Janet Frame

Janet Frame
Janet Paterson Frame
Janet Frame
Algemene informatie
Geboortedatum 28 augustus 1924Bewerken op Wikidata
Geboorteplaats DunedinBewerken op Wikidata
Overlijdensdatum 29 januari 2004Bewerken op Wikidata
Overlijdensplaats DunedinBewerken op Wikidata
Doodsoorzaak leukemieBewerken op Wikidata
Begraafplaats Oamaru Old CemeteryBewerken op Wikidata
Wijze van overlijden natuurlijke doodBewerken op Wikidata
Werk
Beroep romanschrijver, essayist, dichter, schrijver, schrijver van korte verhalenBewerken op Wikidata
Werkveld poëzie, essay
Werkgever(s) Yaddo
Bekende werken The Carpathians, Owls Do Cry
Studie
School/universiteit Universiteit van Otago, Dunedin Teachers' Training College
Kunst
Genre modernisme, magisch realisme
Stroming postmodernisme
Beïnvloed door William Styron, William Faulkner, Virginia Woolf
Persoonlijk
Talen Engels
Fysiek
Haarkleur rood haar
Diversen
Prijzen en onderscheidingen Orde van Nieuw-Zeeland (1990), Commandeur in de orde van het Britse rijk (1983), honorary doctor of the University of Waikato (1992), Commonwealth Writers' Prize (1989), honorary doctor of the University of Otago (1978), Prime Minister's Award for Literary Achievement (Fiction) (2003), Robert Burns Fellowship (1965)
Website Officiële website
Archieflocatie(s) Eberly Speciale Familiecollectiebibliotheek, Hocken CollectionsBewerken op Wikidata

Janet (Jean) Frame (Dunedin, 28 augustus 1924 – aldaar, 29 januari 2004) was een Nieuw-Zeelandse schrijfster.

Gedenkplaat voor Janet Frame in Dunedin, Nieuw-Zeeland, op de 'Writers' Walk' op het Octagon

Biografie

Frame werd geboren in Dunedin. De eerste vrouwelijke arts van Nieuw-Zeeland, Emily Siedeberg, hielp bij haar geboorte. Frame groeide op in Oamaru. Ze volgde onderwijs aan de Waitaki Girls' High School en het Dunedin Teachers College. Later leefde ze lange tijd in Londen en in de Verenigde Staten van Amerika.

In 1947 werd er bij vergissing schizofrenie bij haar geconstateerd en werd zij opgenomen in het Seacliff Mental Hospital. Ze bracht zeven jaar onder uiterst moeilijke omstandigheden door in verschillende psychiatrische klinieken en onderging meer dan tweehonderd elektroshocks. In deze tijd publiceerde zij haar eerste boek, een verzameling korte verhalen getiteld The Lagoon and Other Stories (1951, De lagune en andere verhalen). Doordat ze voor haar boek de 'Hubert Church Prose Award' ontving, raakte men er uiteindelijk van overtuigd dat zij geen geestelijke aandoening had. Het had niet veel gescheeld of had een lobotomie ondergaan; ze ontving de prijs enkele dagen voor de geplande procedure.[bron?]

Van 1954 tot 1955 woonde zij bij Frank Sargeson, die haar aanmoedigde om te blijven schrijven. In 1956 verliet ze Nieuw-Zeeland met financiële ondersteuning van het State Literary Fund. Ze woonde gedurende zeven jaar op Ibiza, in Andorra en in Engeland. Na het overlijden van haar vader keerde zij terug naar Nieuw-Zeeland.

Hoe belangrijk het (familie-)leven voor haar was blijkt uit haar vroeg gepubliceerde werk Owls Do Cry (Uilen roepen) en uit haar autobiografische trilogie: Een engel aan mijn tafel. Deze autobiografie heeft drie delen:

In augustus 2003 werd bij haar acute myeloïde leukemie geconstateerd. Ze stierf aan deze ziekte in het Dunedin Hospital op 29 januari 2004.

Janet Frame Heritage Trail

Op 24 november 1995 werd in Oamaru een wandeling van anderhalf uur uitgezet, die langs verschillende plekken uit Janets eerste boeken leidt. Bij de lokale VVV is een folder verkrijgbaar, met daarin de route en enkele citaten die toebehoren aan de plekken. Zo komt men langs de bibliotheek, de bioscoop, het politiebureau, de tuinen van Oamaru en het zwembad waar Janets zusje Myrtle verdronken is, zoals beschreven in To the Is-Land. Er is ook de mogelijkheid om deze plekken onder leiding van een gids te bekijken.

Janet Frame Literary Trust

In 1999 richtte Janet het liefdadigheidsfonds Janet Frame Literary Trust op. Toen zij in 2004 stierf liet ze aan dit fonds haar auteursrechten na en bepaalde dat alle toekomstige royalty's en andere inkomsten via dit fonds zouden worden gebruikt ter ondersteuning van Nieuw-Zeelandse dichters en schrijvers van fictie. Zelf heeft ze ook verscheidene malen vanuit vergelijkbare fondsen ondersteuning gekregen.

In 2005 heeft deze stichting een eigen prijs ontworpen: de Janet Frame Literary Award. De nominaties worden ieder jaar aangekondigd op de verjaardag van Janet.

Janet Frame Eden Street Trust

56 Eden Street is het adres waar de familie van Janet woonde van haar zevende tot haar negentiende levensjaar. Dit is het huis waar Janet volgens haarzelf "van woorden leerde houden".

Het huis is open voor publiek: in juni 2002 kocht de stichting het huis, dat oud en verwaarloosd was. Samen met Janet en haar zus June Gordon werd het huis verbouwd naar hoe het er ongeveer in de jaren 1940 uitgezien heeft: beiden bleken zelfs de soorten behang en vloeren nog tot in detail te kunnen beschrijven.

In de wintermaanden worden hier workshops en trainingen gegeven en is ook te huur voor schrijvers, geheel in de stijl van Janet Frame: "een rustige plek om alleen te kunnen zijn met je gedachten".

Nominaties en prijzen

De grote klok van Oamaru, vaak beschreven door Janet in haar boeken.

(Voor prijzen gewonnen met haar boeken, zie de onderstaande bibliografie.)

Op 6 februari 1990 werd ze uitgeroepen tot lid van de Orde van Nieuw-Zeeland. Daarnaast werd ze verschillende keren genomineerd voor de Nobelprijs voor de Literatuur, laatstelijk in 2003 toen Asa Bechman, literair criticus van het Zweedse dagblad Dagens Nyheter, voorspelde dat Frame dat jaar de prijs zou winnen.[bron?]

Bibliografie

Als de boeken of bundels in het Nederlands vertaald zijn, is de vertaling van de titel opgenomen.

Romans

  • Owls Do Cry (Christchurch 1957). New Zealand Literary Fund Award for Achievement (1958). Vert. door May van Sligter als: Uilen roepen. Breda, De Geus, 1994 ISBN 90-5226-212-8
  • Faces in the Water (Christchurch 1961). Vert. door Clément Hengst als: Schimmen in het water. Amsterdam, Van Ditmar, 1963. Vert. door May van Sligter als: Gezichten in het water. Breda, De Geus, 1993 ISBN 90-5226-125-3
  • The Edge of the Alphabet (Christchurch 1962)
  • Scented Gardens for the Blind (Christchurch 1963);
    Hubert Church Prose Award (1964)
  • The Adaptable Man (Christchurch 1965)
  • A State of Siege (New York 1966);
    Buckland Literary Award (1967) (ook voor The Reservoir, and Other Stories)
  • The Rainbirds (London 1968) (in de Verenigde Staten gepubliceerd als Yellow Flowers in the Antipodean Room)
  • Intensive Care (New York 1970);
    Hubert Church Prose Award (1971);
    Buckland Literary Award (1972)
  • Daughter Buffalo (New York 1972);
    Hubert Church Prose Award (1974)
  • Living in the Maniototo (New York 1979);
    Buckland Literary Award (1980);
    New Zealand Book Award for Fiction (1980)
  • The Carpathians (New York 1988). Ansett New Zealand Book Award for Fiction (1989); Commonwealth Writers Prize for Best Book (1989). Vert. door May van Sligter als: De herinneringsbloem. Breda, De Geus, 1996 ISBN 90-5226-288-8
  • Towards Another Summer (Random House New Zealand 2007). Vert. door Anneke Bok als: Een andere zomer. Breda, De Geus, 2010 ISBN 978-90-445-1400-1

Verhalen(-bundels)

  • The Lagoon and other stories (Christchurch 1951). Hubert Church Prose Award (1952). Vert. door May van Sligter als: De lagune en andere verhalen. Breda, De Geus, 1992 ISBN 90-5226-082-6
  • The Reservoir: Stories and Sketches (New York 1963)
  • Snowman, Snowman: Fables and Fantasies (New York 1963)
  • The Reservoir, and Other Stories (Christchurch 1966)
  • You Are Now Entering the Human Heart (Wellington 1983)
  • Prizes. Selected short stories (Random House New Zealand 2009). Vert. door door Anneke Bok, Nan Lenders en May van Sligter als: Je betreedt nu het menselijk hart. Breda, De Geus, 2011 ISBN 978-90-445-1401-8

Kinderboek

  • Mona Minim and the Smell of the Sun (New York 1969)

Poëzie(-bundels)

  • The Pocket Mirror: Poems (New York 1967);
    New Zealand Literary Fund Award for Achievement (1969);
    Best Children's Book of the Year van Spectrum Print Book Design Awards (2006) (herdruk)
  • The Goose Bath: Poems (2006)
  • Parleranno le tempeste (Mendrisio 2017);
    Vertalingen van Eleonora Bello en Francesca Benocci. Voorwoord van Pamela Gordon (Janet Frame Literary Trust)

Autobiografie

  • To the Is-land - Autobiography 1 (New York 1982). Sir James Wattie Book of the Year Award (1983). Vert. door Anneke Goddijn-Bok en May van Sligter als: Naar het Is-land. Breda, De Geus, 1991 ISBN 90-5226-034-6
  • An Angel at My Table - Autobiography 2 (New York 1984). New Zealand Book Award for non-Fiction (1984), Vert. door Anneke Goddijn-Bok en May van Sligter als: Een engel aan mijn tafel. Breda, De Geus, 1991 ISBN 90-5226-035-4
  • Envoy from Mirror City - Autobiography 3 (Auckland 1985). Sir James Wattie Book of the Year Award (1985); New Zealand Book Award for non-Fiction (1986). Vert. door Anneke Goddijn-Bok en May van Sligter als: De gezant van Spiegelstad. Breda, De Geus, 1991 ISBN 90-5226-036-2
  • Janet Frame: An Autobiography (de drie voorafgaande delen gecombineerd) (Auckland 1989)

Hiernaast publiceerde Janet Frame nog enkele tientallen artikelen.

Literatuur