Diachronisch of diachroon is een vergelijkend onderzoek door de tijd. Synchronisch of synchroon is een onderzoek of analyse waarin een fenomeen op een punt in de tijd wordt onderzocht.
Diachronisch komt van de Oud-Griekse woorden dia (door) en chronos (tijd). Het wordt gebruikt als kwalificatie van een analyse of onderzoek: een diachronische analyse onderzoekt de ontwikkeling van een verschijnsel door de tijd heen, hoe in de loop der tijd veranderingen zijn opgetreden en dergelijke. De studie van (gedrags-)veranderingen, of het effect van therapieën over langere termijn is een longitudinale studie. Het tegengestelde is een dwarsdoorsnedestudie, ook met een Engels jargon cross-sectional-onderzoek.
In de geologie kunnen aardlagen of biozones diachroon zijn. Continu vervolgbare lagen of zones met een vergelijkbare inhoud hoeven op verschillende plaatsen niet even oud te zijn.
Synchronisch komt van syn (samen met) en chronos. De aandacht ligt dan niet bij verschillen tussen verschillende tijden, maar op verschillen tussen bijvoorbeeld verschillende plaatsen. In de geschiedenis is een synchroon thema bijvoorbeeld antisemitisme in de jaren 1920 en 1930 in de Sovjet-Unie, Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk.