| B-52H Stratofortress | ||||
|---|---|---|---|---|
| Algemeen | ||||
| Rol | Strategische bommenwerper | |||
| Bemanning | 5 | |||
| Varianten | XB-52, B-52A, B, RB-52B, B-52C, D, E, F, G, H en J | |||
| Stukprijs | (1998, B-52H) $53.400.000 | |||
| Status | ||||
| Aantal gebouwd | 744 | |||
| Gebruik | Verenigde Staten (1952-heden) | |||
| Afmetingen | ||||
| Lengte | 48,5 m | |||
| Hoogte | 12,4 m | |||
| Spanwijdte | 56,4 m | |||
| Vleugeloppervlak | 370 m² | |||
| Gewicht | ||||
| Leeggewicht | 83.250 kg | |||
| Startgewicht | 120.000 kg | |||
| Max. gewicht | 220.000 kg | |||
| Krachtbron | ||||
| Motor(en) | 8× Pratt & Whitney TF33-P-3/103-turbofans | |||
| Stuwkracht | 8×76 kN | |||
| Prestaties | ||||
| Topsnelheid | 1000 km/u | |||
| Klimsnelheid | 26 m/s | |||
| Vliegbereik | 15.000 km | |||
| Actieradius | 7210 km | |||
| Dienstplafond | 17.000 m | |||
| Bewapening | ||||
| Bommen | zie artikel | |||
| ||||






De B-52 Stratofortress is een Amerikaanse zware bommenwerper voor de lange afstand (geschikt voor nucleaire of conventionele bommen), gebouwd door Boeing. Hoewel het toestel een overblijfsel van de Koude Oorlog is, en voor het eerst werd ingezet tijdens de Vietnamoorlog, speelt het nog steeds een belangrijke rol in operaties van de Amerikaanse luchtmacht (USAF). 40% van de bommen tijdens Operatie Desert Storm werden uitgeworpen door B-52's.
Het toestel kreeg vanwege zijn uitstraling en vernietigingskracht de bijnaam BUFF, "Big Ugly Flying Fellow" of "Big Ugly Fat Fucker".
Al vele decennia is de B-52 Stratofortress de ruggengraat van de Amerikaanse luchtmacht, en daarmee tevens hun oudste operationele toestel. De B-52 is in staat om een groot arsenaal van verschillende types bommen af te werpen (zie Bewapening). Het toestel wordt voortdurend gemoderniseerd en zal vermoedelijk nog tot 2050 in dienst blijven.
De B-52A vloog voor het eerst in 1954; het B-model kwam in dienst in 1955. In totaal zijn er 744 toestellen gebouwd. De laatste werden in oktober 1962 geleverd, en waren van het type B-52H. Alleen dit type wordt thans nog gebruikt. Hiervan zijn 102 toestellen gebouwd; de eerste B-52H werd geleverd in mei 1961.
Als gevolg van de START II-verdragen heeft de B-52H geen nucleaire taken meer. Deze taak is overgegaan op de Rockwell International B-1 Lancer en de Northrop Grumman B-2 Spirit. De B-52H kan meer dan twintig in de lucht te lanceren kruisvluchtwapens meenemen.
Er vlogen ooit 744 verschillende B-52's bij de USAF, maar in 2024 waren er nog 76 B52-H's in dienst.
De B-52 is oorspronkelijk ontworpen ter vervanging van de Convair B-36 Peacemaker en bedoeld voor langdurige missies op grote hoogte voor het afwerpen van atoombommen.
De productie van de B-52G in augustus 1958 vormde de introductie van de 2e generatie B-52’s. Het toestel had dezelfde basis-airframe-structuur, maar was gebouwd volgens een totaal nieuw concept, met andere materialen en met totaal vernieuwde systemen. Dit resulteerde in een veel lager leeggewicht, minder onderhoud en een groter bereik door toepassing van andere wapens en verbeterde elektronische afweersystemen. Het toestel kon intern de ouderwetse vrijeval-atoombommen meevoeren, maar onder de vleugels ook de nucleaire AGM-28 Hound Dog-stand-offraket en de McDonnell ADM-20 Quail-decoyraket waarmee het toestel beter inzetbaar werd.
De G versie bleef operationeel tot in 1994. Daarna werden de toestellen vernietigd vanwege het tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie gesloten SALT-akkoord.
De B-52H werd in 1961 operationeel. Dit toestel was uitgerust met Pratt & Whitney TF-33-motoren en een roterend zesloops 20mm-Vulcankanon in de staart in plaats van vier automatische machinegeweren. Ook was het voorzien van sterk verbeterde avionica waarmee nog lager kon worden gevlogen dan al mogelijk was.
Enkele van de laatste noemenswaardige strijdacties waren de marathonvluchten tijdens de Golfoorlog. Voor de eerste aanval "Senior Surprise" werden zeven B-52's uitgerust met de allernieuwste ALCM-raketten met een conventionele lading. Na 11.265 km vliegen bereikten ze hun doel en verwoestten ze in één grote actie een groot deel van de Iraakse tactische posities.
Een B-52 heeft een ongebruikelijk landingsgestel om bij zijwind te landen volgens een methode die als crab-techniek bekend is, zie de foto.
Het landingsgestel bestaat uit vier dubbele hoofdwielen die achter elkaar onder de romp geplaatst en bovendien bestuurbaar zijn (en twee kleine zijwielen onder de vleugeltippen). Door de acht hoofdwielen parallel aan de hartlijn van de landingsbaan te draaien, onafhankelijk van de feitelijke oriëntatie van het toestel, kan de B-52 met zijwind landen zonder grote zijdelingse krachten op het landingsgestel.
De acht motoren van de B-52 zijn per twee in pods geplaatst en opgehangen aan vier pylons onder en voor de voorrand van de vleugels. De B-52A-modellen kregen P&W J57-P-1W-turbojets, die (droog) een stuwkracht van 10.000 pondkracht (lbf) of 44 kiloNewton (kN) leverden. Gedurende korte perioden kon dit worden verhoogd tot 11.000 lbf (49 kN) door waterinjectie.
De B-52B-, C-, D- en E-modellen waren uitgerust met P&W J57-P-29W-, J57-P-29WA- of J57-P-19W-motoren, elk met een stuwkracht van 10.500 lbf (47 kN). De F- en G-modellen kregen P&W J57-P-43-B-turbojets, die een stuwkracht van 13.750 lbf (61,2 kN) met waterinjectie hadden.
Vanaf 9 mei 1961 begon de levering van de B-52H aan de luchtmacht met schonere en stillere P&W TF33-P-3 turbofanmotoren met een maximale stuwkracht van 17.000 lbf (75,7 kN). De TF33 is een militaire versie van de civiele JT3D motor die veel werd gebruikt voor Boeing 707 en Douglas DC-8 toestellen.
In een studie voor de luchtmacht halverwege de jaren zeventig onderzocht Boeing de mogelijkheid om de motoren te vervangen, een nieuwe vleugel te gebruiken en andere verbeteringen aan te brengen om de B-52G/H-vliegtuigen te moderniseren als alternatief voor de B-1 Lancer, die toen in ontwikkeling was.
In 1996 stelden Rolls-Royce en Boeing gezamenlijk voor om elke B-52 uit te rusten met vier Rolls-Royce RB211-motoren. Dit zou de stuwkracht met 30% verhogen, het kon verder vliegen en het brandstofverbruik zou verminderen. Dit plan is vanwege kostenoverwegingen niet uitgevoerd. In december 2002 oordeelde de Defense Science Board (DSB) anders, de DSB drong er bij op aan om de vliegtuigen zonder uitstel van nieuwe motoren te voorzien, in het rapport werden de voordelen bevestigd en de conclusie was dat het een aanzienlijke kostenbesparingen zou opleveren.
In april 2020 vroeg de luchtmacht diverse fabrikanten met voorstellen te komen voor de levering van 608 motoren plus reserveonderdelen en ondersteunende apparatuur. Diverse leveranciers, waaronder General Electric, Pratt & Whitney en Rolls-Royce stuurden hun plannen op. Rolls-Royce kreeg het contract in september 2021 voor een militaire versie van de civiele BR725, die de aanduiding F130 heeft gekregen. De opdracht had een waarde van US$ 2,6 miljard. Met het F130-motorprogramma houdt de B-52 acht motoren. De B-52H's die de F130-motoren krijgen, worden hernoemd tot B-52J's. Met andere verbeteringen kan de B-52J tot zeker het jaar 2050 in dienst blijven.
De bemanning van een B-52 bestaat uit vijf personen met werkposities op twee dekken.
Op het bovendek zitten de gezagvoerder en de co-piloot en ook de electronic warfare officer. Op het benedendek zitten de navigator en radar operator.


Gedurende zijn levensduur onderging de B-52 vele aanpassingen; de belangrijkste hiervan zijn wel de versterking van het airframe, de grote aantallen nieuwe systemen ten behoeve van elektronische tegenmaatregelen voor zelfbescherming en het toevoegen van uitwendige sensoren voor infrarood en voor low-light tv, wat zeer nauwkeurig navigeren en bombarderen mogelijk maakt.
Aanpassingen:
Ook werd in de loop van zijn levensduur de B-52 bewapening aangepast:

Bij de bouw van de B-52H ging men uit van een geschatte levensduur van 32.500-37.500 vlieguren bij normale inzet. Gemiddeld vliegen de toestellen minder dan 400 uur per jaar en per eind 1999 had de vloot gemiddeld 14.700 uren gevlogen.
Van 1955 tot 1991 werden B-52's door het Strategic Air Command ingezet als langeafstandsbommenwerpers en waren ze op de grond en in de lucht stand-by als nucleaire vergeldingswapens waar nooit een beroep op is gedaan.
De B-52 is ook ingezet als lanceerplatform voor de North American X-15 eind jaren 1950 en jaren 1960. De X-15 werd bevestigd onder een van de vleugels van de B-52, samen vlogen ze naar een bepaalde hoogte waarna na ontgrendeling de raketmotor werd gestart en het toestel op eigen kracht haar missie voltooide.
In juni 1965 bombardeerden conventioneel geladen B-52’s voor het eerst doelen in een gebied dat men de IJzeren Driehoek noemde in Vietnam. Met deze operatie Arclight begon het acht jaar durende luchtoffensief in Zuidoost-Azië. Gedurende deze periode gingen 31 B-52's in acties verloren, achttien werden door de vijand neergeschoten, de andere dertien door andere oorzaken. De laatste luchtaanval vond plaats in januari 1973.
Tijdens de Golfoorlog in 1990 werden B-52's ingezet. Opererend vanaf diverse bases in Europa, het Midden-Oosten en de Verenigde Staten volbrachten ze 1741 missies.
In 1998 volgde een inzet tegen het Servische leger, gedurende de NAVO-operatie Allied Force in het Kosovo-conflict.
De B-52 werd eveneens ingezet gedurende operatie Enduring Freedom tegen stellingen van de taliban in Afghanistan.
Op 9 april 2016 maakten de Verenigde Staten bekend de B-52 te zullen gaan inzetten tegen IS.
In 2026 werd het toestel ingezet tijdens de Iranoorlog.