| Kleine maanvaren | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Botrychium simplex E.Hitchc. (1823) | ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Kleine maanvaren op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
Kleine maanvaren (Botrychium simplex) is een plantensoort uit de addertongfamilie (Ophioglossaceae). Het is de kleinste maanvarensoort, met een verspreidingsgebied over Europa en Noord-Amerika.
De soort is ooit inheems geweest in Vlaanderen.
De soortaanduiding simplex is afkomstig van het Latijn, en betekent 'eenvoudig', naar de onvertakte bladen.
Binnen deze soort worden verschillende vormen onderscheiden. Sommige auteurs beschouwen Botrychium tenebrosum A. A. Eaton (1899), te onderscheiden aan de kleine trofofoor hoog aan de stengel, als een aparte soort. Wegens het voorkomen van overgangsvormen wordt deze zienswijze niet algemeen gevolgd.
Kleine maanvaren is een zeer kleine en zeer variabele overblijvende, bladverliezende, hemikryptofiete plant, met een kort, rechtopstaand rizoom. De planten groeien verspreid of in kleine groepjes bij elkaar. Elke plant bestaat uit één blad met twee componenten, een bladvormig, onvruchtbaar deel of trofofoor, en een iets langere, vruchtbare sporofoor, op een met een gemeenschappelijke succulente steel.
De onvruchtbare trofofoor is tot 7,5 cm lang, ongedeeld, eirond tot afgerond spiesvormig, ondiep ingesneden, lichtgroen van kleur en zacht en vlezig aanvoelend.
De vruchtbare sporofoor is tot 10 cm lang, een enkele, rechtopstaande steel met een opvallende, onvertakte tros groene tot bruine sporenhoopjes.
Kleine maanvaren komt voor op min of meer vochtige, oligotrofe zandgrond op halfbeschaduwde standplaatsen, zoals op vochtige graslanden, smeltwaterzones onder gletsjers, open rivieroevers en (duin)valleien.
Het verspreidingsgebied van kleine maanvaren strekt zich uit over Noord-Amerika en Europa. De hoofdverspreiding ligt in Noord-Amerika (Verenigde Staten en Canada). Met uitzondering van IJsland is de soort in heel Europa zeldzaam, waar ze voorkomt van ruwweg IJsland tot het Middellands Zeegebied. De soort is ook van een aantal plaatsen in Azië (China, Himalaya) gemeld.
Kleine maanvaren kwam vroeger voor in Vlaanderen, en is onder meer in 1908 nabij Knokke gevonden. De soort is nog niet in Nederland waargenomen. In België staat de soort op de Vlaamse Rode Lijst als 'Uitgestorven'.
Kleine maanvaren heeft in Europa geen nauwe verwanten. Op het Noord-Amerikaanse continent vindt men op puimsteen de nauw verwante Botrychium pumicola Coville ex Underw. en verder Botrychium mormo W.H.Wagner en Botrychium montanum W.H.Wagner.
· 
· 
.png){kind=small}
