Zweinstein (Engels: Hogwarts), voluit Zweinsteins Hogeschool voor Hekserij en Hocus-Pocus (Engels: Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry), is een fictief kasteel en toverschool uit J.K. Rowlings zevendelige boekenserie Harry Potter. Het is een belangrijke locatie voor de gebeurtenissen in de serie en in andere films in de Wereld van Harry Potter.
Zweinstein werd ergens tussen de negende en tiende eeuw opgericht door de grootste tovenaars van die tijd: Goderic Griffoendor, Helga Huffelpuf, Rowena Ravenklauw en Zalazar Zwadderich. Zweinstein is een gemengde kostschool voor secundair onderwijs voor kinderen tussen de 11 en 17 jaar oud. Elk kind uit het Verenigd Koninkrijk dat magische vaardigheden bezit wordt uitgenodigd voor de school. Het is onduidelijk hoeveel leerlingen op de school zitten; Rowling heeft hier verschillende indicaties voor gegeven.
Rowling gaf in een interview in 1999 aan dat ze Zweinstein als veilige plek zag voor Harry Potter en dat ze Zweinstein een kostschool maakte, omdat belangrijke verhaallijnen 's nachts plaatsvinden. Het is onduidelijk waar de naam Hogwarts vandaan komt. Sommige schrijvers suggereren dat de naam uit het boek How to Be Topp van Geoffrey Willans komt. Rowling zelf speculeert dat ze wellicht de naam Hogwarts heeft afgeleid van een plant genaamd hogwort (Croton capitatus).
In de Harry Potter filmserie werd het Engelse Alnwick Castle gebruikt voor bepaalde beelden van de buitenkant van Zweinstein. Voor beelden van Zweinstein als geheel, maar ook voor het interieur van het kasteel werden zowel de Kathedraal van Durham als een gedetailleerd schaalmodel gebruikt.
Kasteel en terrein
Zweinstein bevindt zich in de Schotse Hooglanden. Rowling omschreef Zweinstein als een "enorm, behoorlijk eng uitziend kasteel, met een wirwar van torens en kantelen" dat wordt ondersteund door magie. Het kasteel wordt omgeven door een uitgestrekt terrein met een Zwerkbalveld, plantenkassen en het huisje van Hagrid. Er is een groot bos, het Verboden Bos, en een meer vol meermensen, wierlingen en een reuzeninktvis. Tovenaars kunnen niet verschijnselen op het terrein, al zijn er verschillende geheime gangen die de school in en uit leiden. Dreuzels kunnen Zweinstein en het terrein niet zien vanwege verschillende bezweringen.
Het kasteel bestaat uit zeven verdiepingen en heeft verschillende torens (waaronder de Uilenvleugel en de Astronomietoren). Het kasteel bevat onder meer een bibliotheek, klaslokalen, een grote binnenplaats, een tuin en een grote eetzaal (de Grote Zaal). De Grote Zaal is de hoofdruimte voor eten en drinken, feesten, examens en de sorteerceremonie. Huiselfen, waaronder Dobby, Knijster en Winky, onderhouden het kasteel en verzorgen het eten.
Schaalmodel van Zweinstein (schaal 1:24), zoals dat in de films werd gebruikt
Leerlingen worden verdeeld over vier afdelingen. Deze afdelingen zijn opgericht door en vernoemd naar de vier stichters van de school. Aan het begin van elk schooljaar worden leerlingen bij een afdeling ingedeeld door de Sorteerhoed op basis van hun vaardigheden, persoonlijkheid en voorkeur.
Leerlingen gaan voornamelijk om met leerlingen uit hetzelfde huis. Elke afdeling heeft een eigen Zwerkbalteam dat onderling jaarlijks strijd voor de Zwerkbalcup. Daarnaast concurreren de afdelingen gedurende het jaar voor de Afdelingsbeker. Leerlingen kunnen punten verdienen en verliezen door hun prestaties en gedrag binnen en buiten het klaslokaal. Elk huis wordt geleid door een afdelingshoofd, een van de professoren van Zweinstein. Ze worden daarin ondersteund door Klassenoudsten (twee per afdeling: een jongen en meisje uit het vijfde of zesde jaar) en twee Hoofdmonitoren (een jongen en een meisje uit het zevende jaar).
Het aantal leerlingen per afdeling of op Zweinstein als geheel is niet bekend. Tijdens een interview in 2000 gaf Rowling aan dat er ongeveer duizend leerlingen waren, in 2006 noemde ze een aantal van zeshonderd. Wanneer er gekeken wordt naar de lessen en aantal leerlingen die in het boek genoemd worden komt men uit op ongeveer 280 tot 300 leerlingen. Volgens een fantheorie komt het lage(re) aantal leerlingen tijdens de schooltijd van Harry Potter door de oorlogen van Voldemort en Grindelwald.
In de toren van Griffoendor, die op de zevende verdieping is; deze wordt bewaakt door een portret van de Dikke Dame, die alleen opzij gaat als men het juiste wachtwoord geeft.
Nabij Zweinsteins keukens, onder de grond. De deur is verstopt in een vat temidden van een stapel vaten.
In de Westertoren. Wie het juiste antwoord op een cryptisch raadsel geeft wordt binnengelaten.
Vlak bij de kerkers, onder in het kasteel van Zweinstein. De leerlingenkamer is te bereiken door bij een muur het juiste wachtwoord te geven.
Leerlingen aan Zweinstein volgen zeven jaar onderwijs. Na drie jaar kunnen zij kiezen uit een aantal keuzevakken en kunnen ze bepaalde vakken laten vallen. Na de S.L.IJ.M.B.A.L.-examens kunnen leerlingen alleen doorgaan met vakken wanneer hun resultaat hoog genoeg was.
Vakken worden klassikaal gegeven. Lessen zijn veelal onderverdeeld per afdeling, al zijn er een aantal vakken waarbij bij twee afdelingen samen les krijgen.
Hoofdvakken
Astronomie (Engels: Astronomy) focust zich op de studie van sterren, planeten en andere hemellichamen. Het vak wordt ‘s nachts gegeven 's door professor Aurora Sinistra in de Astronomietoren.
Bezweringen (Engels: Charms) (ook wel Spreuken en Bezweringen) is een vak waarin men les krijgt in magie. Het vak wordt gegeven door professor Filius Banning. Er worden spreuken en bezweringen behandeld die met name gericht zijn op het dagelijks leven van de heks en tovenaar. Voorbeelden van spreuken die bij dit vak aangeleerd worden en die veel aan bod komen in de boeken zijn Wingardium Leviosa, een spreuk om objecten te laten zweven, en de Sommeerspreuk Accio, een spreuk waarmee men voorwerpen naar zich toe kan laten vliegen.
Gedaanteverwisselingen of transfiguratie (Engels: Transfiguration) is een vak waarin geleerd wordt voorwerpen, dieren en mensen te veranderen. Voorwerpen kunnen in wezens veranderd worden en andersom. Deze verandering betreft niet slechts een ander uiterlijk: het voorwerp of wezen verandert ook echt. Dit in tegenstelling tot de Wisseldrank, waarbij alleen het uiterlijk wijzigt. Tijdens de boekenserie wordt het schoolvak gegeven door Minerva Anderling. Waarschijnlijk was schooloprichtster Rowena Ravenklauw de eerste docent die in dit vak les gaf.
Geschiedenis van de Toverkunst (Engels: History of Magic) is een vak, gegeven door een spook, Professor Kist, waarin leerlingen leren over de geschiedenis van de toverkunst. In het verhaal wordt het algemeen ervaren als een saai vak.
Kruidenkunde (Engels: Herbology) focust zich op magische en niet-magische planten, kruiden en schimmels en hun gebruiken en eigenschappen. Het vak wordt gegeven door professor Stronk in de kassen op het schoolterrein en komt in het verhaal naar voren als het enige vak waarin Marcel Lubbermans goed presteert. Jaren na de verhalen uit de Harry Potterserie neemt Marcel de professorrol over.
Toverdranken (Engels: Potions) is een vak waarin leerlingen leren over magische ingrediënten en het brouwen van toverdranken. Het schoolvak werd, in de eerste vijf schooljaren van Harry Potter, gegeven door Severus Sneep, waarna de positie ingevuld werd door Hildebrand Slakhoorn.
Verweer tegen de Zwarte Kunsten (Engels: Defence against the Dark Arts), is een schoolvak waarin leerlingen zichzelf leren te beschermen tegen de Zwarte Kunsten en tegen gevaarlijke magische wezens. Zwarte Kunsten zijn toverspreuken en andere vormen van magie die gebruikt worden door duistere tovenaars zoals Voldemort en zijn Dooddoeners. Het vak is berucht vanwege de vloek die, tot aan de dood van Voldemort, rust op de positie: elke professor houdt het slecht één jaar vol. Harry Potter kreeg daarom (in volgorde van schooljaar) les van Quirinus Krinkel, Gladianus Smalhart, Remus Lupos, Bartolomeus Krenck Jr. (vermomd als Alastor Dolleman), Dorothea Omber en Severus Sneep. Nadat Voldemort Zweinstein had overgenomen, veranderde het vak in Zwarte Kunsten, gegeven door Amycus Kragge, waarin leerlingen leren hoe duistere magie te gebruiken.
Vliegen is een vak dat leerlingen alleen in het eerste jaar krijgen. Het vak, gegeven door Madame Hooch, leert leerlingen vliegen op bezems. Pas na het jaar vliegles mogen leerlingen lid worden van het Zwerkbalteam van hun afdeling. Harry Potter, gezien zijn ontdekte talent tijdens de eerste les, mocht dit wel al.
Keuzevakken
Dreuzelkunde (Engels: Muggle Studies) is een vak waarin leerlingen over de wereld van Dreuzels leren. Het vak wordt gegeven door Clothilde Bingel (als vervanger van Quirinus Krinkel). Wanneer Zweinstein in handen is van Voldemort wordt Dreuzelkunde een verplicht vak, gegeven door Alecto Kragge, waarin anti-Dreuzelpropoganda wordt gedeeld.
De Leer der Oude Runen (Engels: Study of Ancient Runes) is de studie van Oude Runen, een oud schrift. Het vak wordt in de boeken en films alleen genoemd als onderdeel van het vakkenpakket van Hermelien; er spelen zich geen daadwerkelijke scènes af tijdens de lessen.
Voorspellend rekenen (Engels: Arithmancy) gaat over numerologie en het gebruik van cijfers om de toekomst te voorspellen. Ook dit vak wordt alleen genoemd als onderdeel van het vakkenpakket van Hermelien. Het wordt gegeven door professor Septima Vector.
Waarzeggerij (Engels: Divination) draait om het (leren) voorspellen van de toekomst met behulp van middelen zoals theebladeren en glazen bollen. Het vak wordt gegeven door Sybilla Zwamdrift en de centaurFirenze (vanaf boek 5).
Examens
Aan het einde van elk schooljaar zijn er examens. Elke leerling moet deze afnemen en alleen als deze slaagt mag hij of zij verder naar het volgende jaar. Er zijn twee speciale examens: de S.L.IJ.M.B.A.L.len (Schriftelijke Loftuiting wegens IJver, Magische Bekwaamheid en Algeheel Leervermogen) aan het einde van jaar vijf, en de P.U.I.S.T.en (Proeve van Uitzonderlijke Intelligentie en Superieure Toverkunst), aan het einde van jaar zeven. De beoordelingen zijn (van hoog naar laag) in te delen als Voldoende: Uitmuntend, Boven Verwachting en Acceptabel, en Onvoldoende: Slecht, Dieptreurig en Zwakzinnig.
Voor de vakken waarvoor een leerling bij de S.L.IJ.M.B.A.L.len een voldoende heeft gehaald, kan de leerling doorgaan voor een P.U.I.S.T, hoewel er ook leraren zijn die alleen studenten met 'Uitmuntend' of 'Boven Verwachting' toelaten. P.U.I.S.T.en zijn benodigd voor sommige vervolgopleidingen, zoals de opleiding tot Schouwer.