Jean Franklemon

Opleiding en artistieke activiteiten

Franklemon bezocht het atheneum van Ukkel, waar ook zijn latere medeverzetsstrijders Youra Livchitz en Robert Maistriau schoolliepen. Hij studeerde vervolgens aan de Université libre de Bruxelles.

Hij was actief als theateracteur en woonde voor zijn arrestatie in Sint-Agatha-Berchem. Hij was aangesloten bij de Gewapende Partizanen, een organisatie binnen het Belgische verzet.

Verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Duitse bezetting raakte Franklemon betrokken bij het verzet. Hij maakte deel uit van de kennissenkring rond Youra Livchitz en Robert Maistriau. De drie hadden elkaar leren kennen tijdens hun schooltijd in Ukkel en kwamen later opnieuw met elkaar in contact in verzetskringen.

Begin 1943 ontstond binnen het Joods Verdedigingscomité het plan om een deportatietrein naar Auschwitz aan te vallen. De benaderde verzetsorganisaties achtten de onderneming te riskant. Livchitz besloot de actie niettemin uit te voeren en kreeg daarbij de medewerking van Franklemon en Maistriau.

Aanval op het twintigste treinkonvooi

Zie Twintigste treinkonvooi voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op de avond van 19 april 1943 namen Franklemon, Livchitz en Maistriau deel aan de aanval op het twintigste deportatiekonvooi dat vanuit de Dossinkazerne in Mechelen naar Auschwitz vertrok. De trein vervoerde 1.631 Joodse gedeporteerden.

De drie verzetsstrijders vertrokken per fiets vanuit Brussel naar de spoorlijn tussen Boortmeerbeek en Haacht. Ze beschikten over een revolver, een stormlantaarn met rood papier, een tang en geld dat bestemd was voor de ontsnapte gevangenen. Met de rode lantaarn bootsten zij een stopsein na, waardoor de machinist de trein tot stilstand bracht.

Volgens Franklemons naoorlogse verklaringen raakte hij tijdens de aanval verwikkeld in een confrontatie met een Duitse bewaker. Hierdoor kon hij zelf geen wagon openen en moest hij zich terugtrekken. Maistriau slaagde erin met een tang een wagon te openen, waaruit zeventien gedeporteerden ontsnapten. De verzetsstrijders deelden geld uit aan de ontsnapten.

Tijdens het verdere verloop van het transport wisten ook andere gedeporteerden te ontsnappen. Een aantal van hen had reeds in de Dossinkazerne voorbereidingen getroffen en gereedschap aan boord gesmokkeld. In totaal verlieten 236 gevangenen de trein. Volgens de door Kazerne Dossin gehanteerde cijfers werden 26 van hen gedood, 90 opnieuw opgepakt en ontkwamen 120 definitief.

De aanval wordt in historisch onderzoek beschreven als een uitzonderlijke verzetsactie, omdat een deportatietrein met Joden door een externe verzetsgroep tot stilstand werd gebracht.

Arrestatie en gevangenschap

Franklemon werd op 4 augustus 1943 in Brussel gearresteerd. Hij werd opgesloten in het Fort van Breendonk en de gevangenis van Sint-Gillis. Op 15 maart 1944 werd hij door een Duitse militaire rechtbank veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf wegens verzetsactiviteiten, waaronder zijn betrokkenheid bij de bevrijding van gevangenen tijdens een transport.

In april 1944 werd hij naar Duitsland gedeporteerd als Nacht und Nebel-gevangene. Hij verbleef achtereenvolgens in Sonnenburg en het concentratiekamp Sachsenhausen. In november 1944 werd hij naar Sachsenhausen overgebracht. Franklemon overleefde zijn gevangenschap en de dodenmarsen aan het einde van de oorlog.

Naoorlogs leven

Na de Tweede Wereldoorlog bleef Franklemon in Duitsland wonen. Hij vestigde zich in de Duitse Democratische Republiek (DDR), waar hij als beroepsmuzikant werkzaam was. Volgens de historische reconstructie van Agnès Bensimon bleef hij ook na de oorlog zijn communistische overtuiging trouw. Franklemon overleed in 1977 in Oost-Duitsland.