| Birra Moretti | ||||
|---|---|---|---|---|
| Locatie | ||||
| Hoofdkantoor | Udine, Italië | |||
| Industrie en producten | ||||
| Industrie(ën) | brouwerijsector | |||
| Producten/ |
Bier | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Oprichting | 1859 | |||
| Oprichtingslocatie | Udine | |||
| Bedrijfsstructuur | ||||
| Rechtsvorm | S.p.A. | |||
| Oprichter(s) | Luigi Moretti | |||
| Links | ||||
| Website | birramoretti.it | |||
| ||||
Birra Moretti is een Italiaans biermerk dat in 1859 door Luigi Moretti in Udine werd opgericht. Sinds 1996 is het merk eigendom van Heineken. Het bekendste bier is een lichte lager. Op het etiket staat sinds de jaren vijftig een besnorde man die uit een glas bier drinkt, in Italië bekend als il Baffo of il Baffone.
Luigi Moretti was groothandelaar in graan, wijn, sterkedrank en levensmiddelen, en verkocht daarnaast bier. Dat bier kocht hij grotendeels in bij brouwerijen uit het Habsburgse rijk, dat destijds een groot deel van Noordoost-Italië bestuurde. Hij besloot het zelf te gaan brouwen en begon in Udine een 'fabriek voor bier en ijs'. In het eerste jaar kwam die uit op ongeveer 2500 hectoliter, vooral voor de eigen regio. De groei ging traag. Pas na een jaar of zestig was de productie verdubbeld, maar in de jaren twintig versnelde het: in 1921 brouwde Moretti bijna 32.000 hectoliter.
Ruim een eeuw lang bleef het een bier voor Friuli en de rest van Noord-Italië; vanaf de jaren negentig werd het in heel Italië verkocht. In 1991 passeerde de productie voor het eerst de grens van een miljoen hectoliter, en de brouwerij in Udine zat daarmee aan haar maximale capaciteit. Een jaar later opende het bedrijf een grotere brouwerij in San Giorgio di Nogaro, zo'n dertig kilometer verderop. In datzelfde jaar werd de bedrijfsnaam veranderd in Castello di Udine.
In 1994 ging Moretti een samenwerking aan met de Canadese brouwer Labatt, die een jaar later zelf werd overgenomen door het Belgische Interbrew. In 1996 kwam Moretti in handen van Heineken. De Italiaanse mededingingsautoriteit (AGCM) onderzocht die overname door Heineken Italia, omdat het Italiaanse marktaandeel van Heineken erdoor van 27 naar 37 procent zou stijgen. In juli 1996 gaf de autoriteit toestemming, op voorwaarde dat Heineken een Italiaanse brouwerij met een capaciteit van ten minste vijf procent van de nationale markt aan een concurrent zou verkopen.
Dat werd de brouwerij in San Giorgio di Nogaro, met een capaciteit van 700.000 hectoliter per jaar. Koper was Sitem, een bouwer van industriële installaties, die ook de merknaam Castello di Udine overnam. De AGCM keurde de verkoop op 29 mei 1997 goed.
Onder Heineken werd Birra Moretti een exportmerk, dat in meer dan veertig landen verkrijgbaar is, waaronder de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan. Vooral in het Verenigd Koninkrijk sloeg het aan. Volgens cijfers van marktonderzoeker CGA haalde het merk in 2024 Carling in als best verkochte taplager van het land, gemeten naar omzet.
Over de man op het etiket bestaan twee lezingen. In het verhaal dat het bedrijf zelf vertelt, zag commendatore Lao Menazzi Moretti een oudere vaste klant van een trattoria in de buurt van Udine en vond hij hem zo goed bij het bier passen dat hij hem fotografeerde. Als beloning zou de man alleen om nog een biertje hebben gevraagd.
Stefano Buiatti, docent biertechnologie aan de Universiteit van Udine, kwam in 2021 met een andere versie. Volgens hem werd de foto gemaakt door de Duitse fotografe Erika Groth-Schmachtenberger, in een herberg in Tirol niet ver van Innsbruck. Groth zou het ongevraagde gebruik van haar foto tijdens een bezoek aan Italië hebben opgemerkt en de brouwerij daarover hebben aangeschreven. In het archief Puntin Gognan liggen kopieën van de briefwisseling tussen haar en Moretti, van november 1956 tot januari 1957. De rechten op het beeld zouden halverwege de jaren vijftig voor 37.200 lire zijn overgedaan.