Cichorei

Cichorei
Bloem van de wilde cichorei (Cichorium intybus)
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade:Campanuliden
Orde:Asterales
Familie:Asteraceae (Composietenfamilie)
Onderfamilie:Cichorioideae
Geslachtengroep:Cichorieae
Geslacht
Cichorium
L. (1753)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Cichorei op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Cichorei (Cichorium) is een geslacht uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Tot dit geslacht behoren onder meer witlof (witloof) en andijvie.

Witlof

Van de chicorei zijn ook de (groene) bladeren eetbaar, tenminste voor de bloei. Aan de bittere smaak van het melksap in de wortel dankt cichorei de bijnaam bitterpee; pee is een verouderd woord voor wortel. De kweek van witlof voor consumptie van de witte bladeren begon in de negentiende eeuw in de provincie Brabant rond Brussel. Dit was het gevolg van de toevallige ontdekking in de Brusselse Kruidtuin dat in het voorjaar uitlopende bladeren van in het donker bewaarde wortelen eetbaar zijn. Vandaar de veel gebruikte benaming 'Brussels lof'. Tenslotte is middels veredeling een speciale variëteit voor de witloftrek ontstaan.

Grondstof voor inuline en fructose

Sinds de laatste jaren van de twintigste eeuw worden de wortelen van cichorei, naast de teelt voor de groente witlof, ook geteeld voor de verwerking tot inuline en zoetstof, met name fructose. De verwerking in Nederland vindt plaats in fabrieken van Sensus, net als Suiker Unie onderdeel van Cosun, in respectievelijk Roosendaal en Zwolle. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose vinden hun weg in de levensmiddelenindustrie. Fructose is een natuurlijke zoetstof met echter een hogere zoetwaarde per energie-eenheid dan biet- of rietsuiker. Hiervoor zijn aparte rassen ontwikkeld, waarbij een op een suikerbiet gelijkende wortelvorm een belangrijke raseigenschap is. Witlofwortelen daarentegen zijn geselecteerd op een slanke penwortel, dat is voor de witloftrek het gemakkelijkst.

Zaadmengsels

Blikje met de Beukelaar-koffiecichorei

Cichoreizaad wordt toegevoegd aan kruidenrijke zaadmengsels voor bermen en weides. Het blad is rijk aan suikers en eiwit, rundvee en schapen lusten jonge planten graag. Het bittere blad vermindert maagdarmwormen. De plant wortelt diep waardoor ze minder droogtegevoelig is en de bodemstructuur verbetert.

Koffievervanger

De geroosterde wortel van de cichorei wordt al eeuwenlang gebruikt als surrogaat van koffie of als ingrediënt bij het koffiezetten. In het verleden zijn er periodes geweest dat dit gebeurde uit noodzaak, bijvoorbeeld in moeilijke tijden zoals de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting. Tot ver na de Tweede Werldoorlog werd uit noodzaak of smaakvoorkeur chicorei gebruikt als extra ingrediënt gebruikt bij het zetten van koffie.

In Damwâld (Friesland) is museum De Sûkerei gevestigd waar veel te zien is over cichorei als vervanger van bonenkoffie. De omgeving van Damwâld had de grootste concentratie van cichoreidrogerijen in Nederland.

Cichorei als koffievervanger wordt nog wel om gezondheidsredenen genuttigd.

Soorten en variëteiten

Zie ook

Zie de categorie Cichorium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.