Joke Linders

Studie van kinder- en jeugdliteratuur

Linders behoorde vanaf de jaren tachtig tot de auteurs en onderzoekers die zich bezighielden met de ontwikkeling van kinder- en jeugdliteratuur tot een zelfstandig terrein van literaire studie.

Zij publiceerde onder meer over:

• de geschiedenis van de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur;
• literaire kritiek van kinderboeken;
• auteursbiografieën;
• de plaats van jeugdliteratuur binnen de algemene literatuur;
• literatuuronderwijs;
• kinderboekenschrijvers en illustratoren;
• de ontwikkeling van het kinderboek na de Tweede Wereldoorlog.

In 1990 schreef zij in het Documentatieblad kinder- en jeugdliteratuur over nieuwe ontwikkelingen in de jeugdliteratuur. Daarin behandelde zij onder meer de ontwikkeling van het kinderboek als volwaardig literair product.

In 1993 publiceerde zij in Literatuur zonder leeftijd het artikel De plaats van de jeugdliteratuur in de literatuur, waarin zij inging op de literaire waardering en positie van kinder- en jeugdboeken.

Literatuur zonder leeftijd

Linders was nauw betrokken bij het vakblad Literatuur Zonder Leeftijd en diens voorganger, het Documentatieblad kinder- en jeugdliteratuur.

Al in 1991 maakte zij deel uit van de redactie van het Documentatieblad kinder- en jeugdliteratuur.

Toen het tijdschrift vanaf 1993 onder de naam Literatuur zonder leeftijd verscheen, bleef zij redacteur. In het colofon van 1993 worden Toin Duijx, Lieke van Duin, Peter van den Hoven en Joke Linders als redactie vermeld.

Volgens een biografische beschrijving uit 2017 behoorde Linders tot de medeoprichters van het vakblad.

Ook nadat zij geen deel meer uitmaakte van de dagelijkse redactie bleef zij bij de publicatie betrokken. In 2012 maakte zij bijvoorbeeld deel uit van de redactieraad.

Zij publiceerde gedurende vele jaren artikelen, interviews en boekbesprekingen in het tijdschrift.

Biografie van An Rutgers van der Loeff

In 1987 vroeg het Fonds voor de Letteren Linders of zij belangstelling had voor het schrijven van een biografie van kinderboekenschrijfster An Rutgers van der Loeff.

Het resultaat verscheen in 1990 als An Rutgers van der Loeff, een biografie.

Het boek werd bij verschijning omschreven als de eerste Nederlandse biografie van een jeugdboekenauteur.

Linders besteedde in het boek niet alleen aandacht aan Rutgers van der Loeffs leven, maar ook aan haar ontwikkeling als schrijver en haar betekenis voor de naoorlogse Nederlandse jeugdliteratuur.

Annie M.G. Schmidt

Linders deed gedurende meerdere jaren onderzoek naar leven, werk en receptie van Annie M.G. Schmidt.

Dit resulteerde in 1999 in Doe nooit wat je moeder zegt. Annie M.G. Schmidt, de geschiedenis van haar schrijverschap.

Linders presenteerde het boek nadrukkelijk als een studie naar Schmidts schrijverschap en niet als een volledige levensbeschrijving. Zij onderzocht onder meer Schmidts ontwikkeling als auteur, haar inspiratiebronnen, de ontvangst van haar werk en de relatie tussen gebeurtenissen uit haar leven en haar literaire productie.

In 1999 promoveerde Linders aan de Universiteit Utrecht op deze studie.

Het proefschrift leidde ook tot discussie over de grens tussen een schrijversbiografie, auteursmonografie en wetenschappelijke studie.

Linders bleef ook later over Schmidt publiceren. In 2016 verscheen onder meer Het ABC van Annie MG.

Max Velthuijs

Linders schreef ook over schrijver en illustrator Max Velthuijs, bekend van de prentenboeken over Kikker.

In 2003 verscheen Ik bof dat ik een kikker ben. Leven en werk van Max Velthuijs.

Daarin beschreef zij zowel zijn levensloop als zijn ontwikkeling als illustrator en prentenboekenmaker.

Na Velthuijs' overlijden in 2005 publiceerde zij in Literatuur Zonder Leeftijd een terugblik op zijn leven en werk.

Andere biografische studies

Linders schreef daarnaast over andere schrijvers en illustratoren uit de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur.

Zij publiceerde onder meer over:

• Dick Bruna;
• Tonke Dragt;
• W.G. van de Hulst;
• Han G. Hoekstra;
• Beatrix Potter;
• Astrid Lindgren.

Samen met Janneke van der Veer schreef zij een biografie van dichter en kinderboekenschrijver Han G. Hoekstra.

In 2006 pleitte Linders in het Biografie Bulletin voor meer biografieën van Nederlandse kinder- en jeugdboekenauteurs. Volgens haar stond het geringe aantal biografieën niet in verhouding tot het literaire en maatschappelijke belang van het Nederlandse kinderboek.

Tonke Dragt

Linders publiceerde regelmatig over het werk van Tonke Dragt.

Een aflevering van Literatuur Zonder Leeftijd uit 2001 was geheel aan Dragt gewijd. Linders interviewde haar voor deze uitgave en schreef onder meer over het door Dragt gecreëerde Kosmopolitaanse Rijk en over vertalingen van haar boeken.

In 2006 publiceerde Linders in het Biografie Bulletin het artikel Een religieuze atheïst, waarin zij pleitte voor een biografie van Dragt.

Ook internationaal schreef zij over Dragt; in 2010 verscheen haar artikel Words Are Just as Powerful as Imagination: The Magic World of Tonke Dragt in The Low Countries.

Gouden Boekjes

Linders hield zich ook bezig met de geschiedenis van de Gouden Boekjes.

Zij publiceerde hierover onder meer Ik hou zo van... De Gouden Boekjes en schreef over de betekenis van de reeks voor de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur na de Tweede Wereldoorlog.

In Literatuur Zonder Leeftijd beschreef zij de Gouden Boekjes in 2011 als onderdeel van bredere sociaal-culturele veranderingen in de jeugdliteratuur van de jaren vijftig.

Kinderliedjes

Samen met Toin Duijx stelde Linders de bundel Alle liedjes met een hoepeltje erom samen.

De bundel bevat ruim tweehonderd traditionele en moderne kinderliedjes, voorzien van teksten en muzieknotatie. Het boek groeide uit tot een veelvuldig herdrukte liedjesbundel. In 2024 verscheen de zeventiende druk in een geactualiseerde editie.