| Gemeente in Frankrijk | |||
|---|---|---|---|
| Situering | |||
| Regio | Hauts-de-France | ||
| Departement | Pas-de-Calais (62) | ||
| Arrondissement | Montreuil | ||
| Kanton | Étaples | ||
| Coördinaten | 50° 31′ NB, 1° 39′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 12,95 km² | ||
| Inwoners (1 januari 2023) |
10.710 (827 inw./km²) | ||
| Hoogte | 2 - 78 m | ||
| Overig | |||
| Postcode | 62630 | ||
| INSEE-code | 62318 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Detailkaart | |||
| Locatie in Frankrijk Pas-de-Calais | |||
| Foto's | |||
| Haven | |||
| |||
Étaples (Nederlands: Stapele) is een gemeente in het Franse departement Pas-de-Calais (regio Hauts-de-France). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Montreuil. Étaples ligt aan de Opaalkust, een door de botanicus en schilder Édouard Lévêque (1857-1936) in 1911 bedachte benaming. Étaples telde op 1 januari 2023 10.710 inwoners.
De plaatsnaam is van Oudnederlandse herkomst. De oudste overgeleverde vermelding van de plaatsnaam is uit het jaar 1029 als: Stapulas. Het betreft een zelfstandig naamwoord en de plaatsnaam verwijst naar c.q. is afgeleid van het woord stapelplaats (plaats die het recht heeft op het opslaan en verkopen van bepaalde waar) (Oudnederlands: stapal). De huidige Franstalige plaatsnaam is hiervan een fonetische nabootsing.
De spelling van de naam van het dorp heeft door de eeuwen heen gevarieerd. Chronologisch heette het achtereenvolgens: Stapula, Stapulae, Staplae (1042), Staples (1141), Estaples (1170), Estagles, Estaples-sur-le-Mer (1322), Estapples (1346), Estaplez (1404), Estaple (1553), Estappes (1660), Estaples (1793) en Étaples (sinds 1801). Hierna kreeg en behield het zijn huidige naam en spellingswijze.
In de achtste eeuw lag Stapel vlak bij de Romaans-Germaanse taalgrenszone en werd er een Nederfrankisch dialect gesproken. Mogelijk was het gebied tweetalig. In de eeuwen hierna werd het Germaans hier teruggedrongen en in de dertiende eeuw lag de taalgrens bij Bonen en lag Stapel dus in Romaans taalgebied. Stapel werd in de vroege middeleeuwen vermoedelijk door een overstroming verwoest; de bevolking trok naar Quentovic, wat enige tijd een belangrijke havenstad was. Nadat Quentovic door de Vikingen was verwoest, vermoedelijk aan het einde van de negende eeuw, werd Stapel herbouwd, mogelijkerwijze door dezelfde Vikingen, die er zich met hun buit terugtrokken. In 1172 werd de plaats van een fort voorzien door een plaatselijk heerser. Dit (in 1660 gesloopte) gebouw verrees op de ruïnes van vermoedelijk een door de Vikingen verwoest kasteel. In 1193 maakte koning Filips II van Frankrijk er een grote haven van. Gedurende de Honderdjarige Oorlog waren de ruïnes van het door Engelse troepen in 1346 verwoeste stadje in Engelse handen. In 1492 was Étaples de plaats, waar Hendrik VII van Engeland en Karel VIII van Frankrijk een voor Engeland gunstig verdrag sloten.
Van 1803 tot 1805 was er een groot Frans legerkamp, omdat Napoleon Bonaparte toen plannen voor een invasie van Engeland had.
In de late achttiende eeuw en de negentiende eeuw trok het stadje verscheidene kunstschilders aan. Onder anderen Henri Le Sidaner ging er in 1884 wonen om er impressionistische schilderijen te maken. Er ontstond een kleine kunstenaarskolonie met niet alleen schilders uit Frankrijk, maar ook uit Engelstalige landen, o.a. Frederick Carl Frieseke, die er in 1898 en 1899 verbleef. Ook de Noor Frits Thaulow heeft in Étaples geschilderd. De Franse kunstgeschiedenis noemt deze groep zelfs de "School van Étaples". De kunstenaars waren genoodzaakt weg te trekken toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak.
Van 1915 tot 1918 was Étaples de locatie van een groot trainingskamp van het Britse leger. Het kamp had een oppervlakte van twaalf km² en telde op zijn hoogtepunt in 1917 wel 100.000 bewoners. De soldaten, die ook vanuit Australië, India en Nieuw-Zeeland kwamen, werden er voorbereid op frontdienst tijdens de Eerste Wereldoorlog. De discipline was er streng. Er was ook vaak onvrede, omdat de soldaten in het kamp, in tegenstelling tot de hoge officieren, in hun vrije tijd niet naar het nabijgelegen Le Touquet-Paris-Plage mochten gaan. In september 1917 leidde dit tot een grote muiterij van meer dan 1000 man, die zich ook door het stadje verspreidden. De muiterij, die enkele dagen had geduurd en aan één onderofficier het leven had gekost, werd door speciale ordetroepen, onder wie Gurkha's, de kop in gedrukt. Een van de muiters werd gefusilleerd.
Beide zijn van het type torenmolen en van beide werd rond 2012 de romp gerestaureerd en werd een kap geplaatst. In plaats van een volwaardig wiekenkruis werden beide molens echter voorzien van een nep-wiekenkruis.
Het toerisme (jachthaven, strandvermaak in het nabije Le Touquet, watersport enz. ) is de belangrijkste pijler van de economie in Étaples. De stad is ook de thuishaven van een zeevisserijvloot.
In het verleden was er enige industrie (brouwerij, visnettenfabriek).
De oppervlakte van Étaples bedroeg op 1 januari 2023 12,95 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 827 inwoners per km².

Étaples ligt aan de monding van de Canche, waar zich ook het Nationaal natuurreservaat Baai van de Canche (Réserve naturelle nationale de la baie de Canche) bevindt. De hoogte bedraagt 2-78 meter.
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Le Touquet-Paris-Plage, Trépied, Brexent-Enocq, Tubersent, Lefaux, Camiers