Kotatsu

Een kotatsu (Japans: 炬燵, [ko̞.ta̠.tsɯᵝ]^?; Hepburn: kotatsu; Nederlands: toorts-voetenwarmer) is een Japans meubelstuk, een tafel met daaraan een deken (futon) bevestigd, waaronder een verwarmingselement is geplaatst. Het meubelstuk helpt op koude dagen het onderlichaam warm te houden. De kotatsu wordt wel gezien als een moderne variant van de irori, de traditionele Japanse open haard die men in plattelandswoningen vindt. Tegenwoordig wordt de kotatsu meestal verwarmd met een elektrisch element, maar in het verleden werd hij met kooltjes warm gehouden. Het meubelstuk is dus enigszins vergelijkbaar met de ouderwetse voetenstoof. Vergelijkbare meubelstukken bestaan in Spanje, bekend als een "brasero" en in Iran, bekend als een "korsi".

Etymologie

Het woord 炬燵 (こたつ; kotatsu), bestaande uit drie morae: [ko-ta-tsu; コタツ] is de rōmaji-transcriptie van de kanji 炬 + 燵. Het is een wago-lexeem. Meestal wordt de vertaling "verwarmde tafel" gegeven, het is een beschrijving. De individuele lezing per karakter worden niet gebruikt, maar krijgen gezamenlijk één lezing, kotatsu, bekend als een jukujikun.

• De kanji 炬 is opgebouwd uit twee kanji: 火 + 巨 ("vuur" + "groot"), het element 巨 is puur fonetisch en secundair semantisch. Gezamenlijk worden ze vaak als toorts vertaald.
• De kanji 燵 is opgebouwd uit twee kanji: 火 + 達 ("vuur" + "stralen), de twee kanji samen betekenen semantisch: warmte stralend en wordt vaak als voetenwarmer vertaald.

De twee karakters samen betekenen semantisch toorts-voetenwarmer, maar heeft in het Nederlands geen directe vertaling daar een kotatsu een volledig Japans concept betreft. In het Nederlands wordt dus meestal de Japanse term gebruikt.

Galerij

• 
  De onderzijde van een kotatsu.
• 
  Kotatsu in een ryokan
• 
  Kotatsu in het Edo-Museum te Tokio.
• 
  Schematische afbeeldingen van twee verschillende kotatsu's
• 
  Persische korsi

Literatuur

• Sarah Lonsdale, Japanese Style, Carlton Books, Londen, 2001, p. 76-77

Zie de categorie Kotatsu van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.