Jan Verplaetse

Jan Verplaetse
Jan Verplaetse
Persoonsgegevens
Naam Jan Verplaetse
Geboren Sleidinge, 1969
Land Vlag van België België
Beroep filosoof
Functie Filosoof en Auteur
Oriënterende gegevens
Discipline Rechtsfilosofie, Ethiek
Stroming Vrije wil-Scepticisme
[www.consequent.blog Website]
Portaal  Portaalicoon   Filosofie

Jan Verplaetse (Sleidinge, 1969) is een Vlaamse filosoof en schrijver. Hij is hoogleraar rechtsfilosofie en ethiek aan de Faculteit Recht en Criminologie van de Universiteit Gent. Hij is de auteur van Het morele brein (2006), Het morele instinct (2008), Zonder vrije wil (2011), Bloedroes (2016) en Ultramontaan (2024).

Biografie

Verplaetse studeerde wijsbegeerte aan de Universiteit Gent en promoveerde in 2002 met een proefschrift over wetenschappelijke pogingen om moraal in de hersenen te lokaliseren. Het morele brein (2006) is de handelseditie van dit proefschrift.

In 2004 richtte hij met Johan Braeckman een interdisciplinaire groep van Belgische en Nederlandse wetenschappers met een fascinatie voor de ontwikkeling en diversiteit van moreel en immoreel gedrag. In 2006 was hij gastcurator van de tentoonstelling 'Voorbij goed en kwaad' (Museum Dr. Guislain) en ontving hij de tweejaarlijkse Prijs Lucien De Coninck voor beloftevol onderzoeker. In 2009 publiceerde deze onderzoeksgroep het overzichtswerk The moral brain: essays on the evolutionary and neuroscientific aspects of morality (Springer). Voor Het morele instinct (2008) dat ook in Duitse vertaling verscheen, ontving hij in 2009 de Eurekaprijs voor wetenschapscommunicatie (Nederland).

In 2011 verscheen Zonder vrije wil. Een filosofisch essay over verantwoordelijkheid (Nieuwezijds) dat de shortlist haalde van de Nederlandse Socratesbeker voor het meest prikkelende filosofieboek. Rond dit boek met zijn erg provocatieve stelling geeft Verplaetse lezingen in binnen- en buitenland en roerde hij zich in debatten voor een meer humane toekomst van het Belgische strafrecht. Samen met enkele Belgische magistraten, die zich verzetten tegen de dominerende vergeldingsidee en het eenzijdig beklemtonen van schuld, verdienste en verantwoordelijkheid, organiseerde hij het symposium Schuld onder de Schedel (Gent, 31 mei 2013). Verplaetse is de mede-oprichter van Consequent, een denktank die zich verdiept in het niet-bestaan van de vrije wil.

In 2016 publiceerde Verplaetse Bloedroes: over onmodern geluk (Nieuwezijds) waarin hij op zoek ging naar waarheid en fictie rond het opwindende effect van bloed. Het boek werd naar het Engels vertaald (Bloodrush: The dark history of a vital fluid, Reaktion Books, London, 2020) en verscheen ook in het Roemeens.

In 2024 verscheen Ultramontaan: filosofische dialogen over geloof, gezag en neogotiek (Pelckmans) waarin hij zich inleefde in de ultrakatholieke voorstellingswereld van de Belgische architect Jean-Baptiste de Bethune en zijn entourage. De dialogen cirkelen rond de vraag of een neogotische guillotine in die wereld mogelijk was. Ultramontanen waren voor de doodstraf, gaven betekenis aan lijden en dood en wilden de hele samenleving "in Christus herstellen". Waarom dan geen neogotische guillotine?

Hij schreef ook enkele algemene werken over ethiek waaronder Beginselen van samenleven. Handboek ethiek en rechtsfilosofie (met Charles Delmotte) (Maklu 2017) en recentelijk Waarom niets mag en alles moet. Handboek klassieke en hedendaagse ethiek (Pelckmans 2024).

Momenteel werkt hij aan een boek over metafysica.

Publicaties