Cuticula (ongewervelden)

De Herculeskever (Dynastes hercules) heeft een gepantserde cuticula, opgebouwd uit microscopisch kleine vezels van chitine

Verschillende groepen ongewervelde dieren vormen een uitwendige, beschermende cuticula aan de buitenzijde van hun lichaam. De structuur is ontstaan binnen de evolutionaire groep Ecdysozoa. De cuticula beschermt tegen invloeden van buitenaf zoals uitdroging, mechanische schade en infectie.

De opbouw en werking van de cuticula verschilt per diergroep. Bij geleedpotigen (Arthropoda) bestaat de laag hoofdzakelijk uit chitine en specifieke eiwitten. Door een chemisch proces genaamd sclerotisering hardt deze laag uit tot een stevig pantser waaraan spieren kunnen aanhechten. Heel anders is de cuticula van de rondwormen (Nematoda), die voornamelijk uit collageen is opgebouwd. Deze cuticula is flexibeler en werkt als hydrostatisch skelet.

Naast deze twee hoofdgroepen bezitten ook beerdiertjes (Tardigrada) en fluweelwormen (Onychophora) een dunne, flexibele chitinehuid die met het lichaam meebeweegt. Mariene groepen zoals Priapulida (peniswormen) hebben juist een cuticula die is uitgerust met harde stekels om zich door de zeebodem te graven.

Referenties

  1. ↑ (en) Urry LA, Cain ML, Wasserman SA. (2020). Campbell Biology, 12th. Pearson, p. 684. ISBN 978-0-13-518874-3.
  2. ↑ (en) Duan Y, Merzendorfer H, Yang Q. (2026). Molecular Insights into the Biosynthesis of Insect Cuticles. Annual Review of Entomology 71 (1): 537-555. DOI: 10.1146/annurev-ento-121423-013310.
  3. ↑ (en) Brusca RC, Giribet G, Moore W. (2022). Invertebrates, 4th. Oxford University Press, pp. 54–55. ISBN 978-0-19-755441-8.