Differentiële objectmarkering

Differentiële objectmarkering ofwel DOM is het naargelang de betekenis opdelen van het lijdend voorwerp in twee klassen, waarbij de ene klasse wel een expliciete markering (bijvoorbeeld in de vorm van een suffix of voorzetsel) krijgt en de andere niet.

Naar schatting zijn er ongeveer 300 talen die dit verschijnsel kennen. Veruit de meeste talen, zoals het Nederlands en Engels, zijn dus geen DOM-talen. In het Nederlands wordt een lijdend voorwerp nooit voorafgegaan door een voorzetsel.

Spaans

Het Spaans is een goed voorbeeld van een DOM-taal. Wanneer het lijdend voorwerp een persoon is, wordt het bijna altijd voorafgegaan door het voorzetsel a:

Wanneer het lijdend voorwerp een zaak is wordt a meestal weggelaten, en bij dieren is het gebruik optioneel:

Andere talen

Sommige andere talen zoals het Fins zijn niet alleen DOM-talen, maar hebben ook aparte uitgangen voor elk van de verschillende soorten lijdend voorwerp. Het Hebreeuws gebruikt geen onbepaalde lidwoorden. In plaats daarvan wordt door middel van differentiële objectmarkering het al dan niet bepaald zijn van het lijdend voorwerp uitgedrukt:

Het Turks, Triqui en Amhaars zijn andere voorbeelden van DOM-talen. Wanneer in het Turks het lijdend voorwerp in de accusatief staat wordt er een specifieke persoon of zaak bedoeld, anders is de omschrijving veel vager.

Onderzoek

Het verschijnsel DOM was al lange tijd bekend, maar het werd als iets marginaals beschouwd totdat de taalkundige Georg Bossong ontdekte dat het in ca. 5% van alle talen voorkwam. Sindsdien heeft het o.a. in de volgende studies centraal gestaan: