Ken Wilber

Ken Wilber
Wilber in 2006
Wilber in 2006
Persoonsgegevens
Naam Kenneth Earl Wilber Jr.
Geboren 31 januari 1949, Oklahoma City
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Beroep Filosoof
Oriënterende gegevens
Belangrijkste ideeën Integrale theorie van het bewustzijn
Beïnvloed door Westerse psychologie en filosofie, en oosterse spiritualiteit
Website
Portaal  Portaalicoon   Filosofie

Kenneth Earl Wilber Jr. (Oklahoma City, 31 januari 1949) is een Amerikaans filosoof. Zijn werken richten zich vooral op het maken van een 'integrale theorie van het bewustzijn' en zijn gevuld met inzichten uit de psychologie, mystiek, postmodernisme, empirische wetenschap en systeemtheorie, waarmee hij een samenhangend beeld schetst van het heelal.

Karakterisering

In zijn werken tracht Wilber een groot aantal ideeën uit de westerse psychologie en filosofie, en uit de oosterse spiritualiteit te integreren. Essentieel zijn de zogeheten structureel stage-theory zoals die door Piaget en Kohlberg is toegepast, en door onder andere Loevinger en Kegan verder is uitgewerkt; Hegels filosofie, en het werk van Aurobindo.

In zijn vroege werk ligt de nadruk op de menselijke ontwikkeling: van ongedifferentieerd pre-persoonlijk via persoonlijk bewustzijn naar transpersoonlijk eenheidsbewustzijn. In zijn latere werk ligt de nadruk op een holistisch model waarin alles, van eencellige wezens tot de kosmische evolutie, een plaats krijgt.

In zijn werken komt hij met ideeën als holons, AQAL, Spiral dynamics, absolute en relatieve waarheid, het 'pre/trans-misverstand', Integral post-metafysica en Wilber-Combs raamwerk. Verder geeft hij z'n commentaren op wetenschap en Darwinisme.

Kritieken

Wilbers werk is populair en ontvangt veel bijval, maar oogst ook veel kritiek. Essentieel zijn de volgende twee methodologische kritieken.

Mystieke ervaring als metafysisch bewijs

Wilber stelt voor om mystieke ervaring als uitgangspunt te nemen voor het beschrijven van een metafysische werkelijkheid. Maar meer dan een voorstel is het niet; waarom mystieke ervaring zou verwijzen naar een metafysische werkelijkheid, en niet naar menselijke ervaring waar betekenis aan wordt gegeven, wordt niet duidelijk.

Opeenvolgende ontwikkelingsstadia

Wilber stelt dat mystieke ervaringen volgen op het voltooien van de persoonlijke ontwikkeling, zoals die bijvoorbeeld door Loevinger wordt beschreven. Maar mystieke ervaringen komen ook bij kinderen voor. De bekende advaita-heilige Ramana Maharshi was als jongeman reeds volledig verlicht, nog voordat hij een volledige persoonlijke ontwikkeling had kunnen doormaken. En anderzijds zijn er te veel verhalen van verlichte meesters die tot zeer aards en onverlicht gedrag in staat blijken te zijn. Wilber lost dit op door deze ervaringen te zien als een tijdelijk binnendringen van transpersoonlijke ervaring. Uitgaande van een transcendente werkelijkheid, waar we in deze wereld op verschillende wijzen iets van kunnen ervaren, is dat een prima oplossing. Maar het is niet in lijn met de theoretische aannames van structurele ontwikkeling, waarbij de verschillende ontwikkelingsstructuren elkaar in een vaste volgorde opvolgen, concreet in deze wereld.

Literatuur

Werken van Ken Wilber

Inleiding Het werk van Wilber is zeer uitgebreid. Een goede inleiding vormen:

Verder lezen Essentieel zijn de volgende drie werken:

En daarna

Literatuur over Ken Wilber

Zie de categorie Ken Wilber van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.