| Gemeente in Frankrijk | |||
|---|---|---|---|
| Situering | |||
| Regio | Auvergne-Rhône-Alpes | ||
| Departement | Haute-Loire (43) | ||
| Arrondissement | Brioude | ||
| Kanton | hoofdplaats van kanton Brioude | ||
| Coördinaten | 45° 18′ NB, 3° 24′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 13,52 km² | ||
| Inwoners (1 januari 2023) |
6.527 (483 inw./km²) | ||
| Hoogte | 414 - 622 m | ||
| Overig | |||
| Postcode | 43100 | ||
| INSEE-code | 43040 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Detailkaart | |||
| Locatie in Frankrijk Haute-Loire | |||
| Foto's | |||
| Gezicht op BrioudeDe Basiliek van Sint-Juliaan (1060-1180) | |||
| |||
Brioude is een gemeente in het Franse departement Haute-Loire (regio Auvergne-Rhône-Alpes). De gemeente telde 6.527 inwoners op 1 januari 2023. Deze worden Brivadois(es) genoemd. De plaats is de onderprefectuur van het arrondissement Brioude.
De plaats werd al bewoond in de Gallo-Romeinse periode en had in 465 de naam Brivas. In de vierde eeuw werd een heiligdom gebouwd om de relieken van de heilige Juliaan te bewaren. Brioude werd een belangrijke bedevaartsplaats door deze relieken en door haar locatie op de Via Arverna naar Compostella. In de middeleeuwen ontwikkelde Brioude zich rond het heiligdom. Een eerste stadsomwalling werd gebouwd in de negende en de tiende eeuw en in 1282 verkreeg de plaats stadsrechten.
De stadsmuren werden verkocht in 1739 en vervolgens gesloopt. François-Joachim de Bernis (1715-1794), staatsman onder Lodewijk XV en XVI, was kanunnik in Brioude.
De Basiliek van Sint-Juliaan is een romaanse kerk, begonnen in 1060 en herbouwd in de dertiende eeuw. Het is het grootste romaanse bouwwerk van Auvergne met een lengte van 74 meter. De kerk werd gebouwd om de relieken van Sint-Juliaan, een martelaar uit de vierde eeuw, te bewaren en om bedevaarders te ontvangen. In de dertiende eeuw had de Sint-Juliaan een kapittel.
De kerk is gebouwd met lokaal gewonnen zandsteen, kalksteen en puzzolaan met verschillende kleuren. Binnenin is de oorspronkelijke, geplaveide vloer bewaard gebleven. Sommige pilaren hebben nog de originele fresco's en zijn bekroond met gebeeldhouwde kapitelen. De 37 glasramen zijn eigentijds en van de hand van Kim En Joong.
Het voormalige huis van de deken van het kapittel van Sint-Juliaan, Le Doyenné, gaat terug tot de dertiende eeuw. Het gebouw telt drie verdiepingen en de balken van het plafond van de tweede verdieping zijn versierd met geschilderde wapenschilden en motieven met planten en dieren. Le Doyenné is een gemeentelijke tentoonstellingsruimte voor kunst.
De oppervlakte van Brioude bedroeg op 1 januari 2023 13,52 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 482,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Brioude met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Brioude was 2 keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. Na in 2008 startplaats van een etappe te zijn geweest, lag in 2019 de finish van een etappe in Brioude. De Zuid-Afrikaan Daryl Impey won deze etappe. Een opmerkelijk feit is dat Romain Bardet, de beroemdste inwoner van Brioude, deelnam aan deze wielerkoers.