Excavateur (mijnbouw)

Excavateur
Excavateur
Gebruik
Huidig gebruik baggerenBewerken op Wikidata
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Een klei-excavateur in Oeffelt (1958).
Schema van een excavateur-transporteur bij een grindgat bij Bouvaincourt-sur-Bresle (Frankrijk). De machine scheidt het materiaal in twee fracties (grind en zand), die via lopende banden in wagons gestort worden.
Schema uit 1911 van een excavateur-transporteur bij een grindgat bij Bouvaincourt-sur-Bresle (Frankrijk). De machine scheidt het materiaal in twee fracties (grind en zand), die via lopende banden in wagons gestort worden.

Een excavateur is een grote graafmachine die gebruikt wordt in dagbouwmijnen en afgravingen.

Toepassing

Excavateurs worden voornamelijk gebruikt in dagbouwmijnen om grote hoeveelheden klei, bruinkool of zand af te graven. Ze worden ook gebruikt bij waterwerken en grondwerken, zoals bij de aanleg van het Panamakanaal en het graven van zandgaten.

Zo'n machine kan grote aantallen arbeiders vervangen. In de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw deed de aanduiding IJzeren Man opgeld en die is overgegaan op een aantal Nederlandse waterpartijen.

De machine bestaat uit een lange arm met daaraan een serie bakken of emmers, die door een ronddraaiend kabel- of kettingsysteem worden voortbewogen, vergelijkbaar met een emmerbaggermolen. De eerste excavateurs werkten op stoomkracht, later werden verbrandings- of elektromotoren ingezet. Deze grote graafmachines bewegen zich meestal voort op rails of rupsbanden.

Excavateur-transporteurs zijn types die een lopende band hebben om het uitgegraven materiaal af te voeren.

Erfgoed

Tegenwoordig worden excavateurs in zand- en kleigroeves meer en meer vervangen door de flexibeler in te zetten graafmachines. In de grote bruinkoolmijnen werd de excavateur vervangen door de enorme graafwielbaggers. Hierdoor evolueren de oude putten vaak tot waardevol natuur- of landbouwgebied.

In talrijke voormalige steenbakkerijen vormen monumentale excavatoren, als tastbare getuigen van vroegere economische activiteiten, een bijzonder waardevol onderdeel van het industrieel erfgoed. Daarnaast bezitten deze machines een aanzienlijke technologische waarde: hun ontwerp, schaal en toegepaste mechanieken illustreren de stand van de techniek binnen een specifieke periode en maken de evolutie van werktuigen en productieprocessen in de industriële ontwikkeling inzichtelijk. Aangezien een deel van deze installaties vaak in het buitenland werd vervaardigd, zijn zij tevens van belang als representatieve producten van internationale ingenieurspraktijken.

In België zijn verschillende esthetisch en zeldzaam waardevolle excavatoren bewaard gebleven, onder meer in Sint-Niklaas (SVK - Weserhütte), Stekene (Kleiputten) en Boom (De Schorre). Daarnaast beheert Wienerberger (Kortemark) achttien kleigroeven waarin nog een actieve excavator in gebruik is.

Galerij