Diny Sprock

Diny Sprock
Diny Sprock (rechts) in 1963
Diny Sprock (rechts) in 1963
Volledige naam Gerardina Johanna Sprock
Geboren 2 april 1921, Leeuwarden
Overleden 3 november 2003, Tervuren (Brussel)
Geboorteland Nederland
Ook bekend als Mies
Periode Tweede Wereldoorlog
Portaal  Portaalicoon   Tweede Wereldoorlog

Gerardina Johanna (Diny) Sprock (Leeuwarden, 2 april 1921 – Tervuren, 3 november 2003) was een Nederlandse toneelspeelster, actrice en verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Levensloop

Jeugd

Sprock werd op 2 april 1921 in Leeuwarden geboren als tweede dochter van de rooms-katholieke Dominicus Johan Frans Maria Sprock (1890-1965) en Margaretha Sijses (1895-1971), van Nederlands hervormde huize. Ze was een telg van een gegoede Leeuwarder familie.

Haar ouders gingen in 1926 uit elkaar. Haar moeder hertrouwde niet en voedde haar beide dochters alleen op; zoon Joop ging bij zijn vader wonen. Haar moeder verdiende de kost als muziekonderwijzeres.

Diny volgde vanaf 1935 de driejarige HBS voor meisjes, in die tijd ook wel de MMS genoemd. Vanaf halverwege 1939 volgde ze de tweejarige opleiding huishoudkundige aan de Leeuwarder Industrie- en Huishoudschool.

Oorlog en verzet

Diny Sprock deed in de zomer van 1942 toelatingsexamen voor de toneelschool in Amsterdam. Na de zomer ging de opleiding van start met negentien leerlingen, onder wie later coryfeeën als Ton Lutz en Ellen Vogel. Na de kerst zat ze samen met eerder genoemde twee bij de acht die er waren overbleven.

Op 25 november 1941 had rijkscommissaris Seyss-Inquart de Kultuurkamer in het leven geroepen. Alle kunstenaars, architecten, schrijvers, journalisten, muzikanten, filmacteurs en podiumartiesten moesten hier lid van zijn. Anders mochten ze niet aan het werk. Zo dachten de Nazi's de pers en de kunstenwereld onder de duim te kunnen houden. Het was een onderdeel van de beoogde nazificatie van de Nederlandse samenleving.

In 1944 maakte Sprock deel uit van Ben ter Halls kinderrevue. Ze reisde met het gezelschap stad en land af om de kinderen te vermaken. Zo zat ze in het weekeind van 12 en 13 augustus in Arnhem: "De dames Diny Sprock, Dity Doornbosch, mevrouw en de heeren Wim Poncia, Jan Nooy en Ben Minoli vonden bijna steeds den goeden toon om het kinderhart te beroeren." In die zelfde periode rukten de geallieerde troepen snel op naar het noorden. Luttele weken later was het zelfs volop oorlog in en rond genoemde stad. Tijdens de Slag om Arnhem werd de inventaris van Ter Hall, zelf een Arnhemmer, vernietigd en kwam het culturele leven in Nederland grotendeels stil te liggen.

Gaandeweg de herfst konden de leerlingen van de toneelschool zichzelf in Amsterdam steeds slechter bedruipen. Sprock besloot met haar vriendin Rochtje Hofstra in de tweede helft van augustus 1944 terug te keren naar Friesland. Via de Afsluitdijk liften ze terug. Thuis in Leeuwarden was de situatie ondertussen drastisch veranderd. Rigtje’s broer bood inmiddels onderdak aan de leiding van de knokploeg (KP). Diny's oudere broer Joop was assistent van verzetsleider Piet Oberman.

De KP zocht nieuwe koerierster en deed een beroep op Sprock en haar vriendin. Al snel kregen ze elk een eigen rol. Rigtje Hofstra ging voor Oberman aan de slag; Diny Sprock ging aan de slag voor de voedselvoorziening. In de laatste maanden van 1944 voerden Hofstra en Sprock erg gevaarlijke opdrachten uit. Beiden raakten betrokken bij de voorbereidingen voor de grote overval op het Leeuwarder Huis van Bewaring. Zo naaiden ze op het laatste moment nog de maskers voor de mannen die de overval gingen plegen en gaven allebei vlak voor de start van de actie nog acte de présence.

Na de oorlog

Na de oorlog pakte Sprock haar carrière als actrice en toneelspeelster weer op. In mei 1946 slaagt ze voor haar eindexamen. In de periode van 1946 tot 1969 dook haar naam herhaaldelijk op bij de uitvoering van toneelstukken her en der in den lande. Ze leverde een bijdrage aan in totaal vijftig producties. Voor het eerst weer in september 1946. Zo speelde ze onder meer een rol in toneelstuk 'De meiden' (Jean Genet) uit 1947. Af en toe veranderde ze van toneelgezelschap. Vanaf 1953 ging ze weer optreden bij de Arnhemse toneelvereniging. In 1961 speelde ze mee in de voorstelling 'Angst en ellende van het Derde Rijk' (Bertolt Brecht).

Ook was ze wel als actrice te zien in film en op TV. Zo deed ze een klein bijrolletje in de film 'De Overval' in 1962, een verhaal waarin ze in het echt ooit een rol speelde. In 1963 deed ze mee aan een documentaire van de VPRO over de Friese Beweging. Tussen 1955 en 1962 deed ze mee aan vier episodes van kinderserie 'Swiebertje' van de NCRV als de vrouw van veldwachter Bromsnor. In 1964 speelde ze mee in de eerste Maigret die op TV wordt uitgezonden. In 1969 speelde ze in 'Durf te leven' een laatste rol voor de televisie

In 1952 trouwde Diny Sprock met Eeuwke Koopmans (1919-1995), die in de oorlog ook bij het verzet was betrokken. Ze bleef wel onder haar eigen naam optreden. In 1957 werd hun enige kind geboren, een dochter. Ze woonden in eerste instantie in Amsterdam. In 1971 vertrok ze met haar man en dochter naar Brussel waar Koopmans een hoge functie had gekregen bij de EEG.

Rond deze tijd zette ze een punt achter haar carrière. Met het oud-verzet liet ze zich niet veel meer in. Wel dook haar naam nog eens op bij een rel rond de reünie van de overval op de Leeuwarder gevangenis in 1969. Ook was Diny aanwezig bij de première van de gerestaureerde film van Eppie Bultsma in 1992 in Leeuwarden.

Na het overlijden van haar man in 1995 speelde Diny in 2002 een laatste keer in een stuk met de naam 'De menselijke comedie'. Het jaar daarop overleed ze op 3 november in Tervuren, bij Brussel.