Leonardo da Vinci's helikopterIs nestbouw bij vogels als creativiteit te beschouwen? Wat te denken van dit ongebruikelijke kraaiennest gemaakt van klerenhangers? (Tokyo 2002)
Creativiteit wordt in de verschillende wetenschappen nogal verschillend geïnterpreteerd, maar verwijst in het algemeen naar een vermogen om iets nieuws te scheppen. Een individu of een groep toont creativiteit wanneer een nieuw concept wordt ontwikkeld, of nieuw object wordt gemaakt, of wanneer een originele oplossing voor een probleem wordt gevonden.
Een door een organisatie, team of groep geuite gedragsvorm. Deze creativiteit komt meestal tot stand door de interacties binnen en buiten de organisatie, team of groep.
Persoonlijke creativiteit
Het produceren van ideeën die nieuw zijn voor het individu, maar die reeds door anderen zouden kunnen zijn geproduceerd.
Historische creativiteit
Het produceren van ideeën die niet eerder zijn geproduceerd.
Proces
Een sluitende definitie van het creatieve proces bestaat niet, maar in het creatieve proces worden de volgende stadia onderscheiden:
Probleemwaarneming: het open staan en zien of voelen van een probleem (of uitdaging).
Bedenken / zien van de oplossing: het (plotseling) zien van de oplossing, het “aha”- of “eureka”- effect. De meeste “aha”- momenten ontstaan, nadat het probleem uitvoerig bestudeerd is en vervolgens wordt losgelaten. “Er een nachtje over slapen” is hier een voorbeeld van. Blijkbaar reorganiseert het menselijk brein, onbewust, de informatie, wat tot creatieve oplossingen leidt.
Uitvoering van de oplossing: het omzetten van het idee in een (praktische) oplossing. Of deze laatste fase wel of niet tot het creativiteitsproces behoort is een twistpunt. Typerend voor deze fase is het gezegde "1% inspiratie en 99% transpiratie": het realiseren van een idee is veruit de moeilijkste stap.
Uitingsvormen
Dagelijks leven
Creativiteit komt bij uitstek voor in het dagelijks leven. Zonder deze dagelijkse creativiteit zou men, in de persoonlijke levenssfeer en in de maatschappij, nooit een stap voorwaarts zetten of problemen kunnen oplossen.
Kunst & cultuur
De kunst- en cultuurwereld is bij uitstek een wereld van creativiteit, doordat kunstenaars gedragsmatig veelal niet direct aansluiten op de samenleving met haar conventies en vaste gedragingen. Juist de kunstenaar heeft een -desondanks- veel gewaardeerde creativiteitsuiting als gevolg van zijn vrijheid.
Onderzoek & ontwikkeling
In het onderzoek en in de ontwikkeling van producten is het octrooirecht een beoordelingscriterium voor creativiteit. Er zijn drie eisen voor verlening van een octrooi (a) nieuwheid, (b) inventief zijn, dat wil zeggen niet direct voor de hand liggen, en (c) industrieel toepasbaar zijn.
Onderwijs
Creativiteit is in het onderwijs een gewaardeerde vaardigheid, omdat leerlingen daarmee onderscheidende ideeën ontwikkelen en/of visualiseren. Doorgaans kan creativiteit zich in het onderwijs het best ontwikkelen in een veilige leeromgeving waarin vrij geëxperimenteerd kan worden.
Veel wetenschappelijke vondsten worden gedaan door stug door te gaan op een succesvolle ingeslagen weg; echte vernieuwingen komen echter tot stand doordat iemand volledig nieuwe verbanden ziet.
Door het aantal associaties bij een onderwerp of thema te meten, wordt inzicht verkregen in de mate van creativiteit.
Het combineren van informatie
Door te meten wat de mate is waarin informatie wordt getransformeerd in kennis, wordt inzicht verkregen in de mate van creativiteit.
Sociale impact
Vrijheid
Wordt vaak geassocieerd met creativiteit. Vrijheid wordt in dit verband niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk ervaren, met als tastbaar resultaat de creatieve kunst, die voortkomt uit de vrije geest. Creativiteit wordt in principe vaak geprezen, echter in de praktijk vaak niet getolereerd. Een creatief persoon kan, door het geneigd zijn om de systeemgrenzen te overschrijden, in een geordende organisatie een chaos aanrichten. Zonder creativiteit kan een sociaal systeem echter niet functioneren, omdat creativiteit de bron is voor innovatie en adaptatie.[bron?]
Economie
Het kan gaan om producten die geleverd worden of methodieken die worden benut, vervolmaakt of uitgedacht, waarbij er bij uitstek sprake is van nog niet eerder benutte werkwijzen en (bijgevolg) producten of vondsten. Met de toenemende globalisering is creativiteit, benodigd om nieuwe producten en diensten te bedenken, steeds belangrijker. Op deze manier beconcurreren regio’s of landen elkaar.[bron?]
Samenleving
De samenleving ontwikkelt zich voortdurend en creativiteit is daarbij een bron van verandering.[bron?]
Technieken
Hieronder volgt een opsomming van verschillende creativiteitstechnieken:
Brainstorm is gebaseerd op het uitstellen van een oordeel.
Brain Writing is een schriftelijke variant van brainstorming.
g
Grens verkenning (Boundary Examination of Boundary Relaxation) is gebaseerd op het verkennen van de grenzen van de probleemstelling door het zoeken naar alternatieven.
