Geert Stel

Vergelijking met Johannes van Houten

Hoewel Stel en Van Houten generatiegenoten waren en beiden in dezelfde tijd opklommen op de sociale ladder, wat zich ondermeer vertaalde in een gezamenlijk inzet voor de Asser Werklieden Vereniging in de jaren 1870 en vroege jaren 1880, gingen ze toch geleidelijk aan hun eigen weg.

• Stijl: Van Houten streefde naar een overdonderend effect met rijke versieringen. Stel koos daarentegen voor een ingetogen en zakelijke vormentaal, die nauw aansloot bij de nuchtere Asser burgerij.
• Politiek en belemmeringen: Waar Van Houten verbonden bleef aan de sociaaldemocratie, bewoog Stel zich geleidelijk aan in meer progressief-liberale kringen. Binnen de Burgerkiesvereeniging Assen was Stel een invloedrijk figuur. Hoewel hij regelmatig stemmen kreeg om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraad, verklaarde hij zichzelf in 1895 'onmachtig' om een benoeming aan te nemen. Dit hield verband met zijn overheidsbetrekking als docent aan de Tekenschool; dergelijke ambtelijke functies waren indertijd onverenigbaar met een zetel in de raad.

Architect van het onderwijs

Stel liet een omvangrijk oeuvre na op het gebied van scholenbouw en aan aan aanverwante woningen in de provincie Drenthe. Tot zijn gerealiseerde projecten behoren:

• Scholen: De bouw van de scholen in Grolloo (1882), in Dalen (1883), in Dalerveen (1883), in Wateren (1883), in Gasselte (1884), in Dwingeloo (1885), in Lhee (1887), in Valthermond (1888), in 1e Exloërmond (1888), in Nieuwediep (1894) en in Elp (1894). Tevens verzorgde hij de verbouw van de scholen in Leggeloo (1885), Gieten (1894), Gieterveen (1894), Balinge (1894) en in Wateren (1896).
• Onderwijzerswoningen: Hij ontwierp nieuwe woningen voor onderwijzers in Hooghalen (1883), Dalerveen (1883), Wateren (1883), Valthermond (1888), in 1e Exloërmond (1888) en in Wittelte (1900). Tevens realiseerde hij de uitbreiding van een onderwijzerswoning in Beilen (1883).

Al deze scholen en onderwijzerswoningen zijn in de loop der tijd gesloopt, op de zwaar verbouwde school van Elp en de onderwijzerswoningen van Wateren, Dalerveen en Wittelte na.

Sociale woningbouw

In 1876 was hij een van de oprichters van de Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard. Voor deze vereniging ontwierp hij in 1883 een blok van vier werkmanswoningen aan de Steendijk 52-58. Deze woningen bestaan nog steeds. Het project beoogde via een huurkoopconstructie arbeiders een eigen huis te bezorgen. Het project werd echter geen succes en het bleef bij dit woningblok. Het experiment wordt in de lokale geschiedschrijving echter gezien als het beginpunt van de sociale woningbouw in de stad.

Particuliere verhuur en woningblokken

Een kenmerkend onderdeel van Stels werk was de bouw van kleine huizenblokken voor de verhuur, vaak bestaande uit twee of vier woningen. Dit deed hij zowel voor particuliere opdrachtgevers uit de opkomende burgerij als in eigen beheer. Deze blokjes werden met name gerealiseerd in het noordelijk deel van het huidige centrum. In de meeste gevallen zijn deze blokjes bij latere stadsuitbreidingen gesloopt.