Dictyostelia

Dictyostelia
Dictyostelium discoideum
Taxonomische indeling
Domein:Eukaryota
Clade:Amorphea
Stam:Amoebozoa
Clade:Eumycetozoa
Klasse
Dictyostelia
Lister, 1909
Synoniemen
  • Dictyosteliomycetes Doweld, 2001
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Dictyostelia op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Dictyostelia is een klasse van Amoebozoa waarvan de vertegenwoordigers bekendstaan als cellulaire slijmzwammen. De groep omvat ruim 150 soorten die wereldwijd voorkomen. De best bestudeerde soort is Dictyostelium discoideum, een sociaal levende amoebe die bekend is door zijn vermogen gesteelde vruchtlichamen te vormen.

Dictyostelia worden met andere slijmzwammen tot de clade Eumycetozoa gerekend. Het zijn protisten die in hun groeiwijze overeenkomen met schimmels. In Engelstalige literatuur spreekt men informeel wel van dictyostelids.

Kenmerken

De organismen leven als afzonderlijke, vrij bewegende amoeben. Bij voedselgebrek kunnen de cellen zich door middel van chemotaxis verzamelen en een meercellige structuur vormen. Hieruit ontstaat uiteindelijk een gesteeld vruchtlichaam (sorocarp) waarin sporen worden gevormd. Bij sommige soorten kan de celmassa zich voorafgaand aan de fructificatie over de ondergrond verplaatsen.

De bouw van de steel verschilt tussen de groepen: bij sommige soorten is deze celvrij (Acytostelium), bij andere bestaat hij uit cellen en is hij onvertakt of weinig vertakt (Dictyostelium), of heeft hij regelmatig geplaatste kransen van zijtakken (Polysphondylium). Ook de extracellulaire signaalstoffen waarmee de amoeben hun samenwerking orkestreren, verschillen tussen soorten.

Taxonomie

De eerste soort werd in 1869 beschreven door de Duitse mycoloog Oskar Brefeld, die de soort Dictyostelium mucoroides ontdekte. Aan het einde van de 19e eeuw waren drie geslachten bekend: Dictyostelium, Polysphondylium (1884) en Coenonia (1884). In 1956 werd Acytostelium als vierde geslacht beschreven, gekenmerkt door een celvrije steel, in tegenstelling tot de uit afgestorven cellen opgebouwde stelen van andere Dictyostelia. De oorspronkelijke indeling berustte voornamelijk op de morfologie van de vruchtlichamen. Moleculair onderzoek leidde tot een herziening van de verwantschappen.

In 2018 werd een nieuwe classificatie gepubliceerd, waarin Dictyostelia werden onderverdeeld in twee orden, vier families en twaalf geslachten. Bij een verdere herziening in 2026 werd voor Coremiostelium de familie Coremiosteliaceae onderscheiden. Afhankelijk van de gehanteerde classificatie wordt de groep als klasse of als clade behandeld. De taxonomische indeling is als volgt:

Dictyostelia Lister 1909 em. Olive 1970