Joseph d'Ancona

Joseph d'Ancona
Algemene informatie
Volledige naam Joseph d'Ancona
Geboren 27 augustus 1911
Den Haag
Overleden 22 februari 1945
Bergen-Belsen
Nationaliteit Nederlands
Religie jodendom
Beroep rabbijn, historicus
Bekend van adjunct-rabbijn van de Portugees-Israëlietische Gemeente te Amsterdam
Familie
Partner Josine Sientje Vredenburg
Kinderen Joël Joseph d'Ancona

Joseph d'Ancona (Den Haag, 27 augustus 1911 – Bergen-Belsen, 22 februari 1945) was een Nederlands sefardisch rabbijn en historicus.

Leven en opleiding

D'Ancona werd geboren in Den Haag als zoon van David Salomo d'Ancona en Anna Frank. Zijn vader was verbonden aan de Portugees-Israëlietische Gemeente in Den Haag als chazan of voorzanger.

In de jaren dertig studeerde d'Ancona klassieke talen aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast volgde hij een rabbinale opleiding binnen de Amsterdamse sefardische traditie. Op 10 januari 1936 werd d'Ancona erkend als Moré.

Historisch werk

D'Ancona publiceerde over de vroege geschiedenis van de Portugese Joden in de Noordelijke Nederlanden. In 1940 leverde hij twee bijdragen aan het eerste deel van Geschiedenis der Joden in Nederland, onder redactie van H. Brugmans en A. Frank. Deze bijdragen waren getiteld “Komst der Marranen in Noord-Nederland: De Portugese gemeenten te Amsterdam tot de vereniging (1639)” en “De Portugese gemeente ‘Talmoed Tora’ te Amsterdam tot 1795”.

Ook schreef hij het artikel “Delmedigo, Menasseh ben Israel en Spinoza”, dat in 1940 verscheen in Bijdragen en Mededeelingen van het Genootschap voor de Joodsche Wetenschap in Nederland. Daarin behandelde hij mogelijke intellectuele verbanden tussen Joseph Solomon Delmedigo, Menasseh ben Israel en Baruch Spinoza. Het artikel werd later aangehaald in studies over Delmedigo en Spinoza.

Rabbinale loopbaan

Op 16 oktober 1940 werden Joseph d'Ancona en Meijer Cohen de Lara benoemd tot adjunct-rabbijnen van de Portugees-Israëlietische Gemeente te Amsterdam..

D'Ancona diende de gemeente tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In latere biografische vermeldingen wordt hij aangeduid als rabbijn van de Portugees-Israëlietische Gemeente te Amsterdam en als historicus.

Gezin en deportatie

D'Ancona trouwde met Josine Sientje Vredenburg, ook bekend als Shifra Vredenburg, dochter van rabbijn Joël Joseph Vredenburg en Esther Bamberger. Aan het begin van de Duitse bezetting woonde het echtpaar aan de Nieuwe Herengracht 5 in Amsterdam.

Vanwege d'Ancona's functie beschikte het gezin aanvankelijk over een zogenoemde Sperre, een tijdelijke vrijstelling van deportatie. Op 26 mei 1943 werden d'Ancona en zijn vrouw in Kamp Westerbork geregistreerd. Hun zoon, Joël Joseph d'Ancona, werd op 8 september 1943 in Westerbork geboren en overleed op 6 maart 1944 in Bergen-Belsen.

D'Ancona verbleef van 26 mei 1943 tot 15 februari 1944 in Westerbork. Op 15 februari 1944 werd hij naar Bergen-Belsen gedeporteerd. Hij overleed daar op 22 februari 1945, op 33-jarige leeftijd. Zijn vrouw overleefde de oorlog en emigreerde later naar Israël.

Publicaties

Bronnen, noten en/of referenties

  1. 1 2 3 4 5 Joseph d' Ancona. Joods Monument. Geraadpleegd op 4 mei 2026.
  2. 1 2 Joseph d'Ancona. Akevoth / Dutch Jewry. Geraadpleegd op 4 mei 2026.
  3. ↑ "Een niewe Moré bij het Port. Isr. Kerkgenootschap", Nieuw Israelietisch weekblad, 10 januari 1936, p. 5. – via Delpher.
  4. ↑ De responsa voor dit Moré examen zijn te bekijken op https://pehh.library.utoronto.ca/collections/show/102.
  5. ↑ d'Ancona, J. (1940). Geschiedenis der Joden in Nederland, Amsterdam, 'Komst der Marranen in Noord-Nederland: De Portugese gemeenten te Amsterdam tot de vereniging (1639)', pp. 201–269.
  6. ↑ d'Ancona, J. (1940). Geschiedenis der Joden in Nederland, Amsterdam, 'De Portugese gemeente ‘Talmoed Tora’ te Amsterdam tot 1795', pp. 270–305.
  7. ↑ d'Ancona, J. (1940). Delmedigo, Menasseh ben Israel en Spinoza. Bijdragen en Mededeelingen van het Genootschap voor de Joodsche Wetenschap in Nederland : 105-157
  8. ↑ Adler, Jacob (2013). Joseph Solomon Delmedigo: Student of Galileo, Teacher of Spinoza. Intellectual History Review  (1): 141-157. DOI:10.1080/17496977.2012.738004.
  9. ↑ Portugeesch Isr. Gemeente te Amsterdam. Delpher. Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam (16-10-1940).
  10. 1 2 3 4 5 Joël Joseph Vredenburg. Joods Amsterdam. Geraadpleegd op 4 mei 2026.
  11. ↑ Nieuwe Herengracht. Joods Amsterdam. Geraadpleegd op 4 mei 2026.
  12. ↑ Joseph d' Ancona. Oorlogsbronnen. Geraadpleegd op 4 mei 2026.
  13. ↑ Joseph d' Ancona. Kamp Westerbork Digitale Collectie. Geraadpleegd op 4 mei 2026.