| Politiek in Italië | ||
|---|---|---|
|
President (lijst) Verkiezingen Bestuurlijke indeling Regio's Provincies Gemeente - Frazione |
Het Parlement van Italië (Italiaans: Parlamento italiano) bestaat uit twee kamers, de Camera dei deputati, het Huis van Afgevaardigden en de Senato della Repubblica, de Senaat.
Tot 2023 telde het parlement 945 leden (parlamentari), waarvan het Huis van Afgevaardigden 630 leden (deputati) en de Senaat 315 (senatori). In 2021 was er een referendum waarbij het aantal zetels is gereduceerd naar 400 en 200 zetels respectievelijk. Deze wet is vanaf de verkiezingen in 2023 van kracht.
De Italiaanse Grondwet stelt geen verschil in macht tussen beide Kamers. Wel is de voorzitter van de Senaat tevens de vicepresident van Italië, mocht de President van Italië zijn functie niet kunnen uitvoeren.
Het Italiaanse kiesstelsel hanteert verschillende kiesgerechtigde leeftijden voor de kamers: je moet minstens 18 jaar oud zijn voor het Huis van Afgevaardigden en minstens 25 jaar oud zijn voor de Senaat. Er is geen stemplicht.
Het Italiaanse kiesstelsel heeft aparte zetels voor expats en andere stemgerechtigden die in het buitenland stemmen, namelijk zes zetels in het Huis van Afgevaardigden en drie zetels in de Senaat.
Italië hanteert voor beide Kamers een kiesdrempel van 8% voor allianties en 4% voor partijen. Mocht een alliantie geen 8% halen, dan tellen de partijen apart mee met een kiesdrempel van 4%.
Op 14 december 2005 nam de Senaat de huidige kieswet aan. De grootste verandering was de komst van een winnaarsbonus, waarbij de grootste alliantie (minimaal) 55% van de 630 zetels kreeg, dat is dus 345 zetels. Op regionaal niveau voor de Senaat wint de grootste partij van de regio 55% van de te verdelen zetels voor die regio. In Italië is het gebruikelijk allianties te vormen, om zo meer kans op de winnaarsbonus te maken.
In oktober 2026 stemde het Italiaanse parlement in met een nieuwe kieswet. Het gemengde kiesstelsel wordt afgeschaft, hierbij werden ongeveer een derde van de zetels via districten verdeeld en de rest proportioneel. Hiervoor komt een volledig evenredig stelsel voor in de plaats met een winnaarsbonus. De partij, of de alliantie van partijen, die de meeste en minstens 42% van de stemmen vergaard krijgt 70 extra zetels in de Kamer en 35 in de Senaat. Op deze wijze krijgt de grootste coalitie automatisch een absolute zetelmeerderheid. Partijen die er aanspraak op de bonus willen maken, moeten vóór de verkiezingen een gezamenlijk regeerprogramma presenteren en één kandidaat-premier aanwijzen. Volgens voorstanders weet de kiezer zo vooraf wie er gaat regeren en hoeft er na de stembusgang minder te worden onderhandeld.