Gdynia

Gdynia
Gdingen
Stad in Polen Vlag van Polen
Vlag
wapen
Gdynia (Woiwodschap Pommeren)
Gdynia
Situering
Woiwodschap Pommeren
District zelfstandig stadsdistrict
Coördinaten 54° 31′ NB, 18° 32′ OL
Algemeen
Oppervlakte 135,49 km²
Inwoners
(31 december 2024)
240.084
(1.772 inw./km²)
Politiek
Burgemeester Wojciech Szczurek
Overig
Postcode 81-xxx
Netnummer 58
Identificatiecode 22620
Kentekenplaat GA
Website gdynia.pl
Foto's
Uitzicht op de stad
Uitzicht op de stad
Portaal  Portaalicoon   Polen

Gdynia (uitspraakⓘ; Kasjoebisch: Gdiniô; Duits: Gdingen, 1939-1945 Gotenhafen uitspraakⓘ) is een havenstad in het noorden van Polen, gelegen aan de Bocht van Gdańsk ten noorden van Gdańsk en Sopot, waarmee het de agglomeratie "Driestad" (Trójmiasto) vormt. De stad telt 240.084 inwoners (31 december 2024) en behoort tot de woiwodschap Pommeren. Sinds 2026 is het modernistische stadscentrum van Gdynia Unesco-werelderfgoed

Geschiedenis

De eerste vermelding van het dorp Gdynia dateert uit de 13e eeuw. De plaats behoorde voor 1466 tot de staat van de Duitse Orde en daarna tot het koninkrijk Polen, maar kwam bij de Eerste Poolse Deling (1772) bij Pruisen. Het Verdrag van Versailles (1919) kende Gdingen na 150 jaar weer aan Polen toe.

Pas in deze periode werd de plaats van belang. Tot dan was het een kleine vissershaven, maar vanaf 1920 werd met Franse investeringen een grote zeehaven gebouwd; het heropgerichte Polen had door middel van de Poolse Corridor weliswaar toegang tot zee verworven, maar miste een haven voor marine en koopvaardij. Het eerste zeeschip liep in 1923 Gdynia binnen en tussen 1920 en 1933 groeide het inwonertal van 1.000 naar 32.000. Daarna, mede door annexatie van buurgemeenten, naar 100.000. Gdynia deed het naburige Danzig zware concurrentie aan. Hoewel de Danziger haven volgens het Verdrag van Versailles open was voor Poolse im- en export streefde het nieuwe Polen ernaar deze te verleggen naar het eigen staatsgebied. De nieuwe stad kreeg hoger (zeevaart)onderwijs en wetenschappelijke instituten ten behoeve van koopvaardij en marine.

Na het uitbreken van de oorlog tussen Duitsland en Polen in september 1939 werd Gdynia ontmanteld en gereserveerd voor de Duitse Kriegsmarine. Tijdens de Tweede Wereldoorlog doopten de Duitse bezetters Gdynia, dat in het Duits van oudsher Gdingen heette, om tot Gotenhafen omdat de Germaanse Goten in de eerste eeuw vanuit Scandinavië hier aan land gekomen zouden zijn. De Poolse bevolking werd grotendeels uitgewezen of geïnterneerd. Bij de nadering van de Sovjetlegers stroomden tienduizenden vluchtelingen begin 1945 naar de haven waar de laatste mogelijkheid was om te ontsnappen, zoals met passagiersschepen als de Gustloff en de Steuben. Veel kleinere schepen kwamen in Denemarken, maar de laatstgenoemden werden getorpedeerd en daarbij verdronken alleen al in het geval van de Gustloff 7.000 opvarenden.

Verkeer en vervoer

Gdynia heeft een trolleybusbedrijf, zie Trolleybus van Gdynia. De zeehaven heeft diverse verbindingen met onder andere Zweden.

Bezienswaardigheden

Oude monumenten zijn er in Gdynia nauwelijks. Moderne architectuur is wel in de jaren twintig en dertig gebouwd. Bezienswaardigheden zijn het zeeaquarium en de haven met twee voor het publiek toegankelijke schepen: de torpedobootjager Blyskawica en de windjammer Dar Pomorza. De Blyskawica behoorde tot de Poolse marine tussen de twee wereldoorlogen. In 1939 zijn het schip en zijn bemanning naar Engeland uitgeweken. Het is het enige schip van de vooroorlogse Poolse marine dat de oorlog heeft overleefd.

ORP Błyskawica
Dar Pomorza

Sport

Arka Gdynia is de professionele voetbalclub van Gdynia en speelt vaak op het hoogste niveau, de Ekstraklasa en won twee keer de Poolse beker. De club speelt haar wedstrijden in het Stadion GOSiR.

Stedenband

Geboren in Gdingen - Gotenhafen - Gdynia

Uitzicht op de haven

Trivia

Literatuur

Zie ook

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Gdynia op Wikimedia Commons.