Darts of darten is een spel en sport waarbij spelers om de beurt pijltjes (darts) naar een dartbord gooien. Er zijn variaties in regels en borden, hier wordt de variant besproken die gebruikelijk is bij sportbonden zoals de World Darts Federation.
Spelregels en toernooiregels
Er strijden twee spelers tegen elkaar die per beurt drie darts gooien naar een rond bord dat een doelvlak met een diameter van 34 centimeter heeft. De darts blijven in het bord tot de beurt klaar is.
Het doelvlak is met ijzerdraad of strips verdeeld in ringen en sectoren. De sectoren lopen in waarde uiteen van 1 tot 20. Een worp in de smalle buitenring van het doelvlak verdubbelt de score, en meer naar binnen zit een ring die de score verdrievoudigt, zodat de maximale score in een beurt 180 is. De ringen zijn acht millimeter breed bij een bord met ijzerdraad. Bij de sectoren wisselen hoge en lage waarden elkaar af, zodat een worp in een verkeerde sector afgestraft wordt. Het midden is niet in sectoren verdeeld; deze bull en bull's eye geven 25 en 50 punten.
Een wedstrijd of set wordt gespeeld in een oneven aantal legs: een tot negen. Ieder begint met 501 punten en om een leg te winnen moet een speler met de eerste, tweede of derde pijl uitkomen op nul, eindigend met een dubbel of een bull's eye. Een beurt telt niet als een speler onder nul komt. Voor meer details, zie het kopje Puntentelling.
Een leg kan ook gaan over 701, 1001 of een ander oneven puntenaantal. De legs kunnen gebundeld worden in oneven aantallen sets, waarbij winnaar van de meeste sets de wedstrijd wint.
Ontwikkeling van de sport
Het spel werd vanouds voornamelijk in Engelsepubs gespeeld, maar sinds de successen van Raymond van Barneveld is darten ook in Nederland populairder geworden. Toentertijd was het bekendste darttoernooi het World Professional Darts Championship (voorheen ook wel bekend als The Embassy, naar de toenmalige sponsor. Deze naam werd overigens alleen door SBS6 gebruikt; sinds Embassy gestopt is als sponsor is dit toernooi nu ook bekend als The Lakeside), dat jaarlijks op de Lakeside Country Club in het Engelse Frimley Green wordt gespeeld. De internationale bond is de World Darts Federation (WDF). In Nederland is er de Nederlandse Darts Bond (NDB) en in België de Belgische Dart Bond (BDB).
Onder invloed van de Engelse commerciële omroep Sky Sports werd in 1992 een tweede internationale dartbond opgericht: de Professional Darts Corporation (PDC). Een van de voornaamste darters van deze bond was Phil Taylor. De bekendste Nederlandse darter bij de PDC was Roland Scholten, tot de overstap van Raymond van Barneveld in februari 2006 en in januari 2007 die van Jelle Klaasen, Michael van Gerwen en Vincent van der Voort. Sindsdien hebben er zich meer Nederlandse darters ingeschreven. Het PDC World Darts Championship wordt als het meest prestigieuze toernooi gezien. Zo was de prijzenpot voor de winnaar in 2019 meer dan vijf keer zo groot als die van The Lakeside (£500.000 om £100.000).
Pijltjes gooien, Frankrijk, 1657. Het onderschrift komt neer op: Hij lijkt een expert zolang hij de pijl vasthoudt, maar die zal niet terechtkomen waar hij wil. Uit een prentenserie over spellen en genoegens van de kindertijd.
London board
De tegenwoordig gebruikelijke versie staat bekend als London board. Er worden verschillende personen aangeduid als bedenker, maar vaak wordt gewezen naar Brian Gamlin, een timmerman uit Bury die in 1896 de huidige nummering in de praktijk gebracht zou hebben; door een fout wordt hij ook aangeduid als Jack Bury. Patrick Chaplin gelooft echter niet dat deze Gamlin bestaan heeft, hij wijst op Thomas William Buckle, die in 1913 een London Fives Board omgewerkt zou hebben tot een Yorkshire board: het huidige bord, minus de triple-ring.
Er is geen regel bekend voor de manier waarop de puntenwaardes op het Londense dartbord verdeeld zijn, maar ze zijn dusdanig geplaatst dat hoge en lage scores goed over het bord zijn verdeeld en misschien om dicht bij elkaar liggende nummers te verdelen. Daarmee wordt het raken van een naastliggende sector afgestraft; als genegeerd wordt dat spelers het meest op de 20 richten, scoort het zogenoemde Manchester board daarin iets beter en er zijn algoritmes die nog betere reeksen genereren.
Kloksgewijs vanaf 20 hebben de sectoren de volgende waarden:
Volgorde
Kleur
Waarde
Verschil links
Verschil rechts
London board
1
●
20
15
19
2
1
19
17
3
●
18
17
14
4
4
14
9
5
●
13
9
7
6
6
7
4
7
●
10
4
5
8
15
5
13
9
●
2
13
15
10
17
15
14
11
●
3
14
16
12
19
16
12
13
●
7
12
9
14
16
9
8
15
●
8
8
3
16
11
3
3
17
●
14
3
5
18
9
5
3
19
●
12
3
7
20
5
7
15
Kansspel of sport?
Er is een verhaal in verschillende versies bekend over een rechtszaak rond een wet die kansspelen in pubs en herbergen verbood. In 1908 werd de Engelsman Jim Garside (eigenaar van The Adelphi Inn) in Leeds gedaagd omdat hij darten toeliet. Hij nam een dartbord mee, en de op beste dartsspeler van de regio. Deze William "Bigfoot" Anakin, een smid die werkte op Kirkstall Road in Leeds, gooide drie door de rechtbank gekozen nummers, wat bewees dat het een behendigheidsspel was; dit is de versie die Anakins kleinzoon vertelde aan Patrick Chaplin. In een andere versie gooide Anakin drie keer 20, wat de griffier niet lukte, waarna Anakin er een demonstratie van maakte en drie of zelfs zes keer dubbel-20 gooide. Er is geen bewijs dat deze rechtszaak ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden,
Darten werd steeds populairder, voornamelijk in Engeland, en in 1927 werd een belangrijke stap gezet om de sport internationaal te maken; de News of the World Darts Championship werd georganiseerd. De basisregels werden opgesteld door de National Darts Association, die rond 1924 werd opgericht.
Faciliteiten en attributen
Baan
Minimumafmetingen van een wedstrijdbaan
Tijdens een wedstrijd staan darters bij hun worp achter een drempel, de oche, uitspraak: 'okkie'. Tussen het dartbord en de oche moet minstens 2,37 meter zitten en het midden van het bord hangt 1,73 meter boven de vloer. Achter het bord wordt vaak een dikke lap stof gehangen, of het dartbord wordt voorzien van een dikke rubberen ring om schade aan de muur te voorkomen als de darts buiten het bord worden gegooid.
Dartbord
Het dartbord bestaat uit een ronde vezelplaat van 18 millimeter dik, waarop sisalvezelborsteltjes onder grote druk gelijmd en geperst worden. Het geheel wordt omlijst door een metalen band. Het bord wordt voorzien van een vakindeling door middel van verschillende kleuren en bestaat totaal uit 82 speelvakken. Vervolgens wordt er een metalen web op bevestigd dat diezelfde vakindeling heeft. De functie van dit web is er voor te zorgen dat altijd duidelijk is in welk vak een dart gegooid is. Op de buitenzijde wordt een metalen ring aangebracht waarop volgens de vakindeling bepaalde cijfers zijn bevestigd. Deze ring is los te maken, zodat de cijfers ten opzichte van het bord verschoven kunnen worden. Het is de bedoeling dat het vak (bed) 20 middenboven zit. Op deze 20 wordt normaal gesproken het meest gegooid. Hierdoor zal de bodemplaat dan ook in dit vak het eerste kapotgaan. Elke dart die gegooid wordt tast de vezeltjes van het bord aan. Door de lijmlaag valt het bord niet uit elkaar, maar na verloop van tijd wordt op bepaalde plaatsen een opeenhoping van vezeltjes zichtbaar, in de vorm van bulten. Om dit te voorkomen dient het bord om de zoveel tijd gedraaid te worden, zodat het cijfer twintig weer boven een nieuw, minder gehavend deel van het bord staat. De 20 staat wel altijd boven een zwart deel. Moderne sisalvezelborden moeten beslist niet worden natgemaakt zoals nog wel wordt gedacht.
Een dartbord
Puntentelling
Het dartbord is verdeeld in ringen en sectoren. De getallen langs de rand geven het aantal punten aan voor een pijltje in de desbetreffende sector. Deze sectoren zijn onderverdeeld in nog een aantal kleinere vakken.
In het midden is de double bull of bull's eye (rood), 50 punten
Daaromheen een brede ring, het bed (zwart en wit), waarvoor het aantal punten geldt dat op de rand van het bord staat.
Daaromheen een smalle ring, de triple (of treble) ring (rood en groen). Deze levert drie maal het puntenaantal op.
Daaromheen weer een bed.
Daaromheen de double ring (rood en groen) met twee keer het aantal punten dat bij het betreffende vak staat.
Een dart in de buitenste zwarte rand (waar de cijfers staan) of naast het bord levert geen punten op.
Een bouncer, een dart die van het bord terugkaatst, heeft geen score tot gevolg. Daarnaast is er ook geen score wanneer een dart na geworpen te zijn plots uit het bord valt voordat de speler in de gelegenheid was alle drie de pijlen uit het bord te halen (let wel, dit wordt officieel geen bouncer genoemd). Als een speler een dart in een van zijn eerder gegooide darts gooit (een 'Robin Hood'), wordt de laatste van die twee darts wel gezien als zijnde 'geworpen', maar wordt er geen score aan die dart toegekend.
Pijlen
Zie Dart (pijl) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Enkele darts met zachte punt en onderdelen daarvan
De darts zijn de pijltjes waarmee op het dartbord gegooid wordt. Een setje darts bestaat uit drie pijlen, en elke pijl bestaat uit vier onderdelen: de flight, de shaft, de barrel en de punt. Sommige mensen zeggen dat de dart uit drie onderdelen bestaat (waarbij de punt officieel niet altijd als los onderdeel wordt beschouwd).
Punt (point)
De punt of point is van metaal en zit vastgeklemd (hij kan ook ingeschroefd zijn in de barrel, waardoor de punten die in het schroefgedeelte zitten heen en weer kunnen blijven bewegen), in de barrel door een taps toelopend gat. Bij het soft-tip darts is de punt van plastic. Deze punten zijn door de gebruiker zelf te vervangen, omdat de plastic punten snel kunnen afbreken.
Barrel
De barrel is het onderdeel dat de darter vasthoudt en bepaalt het gewicht van de dart. Er bestaan verschillende soorten 'grips': van heel veel profiel naar glad. Ook in breedte en lengte variëren barrels, alsook in gebruikte materialen. Goedkopere barrels worden vervaardigd uit een legering met voornamelijk koper (vb messing), in duurdere bestaan ze vooral uit nikkel en zilver, de duurste bestaan dan weer vooral uit maximaal 98% wolfraam.
Shaft
De shaft is het onderdeel tussen de flight en de barrel. Deze wordt bevestigd met een schroefdraad of direct in de barrel geduwd. De lengte en het materiaal (meestal kunststof of aluminium) varieert. Sinds 2011 wordt er door een Nederlandse fabrikant D'art9 een combinatie van kevlar en carbon (extreem licht en stevige materialen) toegepast bij het ontwikkelen van shafts. (om de kans op los lopen van de shaft van de barrel tegen te gaan, kan men ook nog een klein rond o-ringetje over het schroefgedeelte plaatsen, hierdoor zit de shaft steviger in de barrel. het ligt een beetje aan het soort shaft waarmee de darter, het fijn vindt om te werpen, maar voor de meest standaard shafts zit er ook nog een klein spiraalveertje aan de boven zijde van de shaft, die ervoor zorgt dat de 4 of 3 bekjes aan de bovenzijde waar de flight op geschoven wordt de bekjes dichter tegen elkaar drukt zodat de flight niet te snel van de shaft af komt als men de pijlen werpt)
Flight
De flight is de stabilisator van de dart. Flights variëren in lengte en breedte. Normaal gesproken heeft een flight vier vleugels, maar tegenwoordig zijn ze er ook met drie vleugels, de tri-fin. (Een geworpen pijl kan de flight van een vorige geworpen pijl raken. Daarom is er een flight beschermer (flight protector) bedacht, die je boven op je flight aanbrengt, waardoor de schade veroorzaakt door een hierop botsende pijlpunt verminderd kan worden). De dart mag niet zwaarder zijn dan 50 gram en niet langer zijn dan 30,5 centimeter. (Wanneer tijdens een wedstrijd de darts van een speler beschadigd of verloren geraken, heeft de speler maximaal 3 minuten de tijd voor reparatie of vervanging).
Spelregels
Er zijn verschillende manieren om te darten, maar de bekendste gaat als volgt: elke speler krijgt 501 punten (dit kan in andere varianten ook 301, 701 of zelfs 1001 zijn) die hij moet wegspelen door om de beurt drie pijltjes te gooien. De speler moet precies op 0 uitkomen, de laatste beurt wordt niet meegerekend als het puntenaantal daarmee onder de 0 zou komen. De laatste pijl "moet" een dubbel zijn, dus de buitenste ring of de bull's eye. De eerste pijl hoeft geen dubbel te zijn behalve bij de World Grand Prix. Hier moet ook de eerste pijl een dubbel zijn. Diegene die als eerste op 0 uitkomt wint de game of leg. Meestal wint diegene die als eerste drie legs wint, de set, soms wordt ook gespeeld met het twee-legs-is-1-set-principe. De uiteindelijke winnaar hangt af van de afspraak: bij bijvoorbeeld een best-of-9-sets wint de speler die het eerste vijf sets wint. Deze spelvorm wordt ook bij officiële wedstrijden gebruikt.
Een andere bekende spelvorm, en zeker voor beginners interessant, is tac-tics. Hierbij moet iedere speler proberen zo snel mogelijk de getallen 10 tot en met 20 en de bull drie keer te raken (dicht gooien). Punten kunnen gescoord worden voor iedere keer dat een speler een getal raakt nadat hij/zij dit getal dicht heeft gegooid en de tegenstander nog niet. De winnaar is diegene die als eerste alle getallen heeft dichtgegooid en de meeste punten heeft (bij een gelijk aantal punten, wint diegene die alle getallen als eerste dicht heeft). Bij grotere groepen kan dit spel ook met teams worden gespeeld, van bijvoorbeeld twee of meer personen, of zelfs met meerdere teams, hoewel dan de punten worden vervangen door strafpunten.
Dan zijn er minder bekende spelsoorten die als oefening of gewoon voor de lol gebruikt worden, zoals: follow me (of big 6), killers, cricket (halveren), etc.
3-darts en 2-darts finishes
Onderstaande tabel geeft per puntenaantal de snelste en meest voorkomende finish, in twee of in drie darts weer. Mochten er voor dat puntenaantal alternatieve finishes bestaan, dan zijn die niet vermeld in deze tabel.
Hoger dan 170 kan niet in een beurt. Onder 170 en onmogelijk in een beurt zijn: 169, 168, 166, 165, 163, 162 en 159.
Zoals elke sport heeft darten zijn eigen terminologie. Aangezien de oorsprong in Engeland ligt zijn alle termen Engels, hoewel er voor sommige uitdrukkingen Nederlandse vertalingen zijn.
3 in a Bed
Als alle 3 de pijlen in hetzelfde gebied (dubbel, triple of single) van hetzelfde nummer vallen.
Eén pijl in de single 5, één in de single 20 en één in de single 1. Deze term is afkomstig van de prijzen in een Bed & Breakfast, deze prijs was vroeger 26 pence.
Black Hat / Hattrick / Dead Eye
3× de dubbele bull raken in 1 beurt totale waarde 150 punten.
Bombs
Erg lange of zware dartpijlen.
Break
Het winnen van een leg terwijl de tegenstander begon.
Bucket / Nails / Lolly
Als alle 3 darts in de 1 belanden.
Buckshot
Als de darts wijdverspreid op het bord terecht komen.
Bouncer
Dart die van het bord terugkomt en geen score tot gevolg heeft.
Bull('s eye) / Roos
Midden van het bord; 50 punten. Ook wel dubbel bull genoemd.
Bulls Out
Leg/set match winnen door met een dubbele bull uit te gooien.
Bust / Point Monger
Iemand die hoger gooit dan dat hij nodig had om de wedstrijd te finishen. Hierdoor geen score wat ook wel no score / dood gegooid wordt genoemd.
Champagne breakfast
Lijkt op "Bed & Breakfast", een pijl in de triple 5, eentje in de triple 20 en de laatste in de triple 1.
Check out
(Synoniem voor Finish) Een score die laag genoeg is om het spel uit te gooien.
Choke
Missen van winnende wedstrijd leg. (zoals verliezen op matchpoint)
Chucker
Een speler die maar wat gooit; Niet richt of het wat uitmaakt wat hij/zij raakt.
Circle it
Als een speler lager gooit dan 10 met 3 darts zullen zijn teamgenoten zeggen: ‘Circle it’ zodat degene die de score bijhoudt de slechte worp eruit licht.
Cork
Het midden van het dartbord.
Cricket
Spelsoort waarbij men 3× 15, 16, 17, 18, 19, 20 en bull's eye dient te raken. (uitgebreidere versie hiervan is TacTics, die begint bij 3× 10, 3× 11, 3× 12, 3× 13, 3× 14, etc..)
Darteritus
Een darter die hier last van heeft, heeft moeite met het op het juiste moment loslaten van de pijlen, zo niet het onvermogen om de pijlen écht los te laten.
Diddle for the Middle
Een worp met 1 dart om te kijken wie de wedstrijd mag beginnen, degene het dichtst bij de bull's eye mag beginnen.
Dirty Darts / punten naaien
Het bij Cricket/TacTics expres blijven gooien van een nummer dat de tegenstander nog niet dicht heeft om zo punten te scoren, ook wel “soft tipper” genoemd.
Double / Dubbel
De buitenste ring van het dartbord en de bull's eye; deze zijn het dubbele aantal punten waard.
Double in
Een dubbel gooien om de partij te mogen beginnen(wordt gebruikt bij de World Grand Prix).
Double out
Een dubbel gooien om de leg te winnen.
Double Trouble
Het langdurig niet kunnen finishen op een dubbel.
Downstairs
De onderste helft van het bord.
East in
Een game die geen speciale gooi behoeft om de score te beginnen (Bijv. dubbel-in).
Flight
De vleugels aan het einde van een dartpijl, deze houden de dart stabiel.
Hail Mary Dart
Tijdens het werpen waarbij de 1e 2 darts het gewenste nummer (zoals de dubbel) missen en de 3e dart dan toch raak is.
Island
Het gebied van het dartbord waar punten te scoren zijn. Als je mist ben je “off the island”.
Killers is een spelvariant van darten, waarbij het doel is je tegenstander te killen oftewel uit te gooien.
Mad house
Gekkenhuis, dubbel 1 over als uitgooi.
Matchdart
De dart die gegooid wordt, waarmee de wedstrijd kan worden gewonnen.
Maximum
Score van 180, het maximaal haalbare met drie darts.
Maximum finish
Hoogste uitgooi: 170 (T20, T20, bull's eye).
Mugs away
Verliezer van de vorige leg begint de volgende leg.
Popcorn
Als de darts zo dicht bij elkaar belanden dat de flight eruit getikt wordt.
Robin Hood
Situatie waar de punt van een pijl in de flight van een vorige pijl wordt gegooid (pijl op pijl). Dit is te vergelijken met de legende van Robin Hood (of een Willem Tell) die een pijl splijt met de volgende pijl die hij afschiet.
Shanghai
Een combinatie van een triple, een single en een double, alle drie van hetzelfde getal. Wordt meestal gebruikt als term bij het getal 20. 120 wordt namelijk zo goed als altijd op deze wijze uitgegooid (Shanghai 20). De totale waarde van een 'Shanghai' is zes keer de waarde van de single.
Single
De 2e, 4e of 5e ring van buitenaf gezien. Hierbij is de score gelijk aan het aangegeven getal. Voor de 5e ring (single bull) betekent dit 25 punten.
Slop
Darts die tellen, maar niet terecht zijn gekomen waar je ze bedoeld had.
Spider
Het metalen web dat de afzonderlijke vakjes van het dartbord onderscheidt.
Straight in
Een game die geen speciale gooi behoeft om de score te beginnen.
TacTics
spelsoort waarbij men 3× 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 en bull's eye dient te raken.
Toe line / Oche
De lijn waar je achter staat om te gooien.
Ton
Een score van 100 in een game van x01. Scores van boven de 100 worden een ton-X genoemd bijvoorbeeld een ton-30 betekent een score van 130.
Tops
Dubbel 20, een term die wordt gebruikt voor het uitgooien van 40. De dubbel 20 zit geheel recht boven de roos aan de rand van het dartbord.
Treble (of triple)
De 3e ring van buitenaf. Hierbij is de score het drievoudige van het aangegeven getal.
Upstairs
De bovenste helft van het bord. Meestal wordt hiermee de 20 bedoeld.
Een spelvorm met de bedoeling een zo hoog mogelijke score te behalen
Wire
Darts die, doordat ze de draad raken, terechtkomen in het vakje naast het beoogde doel.
X
Een dubbel 1
Historie dartbonden PDC & BDO
Tot en met 2020 heeft het darten 2 grote bonden BDO & PDC gekend waar darters zijn aangesloten.
De British Darts Organisation (BDO) is opgericht in 1973 en geliquideerd in 2020; de Professional Darts Corporation (PDC) is in januari 1992 opgericht (toen nog genaamd World Darts Council (WDC)) door 16 professionele darters vanwege onenigheid met de BDO-organisatie; zij richtten daarom hun eigen bond op, waarvan in 1997 de naam werd gewijzigd in Professional Darts Corporation (PDC).
Ranglijsten PDC & BDO
Beide bonden werken met een ranglijst, zo werkt de PDC met een gewonnen geld ranglijst genaamd "Order of Merit"
en de BDO met een punten ranglijst, omdat er bij de BDO ook dames darten is er zowel een heren-ranglijst als een dames-ranglijst
Veel bekende darters hebben een eigen bijnaam. Deze bijnamen zijn meestal gebaseerd op hun achternaam, uiterlijk, karakter of speel/gooistijl.
Zie Lijst van darters voor een uitgebreider overzicht, inclusief de bijnamen.
Internationale successie
WK
Tussen 1978 en 2020 zijn er 43 wereldkampioenschappen gegooid bij de BDO en 27 bij de PDC tussen 1994 en 2020.
.svg){kind=small}
België: BDB
Nederland: NDB
Luke Littler (2026)
