Hominini
| Hominini | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Schedel van Sahelanthropus tchadensis (afgietsel) | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Geslachtengroep | ||||||||||||
| Hominini Gray, 1825 | ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Hominini op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
De Hominini vormen een geslachtengroep binnen de familie van de mensachtigen (Hominidae). Tot deze groep behoren de mens (Homo sapiens), de chimpansee (Pan troglodytes), de bonobo (Pan paniscus) en hun uitgestorven verwanten. Een belangrijk fysiek kenmerk van deze mensachtigen is de ontwikkeling van de rechtopstaande, tweevoetige voortbeweging.
Tijdens het late Mioceen, vermoedelijk tussen 5,5 en 6,3 miljoen jaar geleden, ontstonden uit een gemeenschappelijke voorouder de afzonderlijke vooroudergroepen van mensen en chimpansees. Genetisch onderzoek toont aan dat het DNA van mensen en chimpansees voor ongeveer 98 tot 99 procent overeenkomt, afhankelijk van de gebruikte analysemethode.
Evolutie
Meer informatie: Evolutie van de mensDe gemeenschappelijke voorouder van mensen en chimpansees leefde in het late Mioceen. Het precieze tijdstip binnen deze periode waarop deze voorouder uiteensplitste, is onzeker. Genetische en paleontologische onderzoeken leveren wisselende schattingen op.
Tot de oudste mogelijke voorouders of verwanten van de mens behoren Sahelanthropus tchadensis en Orrorin tugenensis (6-7 miljoen jaar oud). De positie van deze fossiele soorten binnen de evolutie van de mens is nog onderwerp van wetenschappelijke discussie. Onderzoek naar de botten van Sahelanthropus heeft tegenstrijdige resultaten opgeleverd over de vraag of deze soort op twee benen liep.
Ook de uitgestorven geslachten Ardipithecus, Australopithecus en Paranthropus worden tot de vroege verwanten van de mens gerekend. Het geslacht Homo is volgens ontstaan uit een voorouder die tot het geslacht Australopithecus behoorde.
Van de voorouders en uitgestorven verwanten van chimpansees zijn veel minder fossielen bekend. In 2005 werden fossiele tanden in Kenia beschreven, die aan het geslacht Pan werden toegeschreven. Ze dateren uit het Midden-Pleistoceen en zijn tussen ongeveer 545.000 en 284.000 jaar oud.
Taxonomie en indeling
De afbakening van de geslachtengroep Hominini verschilt per taxonomische indeling. Volgens de indeling van Mann en Weiss (1996) omvat Hominini zowel de mensen (Homo) als de chimpansees (Pan).
In een andere, veelgebruikte indeling omvat Hominini uitsluitend de menselijke evolutionaire lijn na de afsplitsing van de gemeenschappelijke voorouder met chimpansees. Hieronder vallen onder meer Homo, Australopithecus en Ardipithecus. Chimpansees worden in deze indeling ondergebracht in de afzonderlijke geslachtengroep Panini. De term 'homininen' verwijst dan uitsluitend naar mensen en hun uitgestorven verwanten binnen deze evolutionaire lijn.
- Geslachtengroep: Hominini (3 soorten)
- Geslacht: Ardipithecus †, (White et al., 1995)
- Soort: Ardipithecus kadabba †, (Haile-Selassie et al., 2001)
- Soort: Ardipithecus ramidus †, (White et al., 1994)
- Geslacht: Australopithecus †, (Dart, 1925)
- Soort: Australopithecus afarensis †, (Johanson & White, 1978)
- Soort: Australopithecus africanus †, (Dart, 1925)
- Soort: Australopithecus anamensis †, (M. Leakey, 1995)
- Soort: Australopithecus bahrelghazali †, (Brunet et al., 1995)
- Soort: Australopithecus deyiremeda †, (Haile-Selassie et al., 2015)
- Soort: Australopithecus garhi †, (Asfaw et al., 1999)
- Soort: Australopithecus sediba †, (Berger et al., 2010)
- Geslacht: Homo (Mensen), (Linnaeus, 1758) (1 soort)
- Soort: Homo antecessor †, (Bermúdez de Castro et al., 1997)
- Soort: Homo cepranensis (Ceprano-mens) †, (Mallegni et al., 2003)
- Soort: Homo denisova (Denisova-mens) †
- Soort: Homo erectus †, (Dubois, 1892)
- Ondersoort: Homo erectus erectus †
- Ondersoort: Homo erectus javanicus (Javamens) †
- Ondersoort: Homo erectus lantianensis (Lantianmens) †
- Ondersoort: Homo erectus meganthropus †
- Ondersoort: Homo erectus nankinensis (Nanjingmens) †
- Ondersoort: Homo erectus pekinensis (Pekingmens) †
- Ondersoort: Homo erectus soloensis (Solo-mens) †
- Ondersoort: Homo erectus tautavelensis (Tautavel-mens) †
- Ondersoort: Homo erectus wushanensis (Wushanmens) †
- Ondersoort: Homo erectus yuanmouensis (Yuanmoumens) †
- Soort: Homo ergaster †, (Groves & Mazak, 1975)
- Soort: Homo floresiensis (Floresmens) †, (Brown et al., 2004)
- Soort: Homo georgicus (Dmanisi-mens) †, (Vekua et al, 2002)
- Soort: Homo habilis †, (Leakey et al., 1964)
- Soort: Homo heidelbergensis (Heidelbergmens) †, (Schoetensack, 1908)
- Soort: Homo helmei †
- Soort: Homo naledi †
- Soort: Homo neanderthalensis (Neanderthaler) †, (King, 1864)
- Soort: Homo rhodesiensis (Rhodesiëmens) †, (Woodward, 1921)
- Soort: Homo rudolfensis †, (Alexeev, 1986)
- Soort: Homo sapiens (Mens)
- Geslacht: Kenyanthropus †, (Leakey et al., 2001)
- Soort: Kenyanthropus platyops †, (Leakey et al., 2001)
- Geslacht: Pan (Chimpansees), (Oken, 1816) (2 soorten)
- Soort: Pan paniscus (Bonobo of dwergchimpansee), (Schwarz, 1929)
- Soort: Pan troglodytes (Chimpansee), (Blumenbach, 1799)
- Ondersoort: Pan troglodytes schweinfurthii
- Ondersoort: Pan troglodytes troglodytes
- Ondersoort: Pan troglodytes vellerosus
- Ondersoort: Pan troglodytes verus (West-Afrikaanse chimpansee)
- Geslacht: Paranthropus †, (Broom, 1938)
- Soort: Paranthropus aethiopicus †, (Olson, 1985)
- Soort: Paranthropus boisei †, (M. Leaky, 1959)
- Soort: Paranthropus robustus †, (Broom, 1938)
- Geslacht: Praeanthropus †, (Senyurek, 1955)
- Soort: Praeanthropus tugenensis †, (Senut et al., 2001)
- Geslacht: Sahelanthropus †, (Brunet et al., 2002)
- Soort: Sahelanthropus tchadensis †, (Brunet et al., 2002)
- Geslacht: Ardipithecus †, (White et al., 1995)
Indeling mensapen
| Mensachtigen (Hominidae) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Referenties
- 1 2 (en) Yoo D, Rhie A, Hebbar P, Antonacci F, Logsdon GA, Solar SJ, Antipov D, et al. (2025). Complete sequencing of ape genomes. Nature 641 (8062): 401-418. DOI: 10.1038/s41586-025-08816-3.
- ↑ (en) (2005). Initial sequence of the chimpanzee genome and comparison with the human genome. Nature 437 (7055): 69-87. DOI: 10.1038/nature04072.
- ↑ (en) Brunet, M., et al. (2002). A new hominid from the Upper Miocene of Chad, Central Africa. Nature 418 (6894): 145-151. DOI: 10.1038/nature00879.
- ↑ (en) Wolpoff, M., et al. (2002). Sahelanthropus or 'Sahelpithecus'?. Nature 419 (6907): 581-582. DOI: 10.1038/419581a.
- ↑ (en) Williams SA, Wang X, Araiza I, Guerra JS, Meyer MR, Spear JK. (2026). Earliest evidence of hominin bipedalism in Sahelanthropus tchadensis. Science Advances 12 (1). DOI: 10.1126/sciadv.adv0130.
- ↑ (en) Alemseged Z. (2023). Reappraising the palaeobiology of Australopithecus. Nature 617 (7959): 45-54. DOI: 10.1038/s41586-023-05957-1.
- ↑ (en) McBrearty, S. en Jablonski, N.G. (2005). First fossil chimpanzee. Nature 437 (7055): 105-108. DOI: 10.1038/nature04008.
- ↑ (en) Mann, A. en Weiss, M. (1996). Hominoid phylogeny and taxonomy: a consideration of the molecular and fossil evidence in an historical perspective. Molecular Phylogenetics and Evolution 5 (1): 169-181. DOI: 10.1006/mpev.1996.0011.
- ↑ (en) Wood, B. en Richmond, B.G. (2000). Human evolution: taxonomy and paleobiology. Journal of Anatomy 197 (1): 19-60. DOI: 10.1046/j.1469-7580.2000.19710019.x.