordt verkregen door geboorte en huwelijk.
Het legaal-rationeel leiderschap is gebonden aan voorgeschreven wetten en gaat gepaard met bureaucratie.
Soevereiniteit en autoriteit lijken synoniemen van elkaar. Het verschil zit in het feit dat een autoriteit de hoogste macht heeft op een bepaald vlak, zoals in de rechterlijke macht waar de rechter autoriteit geniet. Bij een autoriteit kan de macht bij een of meerdere personen berusten. In het geval van soevereiniteit heeft de macht betrekking op een staat dan wel de gehele samenleving. De soevereine macht staat boven die van de autoriteiten.
Tussen soevereine staten onderling ontbreekt een hogere autoriteit. Daardoor is er tussen staten feitelijk sprake van anarchie, niemand heeft het hoogste gezag. Staten mogen zich onderling niet bemoeien met het politiek beleid van een ander. Er is ook geen overstijgende wereldmacht met beslissingsbevoegdheid. Vergelijk echter het internationaal recht
Er zijn mensen die autoriteit niet zonder meer als legitiem accepteren, en dit uiten via zogeheten burgerlijke ongehoorzaamheid. In een staat meent het gezag dat optreden tegen ongehoorzame burgers, middels gecoördineerd geweld is gelegitimeerd (geweldsmonopolie).
Een van de vormen van wettelijk gezag is wettelijk gezag over een minderjarige.
In Nederland is dit ouderlijk gezag of voogdij. Voor Nederlandse instellingen die een officiële autoriteit zijn op een bepaald gebied, zie Nederlandse toezichthoudersorganisaties.