Kafkaësk (ook wel kafkaiaans genoemd) is een begrip dat een situatie beschrijft die overeenkomt met de verhalen uit het werk van de Duitstalige schrijver Franz Kafka (1883 – 1924). De officiële definitie van kafkaësk is
"een onbegrijpelijke en dreigende sfeer waar je geen invloed op hebt, vaak als gevolg van bureaucratie en een zinloze, desoriënterende en nachtmerrieachtige complexiteit".
De term is overgenomen uit de Engelse taal, van het woord Kafka-esque. Het woord werd daar voor het eerst gedocumenteerd in 1939 en werd gebruikt om de kenmerken van Kafka’s literaire werk te beschrijven. Pas later werd de term gebruikt om de situaties te beschrijven, die overeenkomen met de toestanden die in het werk van Kafka terug te vinden zijn. In het werk van Franz Kafka komen namelijk talrijke hoofdpersonages terrecht in donkere situaties, waarbij ze machteloos staan in een dreigende complexe omstandigheid met kenmerken van een nachtmerrie. Vaak gaat het hierbij om situaties die angstig, onzeker en vervreemd zijn en daarnaast ook nog absurd overkomen. Ook wordt het gebruikt als het gaat om een overlevering aan anonieme en bureaucratische machten, waarbij hoofdpersonages machteloos tegenover staan. Dit is bijvoorbeeld het geval in het boek Het proces uit 1925, waarbij het hoofdpersonage Jozef K. verstrikt raakt in een ondoorgrondelijk rechtssysteem.
De Kafka-biograaf Reiner Stach zei in een interview met de Frankfurter Allgemeine Zeitung in 2008 dat mensen met het begrip iets absurds en tegelijkertijd iets griezeligs mee bedoelen als het gaat om machtsverhoudingen, waarbij de personen die in het centrum van de macht zitten in de schaduw blijven. Hierdoor, zegt Stach, krijgen mensen het gevoel dat ze in een kafkaëske situatie terecht zijn gekomen.
Veel films en televisieseries zijn vaak beschreven als kafkaësk, omdat de verhaallijnen overeenkomen in de stijl van Kafka. Hierbij gaat het vooral om sciencefictionfilms. Voorbeelden zijn de films The Angel, The Tenant en Brazil en de televisieseries The Prisoner en The Twilight Zone.