Ecotoxicologie

Ecotoxicologie is de studie van hoe organismen, ecosystemen en populaties worden beïnvloed door giftige chemicaliën. Dit kan voorkomen op het niveau van de populatie, levensgemeenschap, het ecosysteem en de biosfeer. Het is een multidisciplinair vakgebied dat ecologie en toxicologie combineert. Het laat zien hoe biologische systemen kunnen worden verstoord door vervuilende stoffen zoals pesticiden en insecticiden.

Het wordt gebruikt om te begrijpen en te voorspellen hoe vervuiling de ecosystemen zal beïnvloeden. Met deze kennis is het mogelijk om milieuschade te voorkomen of te beperken. Ook wanneer vervuiling een ecosysteem al heeft aangetast, kunnen ecotoxicologische studies manieren vinden om de ecosysteemstructuren en -functies te herstellen.

Ecotoxicologie verschilt van milieutoxicologie; het onderzoekt de effecten van vervuiling op alle biologische niveaus, van moleculair niveau tot complete ecosystemen. Milieutoxicologie richt zich daarentegen specifiek op de manier waarop organismen worden beïnvloed, met name de menselijke gezondheid.

Veelvoorkomende giftige stoffen in het milieu

• PCB's (polychloorbifenylen) worden aangetroffen in koelvloeistoffen en isolatievloeistoffen, pesticidenvullers, lijmen en hydraulische vloeistoffen.
• Bestrijdingsmiddelen worden veelvuldig gebruikt in de agro-industrie om organismen die als schadelijk worden beschouwd te voorkomen, te vernietigen of af te weren. Ze worden vaak aangetroffen in commercieel geteeld fruit, groenten en vlees. Methylparathion is een veelgebruikt landbouwbestrijdingsmiddel. Methylparathion kan giftige omstandigheden creëren voor mensen, bodem, water, zoetwatervissen en andere waterorganismen. Het kan aanzienlijke gezondheidsrisico's met zich meebrengen.
• Schimmel en andere mycotoxinen zijn ook veelvoorkomende giftige stoffen in het milieu.
• Ftalaten komen voor in plasticfolie, plastic flessen en plastic voedselbewaarcontainers, die samen een aanzienlijk deel uitmaken van het plastic afval in huishoudens.
• Vluchtige organische stoffen (VOC's), zoals formaldehyde, kunnen worden aangetroffen in drinkwater en rioolwater.
• Dioxinen zijn een klasse chemische verbindingen die ontstaan als gevolg van verbrandingsprocessen, zoals afvalverbranding en de verbranding van brandstoffen zoals hout, steenkool en olie.
• Asbest is te vinden in de isolatie van vloeren, plafonds, waterleidingen en verwarmingskanalen.
• Zware metalen zijn onder andere arseen, kwik, lood, aluminium en cadmium, die worden aangetroffen in verontreinigde bodem, water en voedingsmiddelen zoals vis.
• Chloroform wordt gebruikt bij de productie van andere chemicaliën.
• Chloor komt vaak voor in huishoudelijke schoonmaakmiddelen.

Normen in Nederland

In Nederland stelt het RIVM de milieukwaliteitsnormen vast. Hierbij gaat zij uit van levenslange blootstelling aan het buitenmilieu. De normen zijn afgeleid van de EU-richtlijnen. De Toelaatbare Dagelijkse Inname (TDI) verschilt per toxische stof en ook aan de mate van blootstelling eraan. Daarom is TDI op bepaalde werkplekken waar er wordt gewerkt met deze stoffen lager. Een werkgever is verantwoordelijk voor het meten of schatten van de blootstelling van de werknemers aan deze stoffen volgens de RI&E (Risico-inventaristie en evaluatie).

Zie ook

• Ecologie
• Medische milieukunde

Referenties