| Jacques van Boom | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonlijke gegevens | ||||
| Volledige naam | Jacobus Hubertus van Boom | |||
| Geboortedatum | 14 mei 1937 | |||
| Geboorteplaats | Simpelveld | |||
| Overlijdensdatum | 31 juli 2004 | |||
| Overlijdensplaats | Oegstgeest | |||
| Academische achtergrond | ||||
| Alma mater | Universiteit Utrecht | |||
| Proefschrift | Isomerisaties en eliminaties door basen bij systemen met vier en met zes p-electronen | |||
| Promotor | Josef Ferdinand Arens | |||
| Wetenschappelijk werk | ||||
| Vakgebied | Scheikunde | |||
| Bekend van | Van Booms reagens | |||
| Onderzoek | bio-organische chemie | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Lid van | Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen | |||
| Links | ||||
| Website | ||||
| ||||
Jacobus Hubertus (Jacques) van Boom (Simpelveld, 14 mei 1937 – Oegstgeest, 31 juli 2004) was een hoogleraar in de bio-organische chemie. Hij is vooral bekend om zijn innovatieve werk bij het synthetiseren van reeksen nucleïnezuren met een gedefinieerde sequentie.
Jacques werd geboren in Simpelveld als jongste in een gezin van acht kinderen. Zijn moeder overleed toen hij elf maanden was, waarna zijn opvoeding bij zijn zus en zijn vader kwam te liggen. Hij ging naar het Bernardinusgymnasium in Heerlen, waar hij zijn interesse voor chemie ontwikkelde. Bij een van zijn vroege chemische experimenten verloor hij twee vingers. Hij studeerde aan de Universiteit Utrecht en promoveerde in 1968 cum laude bij professor Arens. Hij werkte vervolgens als postdoctoraal onderzoeker bij Alexander Todd aan de Cambridge University, en was sinds 1970 verbonden aan de Universiteit Leiden als wetenschappelijk medewerker en lector. Vanaf 1978 was hij hoogleraar bio-organische chemie in het Leids Instituut voor Chemisch onderzoek.
Zijn onderzoek richtte zich op de grens tussen chemie en biologie. Hij was een pionier op het onderzoeksgebied van levenswetenschappen. Hij gold nationaal en internationaal als een van de bekendste en invloedrijkste Nederlandse chemici uit de jaren 1980-2000. Van Boom richtte zich in het begin van zijn carrière op nieuwe methoden voor de synthese van nucleïnezuren. Als een van de eersten had hij in de jaren zeventig van de twintigste eeuw een technologie ontwikkeld die DNA-fragmenten op vrij grote schaal en zuiver kon produceren. Dit onderzoek bracht hem internationale roem toen hij en zijn medewerkers in samenwerking met de groep van professor Alexander Rich (Massachusetts Institute of Technology) een nieuwe verschijningsvorm van het DNA identificeerden: het Z-DNA. Het artikel in Nature geldt als een van de klassiekers in de moderne moleculaire biologie. Na dit vroege succes onderzocht zijn vakgroep technieken voor de synthese van biopolymeren. Dit onderzoek leverde diverse resultaten op: een synthetisch vaccin tegen Haemophilus influenzae type b, een generiek inzetbaar fosforyleringsreagens (ook bekend als "Van Booms reagens"), en — in samenwerking met professor Eckard Wimmer (Stony Brook University) — inzicht in het replicatiemechanisme van het poliovirus.
Hij schreef meer dan 750 wetenschappelijke publicaties. Hij was adviseur bij Organon, Unilever en Gist-Brocades, en heeft met deze en andere partijen een groot aantal octrooien op zijn naam staan. Hij stond aan de wieg van het biotechnologiebedrijf Prosensa.
Van Boom gold binnen en buiten Nederland als een van de meest geciteerde wetenschappers, en jarenlang als de meest geciteerde Nederlandse chemicus in de bio-organische chemie. Onder zijn leiding kwamen meer dan zestig promoties tot stand.
Hij verplaatste zich vaak per bromfiets, ook binnen het gebouw, en gebruikte vermeende mechanische pech soms als excuus om vergaderingen te vermijden.
Na zijn pensionering in juni 2002 bleef hij actief betrokken bij onderwijs en onderzoek als wetenschappelijk adviseur van de Faculteit Wetenschappen van de Universiteit Leiden. Hij overleed twee jaar later aan de gevolgen van longkanker.