Waterpoorten van Leuven

Links (linkeroever van de Dijle): de Justus Lipsiustoren. Rechts (rechteroever): de Janseniustoren.
Janseniustoren

De waterpoorten van Leuven waren onderbrekingen van de ringmuren van het Belgische Leuven. Er waren waterpoorten op de oude, eerste ringmuur en op de latere, grote of tweede ringmuur van de stad.

Eerste ringmuur (twaalfde eeuw)

De eerste ringmuur dateert van de twaalfde eeuw. Hij was op twee plaatsen onderbroken: daar waar de Dijle de stad binnen komt en daar waar ze uit de stad stroomt. Er stonden torens links en rechts van de Dijle, waar binnenvarende schepen tol moesten betalen.

Stroomopwaarts de Dijle

Deze waterpoort bestond uit een bakstenen brug die nog beschreven werd tot het einde van de veertiende eeuw. De waterpoort was versterkt met twee watertorens.

Stroomafwaarts de Dijle

Deze waterpoort bevond zich naast de Sint-Geertruiabdij. De sluis over de Dijle had de naam Sint-Geertrusluis. Met de drooglegging van de Vismarkt - de middeleeuwse haven van Leuven - in de negentiende eeuw werd deze sluis afgebroken.

Tweede ringmuur (veertiende eeuw)

Grote Spui op de Dijle
Plek waar de Voer Leuven binnen stroomt aan de voormalige Kleine Spui.

De volgende waterpoorten stonden stroomopwaarts de rivier - aan de zuidkant van Leuven - op de tweede ringmuur, gebouwd tijdens de veertiende eeuw. Waar de Dijle de stad verlaat, stond geen waterpoort.

Grote Spui

Aan de Grote Spui kwam de Dijle Leuven binnen, doorheen de tweede ringmuur. Dit complex kon twee graanmolens doen draaien: de Volmolen en de Spuimolen. Restanten bestaan vandaag nog.

Kleine Spui

De Voer doorkruiste de tweede ringmuur aan de Kleine Spui om nadien door Leuven te stromen, langs de weg genaamd Kapucijnenvoer. De Kleine Spui telde slechts een molen, de IJzermolen met een kleine ijzergieterij. Hiervan is niets bewaard: de locatie wordt nu ingenomen door Parking Bodart.