Flirten is een vorm van sociale communicatie tussen twee personen via lichaamstaal, verbale uitingen of geschreven taal, bedoeld om gevoelens van speelse opwinding en potentiële romantische of seksuele interesse op te wekken. Het is een manier om de wederzijdse aantrekkingskracht te testen zonder onmiddellijk expliciet te worden. Flirten kan variëren in intentie en intensiteit, of het nu gaat om kortstondig plezier of om het aangaan van een romantische of seksuele relatie op de lange termijn. Het kan dus ook als spel gezien worden zonder de intentie dat er een vervolg op komt. Bij flirten is de suggestie die gewekt belangrijk. Men is dus niet expliciet of direct in zijn/haar intenties maar laat deze in het midden. Bijvoorbeeld door te lonken, humor te gebruiken of dubbelzinnige dingen te zeggen. De grens die daarbij opgezocht wordt kan zeer dun zijn. Is men te direct dan kan de flirt zijn doel missen of het kan zelfs banaal overkomen. Is men te terughoudend dan bereikt men niks. Bij een goede flirt wordt er vrij snel of na verloop van tijd wederzijds geflirt. Blijft de flirt eenzijdig dan kan dat een teken zijn om te stoppen. Flirten komt in vrijwel alle culturen voor. In sommige culturen moet dit echter in het verborgene plaatsvinden.
Flirten kan het begin zijn van de hofmakerij, de menselijke paringsdans. Het gehele proces wordt verleiden, versieren of veroveren genoemd. In het flirten zelf worden twee fases onderscheiden: de voorbereiding en het actief bezig zijn. De eerste fase is passief en legt de nadruk op de actienemer. Hij of zij is flirtbaar, bewust van zichzelf en van wat hij of zij zoekt. De tweede fase is actief. Een persoon probeert daadwerkelijk contact te maken door spanningen weg te nemen en een emotionele verbinding te maken. Een belangrijk onderdeel is vragen stellen en oprechte interesse tonen maar je intenties in het midden laten. Flirten is niet alleen luchtig communiceren. Het kan soms ook in de vorm van een aanraking, mits dit gepast is. Flirten kan ook uitlopen in een spel waarbij de één toenadering zoekt en de ander dit afhoudt. Dit is uiteraard verwarrend want iemand kan inderdaad geen interesse hebben (waardoor het flirtgedrag hinderlijk wordt) of de ander juist uittesten. Wanneer iemand het geflirt niet beantwoord kan het betekenen dat die persoon hard to get speelt. Een veilige reactie is dan om zelf terughoudend te zijn zodat de ander zelf kan besluiten om het flirten wel of niet op te pakken.
Flirten wordt gezien als een manier om positieve energie op te bouwen en verlaagt mogelijk stress. Het gebeurt niet alleen met de intentie om een relatie aan te gaan maar ook gewoon voor het flirten an sich. Het gebeurt niet alleen op plekken waar mensen elkaar ontmoeten maar ook in het voorbijlopen zoals op straat of in een stationshal. Het komt nog wel eens voor dat mensen met elkaar flirten maar het zelf nog niet bewust doorhebben terwijl hun omgeving het al wel ziet. Flirten kan ook van toepassing zijn op het leggen van vriendschappen. Zo kan interesse tonen of positieve aandacht aan iemand geven om daarmee een vriendschap op te bouwen of een samenwerking te creëren ook als flirten gezien worden.
Flirten in andere tijden
Het schilderij First Class - The Meeting (1855) door Abraham Solomon. Er wordt stiekem geflirt en de oude man die de vrouw begeleidt heeft het niet door. Het origineel (1854) werd als te controversieel beschouwd omdat de jongeman met de jongedame praatte terwijl de oudere man was ingedommeld.
Reeds rond het begin van de jaartelling schreef de Romeinse dichter Ovidius het drieluik Ars amatoria waarin zowel mannen als vrouwen onderwezen werden in het flirten en verleiden. In het Parijs van de 17e en 18e eeuw was de zogenaamde Saloncultuur in zwang. Hierbij troffen intellectuelen en machthebbers elkaar in de literaire salons waar niet alleen over interessante onderwerpen gesproken werd maar ook een flirtcultuur in gebruik was. Deze salons stonden vaak onder leiding van een gerespecteerde vrouw die ook de regels bepaalde. In de Victoriaanse tijd werd flirten in de taboesfeer getrokken en moest het in het verborgene plaatsvinden. In de jaren twintig van de twintigste eeuw werd in Washington D.C. een Anti-Flirt Club opgericht om vrouwen te beschermen tegen flirtende mannen.
Etymologie en synoniemen
Het woord 'flirten' komt uit de Franse taal. In de 16de eeuw ontstond de uitdrukking "conter fleurette", wat vrij vertaald "spreken in bloemetjes" betekent. Van een man die frivool en lieflijk sprak om een vrouw te bekoren en te verleiden, werd gezegd "il conte fleurette". De Engelsen hebben de benaming overgenomen en 'fleurette' verbasterd tot "flirting".
Via Engeland is het woord 'fleardian' in de 17e eeuw ook in Nederland terechtgekomen, maar dan met de iets minder positieve betekenis van "zich zinloos bezighouden". Sinds eind 19e eeuw wordt het Engelse leenwoord 'flirten' in Nederland gebruikt met de tegenwoordig bekende betekenis 'het hof maken'. Zelfstandig naamwoord "flirt".
Flirten wordt ook "sjansen" (afgeleid van het Franse woord chance, dat "geluk" betekent) genoemd. Ook worden de uit het Frans overgenomen woorden "koketteren" en "avances doen of maken" wel gebruikt. Een verouderd woord voor flirten is "hoven".
Het woord flirten verwijst niet alleen naar hofmakerij maar wordt ook in een bredere betekenis gebruikt. Iemand die het gevaar opzoekt flirt met gevaar en iemand die toenadering zoekt tot, die flirt met een potentiële zakenpartner. Ook in de politiek wordt de term wel gebruikt, bijvoorbeeld in het begin van een kabinetsformatie: De PvdA flirt met het CDA.
Flirten als vaardigheid
Sinds eind jaren '90 is leren flirten als cursus in de mode. Mensen leren hierin intenser en socialer te zijn in communicatie. Dit door iemand emotioneel te raken, bijvoorbeeld met een compliment of door meer jezelf te zijn. Bepaalde contraproductieve ideeën over flirten worden afgeleerd, zoals machogedrag of opdringerigheid. Het gaat erom de juiste dosering of intensiteit te kiezen. Verder is een positief zelfbeeld essentieel en is het belangrijk om ontspannen te zijn. Ook met een mislukte flirt moet het dan nog steeds een leuke avond of ontmoeting kunnen zijn.
Sinds begin 2000 wordt er ook een link tussen flirten en zakendoen gelegd. In dat verband moet flirten ruimer en vooral niet-seksueel gezien worden. Flirten is dan oprecht interesse tonen in een collega of een klant. Het algemene idee hierachter is dat als iemand oprecht en goed een connectie maakt met iemand anders, zijn of haar behoefte aan erkenning wordt vervuld en hij of zij meer geneigd is om iets terug te doen.
Door MeToo-beweging die in 2017 opkwam, is er meer aandacht gekomen voor grenzen stellen, consent en machtsverhoudingen. Onder een deel van de bevolking is de angst ontstaan om per ongeluk over grenzen heen te gaan en soms is er de neiging om flirtgedrag te snel te veroordelen. Veel commentatoren benadrukken echter dat flirten niet problematisch is zolang het vrijwillig, wederkerig, respectvol en niet bedreigend gebeurt. Zo zijn er andere regels gaan gelden op het werk, waar machtsverhoudingen in het geding zijn, dan in het uitgaansleven. Ook wordt er anders aangekeken tegen te vroege lichamelijke aanrakingen.
Zolang flirten niet opdringerig of intimiderend is en de persoon die het initiatief neemt goed op signalen let kan het flirten voor beide partijen prettig en spannend zijn. Het is belangrijk om te beseffen dat flirten voorzichtiger aangepakt dient te worden wanneer er machtsverhoudingen in het geding zijn. Machtsverhoudingen kunnen zowel formeel (werkrelatie of klant vs bediening) als informeel zijn (fysiek of verbaal overwicht). Ook moet altijd voor beide partijen duidelijk zijn dat iemand het flirten moet kunnen laten stoppen.
