Fred de Haas

Fred de Haas

Frederik (Fred) Willem de Haas (Utrecht, 25 augustus 1938) is een Nederlands auteur, vertaler en literatuurcriticus, gespecialiseerd in de literatuur van het Caraïbisch gebied en Latijns-Amerika. Hij vertaalde vooral veel uit het Papiamentu.

Loopbaan

De Haas studeerde cum laude af aan de Rijksuniversiteit Utrecht in de Franse, Spaanse en Portugese taal- en letterkunde. Hij werkte als leraar Frans en Spaans in het middelbaar onderwijs en gaf les aan het St. Bonifatius Lyceum in Utrecht, het Radulphus College in Willemstad (Curaçao) en het Het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest. Daar was hij onder andere coördinator was van een internationaal leerplan voor 12- tot 16-jarigen. Hij leidde gedurende vier jaar het leerplan en de invoering van het Middle Years Programme voor The International Baccalaureate Organisation (IBO). Als inspecteur bezocht hij, in samenwerking met de IBO-kantoren in New York, Cardiff, Genève en Stockholm, tal van internationale scholen en hield onderwijskundige workshops in Europa, China, Midden- en Zuid-Amerika. Vanaf het begin combineerde hij zijn functies in het onderwijs met werkzaamheden als literair vertaler.

Vertaalwerk

De Haas vertaalde uit het Papiaments werk van Antilliaanse dichters als Luis Daal, Pierre Lauffer, Elis Juliana, Henry Habibe, Frida Domacassé, Lucille Berry-Haseth, Olga Orman, Quito Nicolaas en Joseph Sickman Corsen. Uit het Frans vertaalde hij werk van een twintigtal Caraïbische dichters en schrijvers, alsmede, uit het Spaans, werk van de Zuid-Amerikaanse dichters Jorge Luis Borges en Pablo Neruda, alsmede van de Spaanse dichters Francisco Carrasquer en Federico García Lorca. De Haas schreef verder een studie over Russische Zigeunerromances en vertaalde liederen en romances uit het Russisch in het Nederlands. Een selectie van deze studie en romances verscheen in het Tijdschrift voor Slavische literatuur (TSL, december 2012). Uit het Russisch vertaalde hij gedichten van Lidia Alexandrovna Iotkovskaja. Onder de titel Saudade vertaalde De Haas een tiental fado's naar het Nederlands en schreef er een toelichting bij (Wijsheidsweb, december 2024-april 2025).

Publicaties van eigen hand

De Haas schreef een groot aantal artikelen over taal en cultuur van de Antillen. Deze werden gepubliceerd in het Antilliaans Dagblad, in De Vlaamse Gids, Neerlandia, OSO - Tijdschrift voor Surinamistiek, de weekendbijlage Ñapa van de Amigoe di Curaçao, het tijdschrift Linguaan van het Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers, op de blog wijsheidsweb.nl en op de blog Caraïbisch Uitzicht van de Werkgroep Caraïbische Letteren die deel uitmaakt van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden – activiteiten die nog steeds doorgaan.

De Haas schreef voorts een geschiedenis van de Sefardische Joden: Sefarad (2017) en een compacte geschiedenis van de slavernij, met bijzondere aandacht voor de Nederlandse koloniën: Servus; Macht, slavernij, uitsluiting (2020). Sindsdien verschenen negen boeken van zijn hand. Een zestal daarvan is publiek verschenen: Russische Zigeunerromances, Achtergrond en muziek (2023); Het duurde maar even … Gedichten die mij raakten (2024), Bij nader inzien, Anacreontische en andere kreupelverzen (2024); In de wandeling ligt het doel, Een jeugd in Utrecht (2025); Russische Zigeunerromances, Vertaling en muziek (2025); (Post)Koloniale Waarden, Cariben en Latijns-Amerika (2025).

Musicus

De Haas bespeelt de gitaar en de ukelele. Met het Curaçaose Salsbach Jazz Trio voerde hij als gitarist het Adagio van Joaquin Rodrigo uit op Curaçao, Aruba en Bonaire, live en voor TV. Ook werkte hij mee aan de Misa Antiyano van componist Etzel Provence. Samen met Ralph Kreuter (balalaika, bas-domra) vormde De Haas (gitaar, zang) het Duo Gitalaika dat Russische zigeunerromances ten gehore bracht. De Haas was verder leider, zanger, gitarist en presentator van het Latijns-Amerikaanse ensemble Alma Latina. Een selectie van die muzikale kunstuitingen te beluisteren

Boekpublicaties