
Immanuel Velikovsky (Russisch: Иммануил Великовский) (Vitebsk, 10 juni 1895 – Princeton, 17 november 1979) was een publicist op het gebied van prehistorie, oude geschiedenis en de beweging van hemellichamen. Zijn theorieën worden door de gevestigde academische wereld afgewezen of genegeerd.
Velikovsky werd geboren in Vitebsk (nu Wit-Rusland) als zoon van een welgestelde Joodse familie. Hij volgde het Medvednikov Gymnasium in Moskou en ging vervolgens geneeskunde studeren in Montpellier, Edinburgh en Moskou, en studeerde in 1921 af. Vervolgens vestigde hij zich in Berlijn. Hij trouwde in 1923 met de violiste Elisheva Kramer. Het echtpaar kreeg twee dochters. Tussen 1924 en 1939 woonde hij in Palestina, waar hij een medische, psychiatrische en psychoanalytische praktijk hield. In 1939 vestigde het gezin zich in New York. Na zijn vestiging in de Verenigde Staten begon Velikovsky met de publicatie van zijn door velen als controversieel bestempelde boeken. Als gevolg van de algemene afwijzing van zijn theorieën was hij gedurende de jaren ’50 en ’60 persona non grata in de academische wereld. Nadien werden zijn publicaties bekender en steeg het aantal geïnteresseerden. Velikovsky overleed in Princeton in 1979.
De academische wereld heeft altijd ongewoon fel gereageerd op Velikovsky’s theorieën. Uitgeverij Macmillan, die veel academische werken uitgaf, werd na de publicatie van “Werelden in botsing” bedreigd met een boycot en haalde het boek daarop uit haar fonds. De eindredacteur verantwoordelijk voor het goedkeuren van Velikovsky’s manuscript werd ontslagen. Tevens werd de directeur van het Hayden Planetarium in New York ontslagen, omdat hij de theorieën van Velikovsky in het planetarium een plaats wilde geven.
In het algemeen richtte de kritiek zich op de onorthodoxe wijze waarop Velikovsky tot zijn conclusies kwam, zoals het gebruik van oude mythen. Verder was er kritiek op het gebruik van bronnen, zoals het gebruiken van verouderde vertalingen of onjuiste interpretaties. Daardoor konden zijn theorieën de toets van de wetenschappelijke methode niet doorstaan. Volgens academische normen waren zijn opvattingen pseudowetenschappelijk. In een uitgebreide publicatie, met de dubbelzinnige titel 'Botsende Werelden', analyseerde en weerlegde Prof. Hans Freudenthal even scherp, erudiet als humoristisch de theorieën van Velikovsky.
De wetenschap heeft met haar eigen waarnemingen, jaren later, een aantal van Velikovsky’s beweringen bevestigd, zoals de omvang van het magnetisch veld van de aarde, waarvan altijd gedacht werd dat het veel kleiner was dan nu is vastgesteld, en ook de eigenschap van Jupiter dat de planeet radiosignalen uitzendt, is inmiddels een vaststaand feit, evenals de oppervlaktetemperatuur van Venus die veel hoger bleek te liggen dan de wetenschappers aanvankelijk dachten. Dat verandert echter niets aan de onwetenschappelijke verdichtingen die Velikovsky te boek stelde.