Uiterlijke kenmerken
De ongeopende vruchtlichamen zijn bolvormig tot afgeplat bolvormig, soms uivormig, en meten doorgaans 15–30 mm in diameter. Ze ontwikkelen zich meestal geheel ondergronds en zijn aan de buitenzijde bedekt met vastgegroeide aarde.
Bij rijpheid scheurt de buitenwand (exoperidium) stervormig open in meestal zes tot elf slippen. De slippen zijn niet hygroscopisch en buigen naar buiten en onderen, waardoor het sporenbolletje boven de bodem wordt opgetild. De uitgespreide slippenkrans meet doorgaans 25–55 mm in diameter, met uitschieters daarbuiten. De onderzijde van de slippen blijft bedekt met vastgegroeide bodemdeeltjes.
Het sporenbolletje (endoperidium) is ongeveer 8–19 mm breed, meestal donkerbruin tot bijna zwart en dikwijls aan de bovenzijde afgeplat of ingedeukt. Het staat op een duidelijk steeltje dat witachtig tot bruinachtig is en volgens een uitgebreide morfologische studie meestal 2–9 mm lang is. Aan de onderzijde van het bolletje bevindt zich een opvallende, scherpe, ringvormige uitstulping (apofyse). Deze lijkt op een afhangende kraag en wordt vooral bij ingedroogde vruchtlichamen duidelijk zichtbaar.
Bij jonge vruchtlichamen kan het oppervlak van het sporenbolletje bedekt zijn met een grijswit, meelachtig laagje (mesoperidium). Dit bestaat uit schimmeldraden en kristallijn materiaal. Bij het ouder worden verdwijnt de bedekking grotendeels en wordt het donkere, gladde endoperidium zichtbaar.
De mondopening (peristoom) bevindt zich op een kegelvormige verhoging en is straalsgewijs gevoord en geplooid. In een morfologische revisie werden 19–36 plooien vermeld. De mondzone is soms duidelijk begrensd en heeft een karakteristiek gestreept uiterlijk.
De rijpe gleba, de sporenmassa binnen het bolletje, is donkerbruin. Via de mondopening worden de sporen verspreid. De sporenmassa heeft een donkerbruine kleur.
Microscopische kenmerken
Sporen
De basidiosporen zijn bolvormig en geelbruin tot bruin. Volgens Jalink (1995) meten zij ongeveer 4,3–5,5(–6,0) µm in diameter, inclusief ornamentatie. Zamora et al. (2015) vermelden een diameter van 5,0–6,0 µm, eveneens inclusief ornamentatie.
Het sporenoppervlak is duidelijk wrattig. De ornamentatie bestaat uit afzonderlijke, soms onregelmatig gevormde wratten, die gedeeltelijk een zuilvormig of knotsvormig uiterlijk kunnen hebben. Volgens Zamora et al. (2015) zijn deze uitsteeksels 0,5–1,0 µm hoog. De wratten zijn onder de lichtmicroscoop waarneembaar, maar hun exacte vorm wordt vooral zichtbaar met een rasterelektronenmicroscoop.
Bij Argentijns materiaal werden bolvormige sporen van 4,0–5,5 µm beschreven, met vingervormige uitsteeksels tot 0,5 µm hoog. De onderzoekers vermeldden dat de sporen geen zichtbare oliedruppel hebben en een apiculus tot 1 µm lang kunnen bezitten.
Capillitium en columella
De capillitiumdraden zijn langgerekte, overwegend rechte, dikwandige en meestal onvertakte hyfen die tussen de sporen liggen. Ze zijn bruinachtig en kunnen oppervlakkig bedekt zijn met kleine deeltjes en resten uit de gleba. De diameter bedraagt doorgaans enkele micrometers; Jeppson et al. (2013) vermelden een maximale dikte van circa 8 µm, terwijl bij Argentijns materiaal draden van 5–10 µm werden gemeten.
In het midden van het sporenbolletje bevindt zich een goed ontwikkelde columella. Dit is een steriele, centraal gelegen structuur die zich vanuit de basis tot hoog in de gleba kan uitstrekken.
Peridium en kristallen
De buitenwand van het vruchtlichaam bestaat uit verschillende lagen. De buitenste myceliumlaag is vergroeid met bodemdeeltjes. Daaronder bevinden zich een vezelige laag en een pseudoparenchymatische laag.
De pseudoparenchymatische laag bestaat uit relatief grote, dunwandige cellen. Volgens Zamora et al. (2015) bedraagt de wanddikte van deze cellen meestal niet meer dan 1 µm.
Op het oppervlak van het jonge endoperidium bevindt zich een mesoperidium met hyfen en talrijke kristallen van calciumoxalaat. De grootste kristallen hebben volgens Zamora et al. (2015) een diameter van ongeveer 5–15 µm en zijn vaak dubbelpiramidaal van vorm. Het betreft kristallen van calciumoxalaatdihydraat.
.jpg)
.jpg)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
.jpg)
.jpg)