Jeugdschaak is het organiseren en deelnemen aan op de jeugd gerichte activiteiten op het gebied van schaken. Er zijn diverse onderzoeken gedaan waaruit blijkt dat schaken bevorderlijk is voor kinderen, in het bijzonder voor de rekenvaardigheid, de taalvaardigheid en het concentratievermogen.
het bevorderen van het deelnemen van jeugdspelers aan de volwassenencompetitie
simultaanseances
Zowel in Belgiƫ als in Nederland wordt veel aan jeugdschaak gedaan, niet alleen door schaakverenigingen maar ook door lagere en middelbare scholen, zowel onder als na schooltijd.
Veel schaakverenigingen hebben ook een jeugdafdeling. Veel van die verenigingen maken hierbij gebruik van de Stappenmethode. De jeugdafdeling wordt doorgaans geleid door een jeugdleider, die vaak ook als jeugdleider bestuurslid is van de vereniging. De jeugdleider hoeft niet pertinent lesgever te zijn, hij kan diverse taken ook delegeren.
Het organiseren van het open NK's, zoals het Open NK in Hengelo, het NK Snelschaak, het NK Rapid in Eindhoven, het NK Rapid voor teams in Mierlo
Het organiseren van de KNSB Jeugdclubcompetitie, voor verenigingsteams
Het organiseren van het Nederlands Schoolschaakkampioenschap, zowel voor basis- als middelbare scholen.
Het organiseren van trainingen, zowel door de KNSB zelf (landelijke trainingen voor toppers) als door de KNSB servicepunten
Het verzorgen van kadercursussen waarin trainers worden opgeleid
Het ondersteunen van bijzondere evenementen, zoals activiteiten per promotie van het meisjesschaak
Het uitgeven van het jeugdblad Voorloper
Veel van deze toernooien worden overigens door verenigingen of regionale bonden georganiseerd, de KNSB stelt de regels vast en ziet toe dat alles goed verloopt.