Jo Melkman

Jozeph Melkman
Jo Melkman in 1935
Algemene informatie
Geboren	2 april 1914 Amsterdam
Overleden	2 februari 2009 Jeruzalem
Nationaliteit	Nederland
Religie	Joods
Beroep	historicus, academisch docent
Familie
Kinderen	Dan Mikhman
Portaal    Jodendom

Jozeph (Jo) Melkman, later bekend onder zijn Hebreeuwse naam Yosef Michman, (Amsterdam, 2 april 1914 - Jeruzalem, 2 februari 2009) was Nederlands-Israëlisch classicus. Hij was van 1948 tot 1957 hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad en van 1957 tot 1960 directeur van het Israëlisch Holocaustherdenkingscentrum Yad Vashem.

Levensloop

Melkman was een zoon van Abraham Melkman (1880-1943) en Duifina Melman-Bloemendal (1879-1943). Hij had één oudere zus, Lena Jacobs-Melkman (1880-1944). Melkman studeerde klassieke taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam, en rondde zijn studie in 1938 af. Melkman sloot zich op jonge leeftijd aan bij de zionistische Joodse Jeugd Federatie, waar hij 1939 voorzitter van werd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf Melkman les op het Joods Lyceum. Op 20 juni 1943 werd Melkman samen met zijn vrouw Frederika Melkman-de Paauw overgebracht naar Kamp Westerbork. Frederika stond op de Palestinalijst en maakte daardoor kans uitgewisseld te worden tegen Duitse gevangenen. Zover kwam het niet, maar Melkman werd daarom wel met zijn vrouw naar Bergen-Belsen gestuurd, waar de overlevingskansen een stuk hoger lager in vergelijking met de concentratiekampen in Polen. Op de dag van het transport, 15 februari 1944, was Melkman nog aan zijn amandelen geopereerd. In Bergen-Belsen kwam hij in een werkcommando terecht. Later kwam hij in het kolencommando terecht, waardoor zijn overlevingskansen stegen, omdat daar meer eten was. Melkman maakte deel uit van het Verloren transport. Op 23 april 1945 werd hij door de Russen in Trobitz bevrijd.

Melkman was van 1948 tot 1957, met een korte onderbreking, hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad. In 1951 promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn proefschrift ging over David Franco Mendes. Daarna kreeg Melkman een aanstelling als privaat-docent. In 1957 emigreerde Melkman met zijn gezin naar Israël. Van 1957 tot 1960 werkte hij als directeur bij het Holocaustherdenkingscentrum Yad Vashem. Later werkte Melkman voor het ministerie van Onderwijs en Cultuur. Hij bracht toneel en tentoonstelling naar afgelegen dorpjes. Melkman getuige mei 1961 in het proces tegen Adolf Eichmann. In 1966 richtte hij aan de Hebreeuwse Universiteit het Instituut voor de Geschiedenis van het Nederlandse jodendom op. Voor Yad Vashem bleef hij adviseren wie er in aanmerkingen kwamen voor een onderscheiding van Rechtvaardige onder de Volkeren.

Persoonlijk

Melkman had samen met zijn vrouw Frederika een pleegkind, die samen met hen de oorlog overleefden. In 1947 kregen zij nog een kind, Dan Michmann, die zelf hoogleraar werd en voor Yad Vashem werkt. De twee kinderen van zijn vermoordde zus Lena hadden de oorlog in de onderduik overleefd. Na de oorlog kreeg Jo Melkman na een lange juridische strijd toestemming de kinderen zelf op te voeden als zijn pleegkinderen.

Bibliografie

• Ter Herinnering aan de Uittocht uit Egypte, Amsterdam: Nederlandse Zionistenbond; 32 p.
• David Franco Mendes. A hebrew poet (dissertatie), Amsterdam / Jeruzalem: Massadah /Joachimsthal, 1951; 171 p.
• Studies on the history of Dutch Jewry, volume 1 (redactie), Jeruzalem: Hebreeuwse Universiteit, 1975; 325 p.
• Portegiezen en Tedescos. Joods leven in Amsterdam 1592-1796 = Jewish life in the golden age of Amsterdam 1592-1796 (samen met Judith Belinfante). Amsterdam / Tel Aviv, Joods Historisch Museum / Beth hatefutsoth, the Nahum Goldmann museum of the Jewish diaspora, 1981; 96 p.
• Opperrabbijn A.S. Onderwijzer 1862-1934 zijn persoon, zijn tijd (samen met J. Ilan Onderwijzer), Amsterdam: NIK, 1984; 80 p.
• Facing the Holocaust / Selected Israeli Fiction (samen met Gila Ramras-Rauch), Philadelphia, JPS, 1985;
• Met voorbedachten rade. Ideologie en uitvoering van de endlosung der judenfrage, Amsterdam: Meulenhoff, 1987; 131 p.
• Studies on the history of Dutch Jewry, volume 2 (redactie), Jeruzalem: Hebreeuwse Universiteit, 1989; 438 p.
• Studies on the history of Dutch Jewry, volume 13(redactie), Jeruzalem: Hebreeuwse Universiteit, 1991; 410 p.
• The history of Dutch Jewry during the emancipation period 1787-1815. Gothic turrets on a Corinthian building, Amsterdam: University of Amsterdam, 1995; 238 p.
• Pinkas. Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Nederland (samen met Dan Michman en Hartog Beem), Amsterdam: Uitgeverij Contact, 1999; 670 p.
• Storm in the Community. Yiddish polemical pamphlets of Amsterdam Jewry 1797-1798 (inleiding en vertaling samen met Marion Aptroot), Cincinnati, Hebrew Union College Press, 2002; 527 p.
• Rechtvaardigen onder de Volkeren: Nederlanders met een Yad Vashem-onderscheiding voor hulp aan joden (redactie samen met Bert Jan Flim), Amsterdam: NIOD / Uitgeverij LJ Veen, 2005; 1119 p.