Levensloop
Anthonisz was een kleinzoon van Jacob Cornelisz. van Oostsanen, die waarschijnlijk ook zijn leermeester was, en een neef van Dirck Jacobsz. In 1538 schilderde hij de eerste complete en (relatief) nauwkeurige plattegrond van Amsterdam in opdracht van de stad als geschenk voor keizer Karel V. Hij is vooral bekend om zijn houtsnedes. Zijn bekendste houtsnede is de Vogelvluchtkaart van Amsterdam uit 1544, die gedrukt is met 12 blokken. Deze houtsnede was zeer populair en is nog tot ver in de zeventiende eeuw herdrukt, waardoor er verschillende versies van bestaan, zoals een versie met rechtsboven een gotisch initiaal D, één met Latijns initiaal D versierd met plantenmotieven (zie afbeelding rechtsmidden) en één met Latijns initiaal D met een voorstelling van koning David (zie afbeelding rechtsonder).
Daarnaast maakte hij veel vorstenportretten en allegorische prenten. Aan hem zijn slechts twee schilderijen met zekerheid toe te schrijven, die allebei door de stad Amsterdam in permanente bruikleen zijn gegeven aan het Amsterdam Museum. Volgens de legenda op zijn Vogelvluchtkaart woonde hij “achter de Nieuwe Kerk” in “de Schrijvende handt”. Een gevelsteen met een schrijvende hand erop was het herkenningsteken van schrijvers, boekhandelaren en kaartmakers.
Naast de vogelvluchtkaart van Amsterdam maakte hij in 1543 de Caerte van Oostlant van het Hanzegebied.
Cornelis Anthonisz wordt ook algemeen erkend als de vernieuwer van de stijl en het formaat van leeskaarten, gedrukte zeilaanwijzingen waarin kustprofielen een dominante rol spelen. Hij vervaardigde onder andere een gedetailleerde beschrijving van de routes op de Baltische zeevaart, die zijn beroemde kaart Caerte van Oostlant aanvulde. Hij introduceerde gedrukte zeilaanwijzingen met uitgebreide kustprofielen, die een helder beeld gaven van herkenningspunten langs de kustlijn. Deze profielen hielpen stuurmannen om koers te houden als zij binnen zicht van de kust bleven. Anthonisz baseerde zijn werk deels op kennis van ervaren zeelieden, wat de nauwkeurigheid en bruikbaarheid van zijn zeilaanwijzingen aanzienlijk versterkte.
_Ruiterportret_van_Maria_van_Hongarije.jpg)